Бірінші, отандасымыздың видеосы, фотосы әлеуметтік желіде желдей есіп тарап жатыр. Ол азаматтың (азаматшаның) жеке құпиясы саналатын фотосы, видео жазбасы кімнің рұқсатымен тарап жатыр екен? Өз басым осы постты жазу үшін ол азаматтың (азаматшаның) видеодағы бейнесін қара бояумен өшіріп тастауды жөн көрдім. Және рұқсатынсыз фото бейнесін жеке парақшама салғаным үшін одан кешірім сұраймын. Діни ұстанымы, ойы бөлек болғанымен ол да осы елдің тумасы, біздің отандасымыз.

Екінші, отандасымыздың діни ұстанымына байланысты айтқан сөздері қоғамда қатты пікір тудырған екен. Тіпті оны “ұлт дұшпаны” есебінде күстәналап жатыр. Бұл қарындасымыздың (иә әпкеміз) көктен аяғы салбырап түскен жоқ қой, осы елдің тумасы, осы елдің өнімі. Неге біз салдармен күресіп жатырмыз деген ой туады?! Жауапкершілікті кім арқалайды?

Үшінші, Біздің айналамызда ар-ұятыма қорған болсам, ұжданымды қорлатпасам, әке-шешеме ұятты болмасам екен-, деген саф таза ниетпен Тәңірінің ақиқатын іздеп діни руханиятқа жақын болған қаншама қаракөз отандастарымыз бар. Тым құрыса сол отандас жандарға дұрыс діни құндылық сыйлай алдық ба? Соларға рухани азықты нақты көрсетіп беріп жүрміз бе? дәл керекті кезінде бәріне үлгердік бе, сұрақ көп әрине! Біз ұсына алмаған кезімізде жаттың құндылығы оларды іліп әкетті…

Төртінші, қандай дінге сенеді, қай мазһапқа ниетін бұрады өз ісі. Дінмен тіке күресіп дінді тұтынушы азаматтарды күстәналау дұрыс емес. Өйткені ол оның ішкі жеке сенімі. Дінмен күрескеннен көрі отандық діни құндылықты ұсынған дұрыс. 1991 жылдан бері ұлттық діни концепция дұрыс ұсынылмады, әлсіз болды, есесіне шетелдік діни құндылықтар күшті қызмет атқарды. Міне, отыз жылдан кейін олар нәтижесін беріп жатыр.

Бесінші, отандық діни құндылық өндірілмесе бұғанасы қатпаған өрімдей жастар жат діни құндылықтың тұтынушысына, құрбанына айналады. Ал салдармен алысу ешқашан оңды нәтиже берген емес.

Алтыншы, эмоциясына еркінлік берген және діни көзқарасын әлеуметтік желіде бүкпесіз ашық айтқан отандасымыздың діни ұстанымын мазақ қылудан келекелеуден аулақпын. Діни көзқарасына келіспесем де құрмет қыламын. Ниеті түзу, жүрегі мейрімді қаракөз қазақтың қызы ғой. Қыз баланы қалай құрметтеп еркелететін халық едік, сол дарқан мінезіміз қайда кеткен?! Әдептен аттап ойындағысын бүкпесіз айтып жұрттың қитығына тиген шығар, қателік тек онда ғана емес қой. Ол бар болғаны сіз және бізден кеткен тарихи қателіктің құрбаны! Бұғанасы әлі қатпаған жас қызбен жұлысып қайда бармақпыз?. Тәк ендеше жауапкершіліктің бір ұшы өзімізде тұр.

Жетінші, қоғамда діни сенім тақырыбы әдеп пен этиканың масштабынан шығып кетті. Діни тұтынушы да, сын-пікір айтушы да этика сақтамайды, нәтижесінде діни сенім жеке тұлғалардың адами психологиясына кері әскер етуде. Жан-жақтан қаумалаған сұрақтар мен кекесін комментариилар кесірінен діни сабыр жұқарып “арс” ете түсетін “жүйке” пайда болған. Яғни шамадан тыс мыжғылай беруден кейбір діни тұтынушы азаматтар “ерегесу” кезеңіне өтіп кетті. Сондықтан қоғамда “қайтесің ал” дейтін көңіл күй пайда болған. Бұл күймен ешкім ұшпаққа жеткен емес. Мейірім жетіспейді, діннің фундаменталды функциясы сол емес бе еді.

Сегізінші, біздің қоғамда түбегейлі шешімін таппаған қаншама түйіткіл бар. Руханиятты айтпағанда саяси, әлеуметтік, экономикалық және білім беру саласының мәселелері шаш етектен. Аталған мәселелердің көбі қоғамда ойып отырып ваккум қалыптастырды. Бұл ваккумның мысқал күші атом бомбасынан да күшті. Тұтас бір қоғам сол жойқын ваккумның құрбаны болды. Шөліркеген халық дінге ұмтылды, өйткені мәжбүр еді, бірі көшпенді өркениеттің рухани төл танымын идеал санады, біреулер орта шығыстың мәдениетін дін деп түйсінді, және біреулер басқа діни құндылықтарға бүйрегі бұрылып жүр. Бәрінің түп негізі таза ой, саф ниет һәм Тәңіріне деген риясыз аңқау махаббаттан еді. Сол кезде діни құндылық дұрыс ұсынылмады…

Тоғызыншы, біздің қоғамда кез-келген азаматтың сенім еркіндігі бар. Қандайда бір классик тарихи дінге сенсе де, сенбесе де еркі. Бірақ тарихи дінмен ашық күресу меніңше дұрыс емес. Күрескеннің орнына құндылық ұсынуың керек. Яғни мәдени, рухани һәм адами құндылық ұсынуың керек. Аталған өз құндылығыңды ұсына алмасаң, туған халқың импортталған жат діни-мәдени құндылықтың тұтынушысына айналады. Сол кезде кімге өкпелейміз?.

Оныншы, адамның тұлғалық бейнесі бәрінен жоғару тұру керек. Діни, саяси ұстанымына байланысты олардың адами хақы мен құқы бұзылмауы шарт. Мысалы, біреу үшін құдай шексіз, мекенсіз, бейнесіз, күйсіз болуы мүмкін; ал біреулер үшін құдай сиыр немесе тышқанның бейнесінде көрінуі мүмкін. Екеуіне де тең қарау керек. Біздің қоғамда тәңір мен құдайды бір-біріне қарсы қояды. Ол дұрыс емес. Тәңір бар жерде құдай, құдай бар жерде тәңір өлмейді.

Елдес ОРДА

04.03.2024