ҒҰЛАМАНЫҢ ІЗБАСАРЛАРЫНЫҢ ҚАЗАҚ ЕЛІНЕ ХАТЫ
kerey.kz
Армысыздр барша Қазақ жұрты:
Біз Қазақ руханиятын бір игі жаңалықпен қауыштырдық. Абайдан кейінгі Қазақтың рухани
ақылман биі, Моңғолия, Қытай, Түркия, Еуропа қазақтары ең ұлы дәнішпаннің бірі ретінде зор
құрмет тұтқан тұлға __ Ақыт Үлімжіұлына арналған арнаулы сайт Қытайдың Ши-Ан(Шанши
провинциясы), Нанкин(Жияңсу провинциясы), Чаңчүн(Жи-Лин провинциясы) қалаларында
тұратын қазақ жастарының ортақ ізденісімен ашылды. сүбелі жобамен қалыптасқан сайтымыз __
<<Ақыт әлемі>> сайты деген атқа жайғасты. мешін жылының әз басынан бері қарай дайындалған
бұл жоба міне дәл бүгін екі жақтағы жұртқа бірдей шүйіншілесуімізге бұйырды. менің атым Мұса
Тәбітайұлы, ғұламаның ұзақ уақыт күл төгіп, ши орған мекені Алтайдың Шәкүрті деген жерінде
1992жылы 20қыркүйекте өмір есігін аштым. қаршадай күнімнен туған топырағымда өткен
аталарым аңызын жиі толғайтын тұлғалардың бір үмітінен шықсам деген балғын ой жүрегімде
толқып жүрді. міне, бүгін шуақты ойым жарыққа шыққаннан бері әуелі жұртыма алғыс білдірем.
Ақыт Үлімжіұлы өзі жасаған сұрғылт заманының ойы ашық, көкірек көзі айпара тұлғасы болды.
Ақыт Үлімжіұлы __ 1868жылы сарша тамызда Шығыс Түркістандағы Алтай аймағы Көктоғай
ауданының Қайырты өзені бойында дүниеге келді. даңғайыр ғұлама Араб, Парсы, Моңғол,
жазбашалық Шағатай, Көне Түркі, Өзбек, Орыс тілдерін меңгерген. Шығыс философиясы мен
көшпенділердің өркенді әдебиетінің қайнарларына қанған. хакімнің тұңғыш кітабы 1891жылы
Ресейдің Қазан қаласында <<Жиһанша>> деген атпен басылып шықты. 1907жылы қажышылаған
Алтай мырзаларымен бірге Араб түбегіне барғаннан кейін сол арада қалып қойып бір жыл тұрады
әрі Мысыр, Дамашық, Бағдат, Жиде, Мәдина, Меке қалаларын біршама аралайды, сонымен
ғұлама сандық-сандық бағалы кітаптарды алып Алтайға оралады. 1912жылы Өр-Алтайдың
Қарақас, Молқы, Сарбас, Жәнтекейдің Шақабайы қатарлы Керейдің төрт кесек руының билері бас
қосып Ақытты Өр-Керей(осы төрт ру Өр-Керей деп аталады) елінің үкім бекітер қазысы етіп
сайлайды, сонымен бірге сол кезеңде Ақыттың атында Алтайдағы Шәкүрті деген жерде үлкен ақ
мешіт салынады, бұл мешіт медреселік роды да атқарған. кейін ол Қобда(МХР) жерінде Күйтүн
мешітін тұрғызады. оның 1914жылға дейін Қазан,Петербург, Ташкент қаларындағы баспалардан
<<Сәйфлмәлік – Бәдиғұлжамал>>, <<Әбибат Ақидия>>, <<Сейтбаттал қазы>>, << Керей ишаны
Мұхаммет момын>> қатарлы жалпы 11 кітабін бастырады. бәр жұртымызға танымал
<<Айқап>>журналының да А.Алтайский деген атпен тұрақты авторларының да бірі болады . ол
Қазақ әдебиетіне ең алғаш болып өлең роман үлгісін алып келуші. асыл ата өмірінің соңына дейін
Өр-Алтай елінің бас қазысы, орталық мешіттің имамы болды. Ақыт Үлімжіұлы тұңғыш рет <<Құран
- Кәрімді>> Қазақ тіліне тәржімалады. абыз 1940жылы тамызда Қытай Гоминдан үкіметінің
жендеттерінің азаптауында Урумчи түрмесінде құрбан болады. атамыз Қалман, Ғазез, Мақаш
сынды айтулы ұлдарды өсірген.
бұл жолғы құнды жобаның сәтті атқарылуымен әз атаның ұрпаққа тастаған ұлағатын ұмытпас
балапандарының бар болғанынан екенін жұртымның сезінгеніне мерейіміз артуда. ғұламаға
арналған сайтта ең сүйсініп айтар бір жәйт – сайтқа жүктелген ғұламаның шығармаларын түгелдей
аудио түрінде дайындау жұмысын жақсы жасады. Ақыт атаны тану жұмысын кеңейту үшін бұл
сайтты арнайы құру мақсатымыздың жалғасы __ Қазақ еліне бұл ұлы тұлғаның толықтай таныс
емес екенін ескеріп, ұлық тұлғаны ұлықтауды Қазақ еліндегі барша зиялыларға жүрек
дауысымызбен жария еткіміз келеді. Ақыт ата ұлы Абайдың мұрасын Шығыс Түркістанға ең алғаш
таныстырған адам. ол Абайдың өлеңдеріне түсінік ретінде арнайы <<Ғақлия – Баян>> атты
дастанын жазған. осы бастамадан кейін Арғынбек Апашпай қатарлы ақындар жалғасымын жасап
Абай аты, Абай шығармасы Шығыс Түркістанға кең тарқала бастаған.
бұл сайтқа жетекші орын, ияғни, біздің алғашқы құрған сайтымыз : Ай-Куа аудиолық кітапханасы
деп аталады. бұл аудиолық кітапхана өз жұмысын 2014жылынан бастады. түрлі ақпараттық,
экономикалық, саясаттық қиншылықтарын жеңе отырып сәтті түрде дамып бұл күнге жетті. қазір
Ай-Куа аудиолық кітапханасы күллі Қазақ интернет әлеміндегі ең ірі аудиолық сайт. бүкіл
Қазақтың аудиолық әдебиеті мұнда толығымен қамтылды. біз ғұламаның сайтын алда кеңейтіп,
Ай-Куа кітапханасының бөлімше сайты орнынан тіптен ажыратын іргесін берік көмбекпіз. Ақыт
Әлемі сайтының гүлдеп ашылуына жазушы, шежіреші Баяхмет Жұмабайұлы, Ақыт
шығармаларының төрт томдығын баспадан реттеп шығарған баспагер Сімәділ Шүкенұлы, Зердел
Түсіпқанұлы қатарлы кісілер ат салысты. Шыңжаң телевизиясының теле жүргізушісі Панар
Ерғанқызы бұл сайттың дикторы болып міндет атқарды. өзім қазір Қытайдың Ши-Ан қаласындағы
Чаң-Ан университетінің 2курс студентімін. сөз соңында Қазақ еліндегі зиялы қауым ғұламаны тану
жұмыстарын жақсы өрістетсе деген тілектемін әрі сайт жұмысына ақыл-кеңес, білімдеріңізді
берулеріңізді күтемін. әрі осы сайттың техникалық жақтан баянды дами түсуі үшін экономикалық
жәрдем берем деген жұртымның зерделі мырзадарының осындай мәдени маңызды жұмыстарға
селқос қарамаса деген ниеттемін.
Құрметпен:
Мұса Тәбітайұлы ( <<Ай-Куа аудиолық кітапханасының>> бас редакторы, <<Ақыт әлемі>>сайтының
құрушысы)
ғұламаға арналған сайт әдресі: http://m.ahitalemi.com/
Ай-Куа аудиолық кітапханасы: www.aykwa.com
Хат сандығымыз (i-mail) : aykwa920@outlook.com
kerey.kz 
Пікір қалдыру