ĞWLAMANIÑ İZBASARLARINIÑ QAZAQ ELİNE HATI
kerey.kz
Armısızdr barşa Qazaq jwrtı:
Biz Qazaq ruhaniyatın bir igi jañalıqpen qauıştırdıq. Abaydan keyingi Qazaqtıñ ruhani
aqılman bii, Moñğoliya, Qıtay, Türkiya, Europa qazaqtarı eñ wlı dänişpanniñ biri retinde zor
qwrmet twtqan twlğa __ Aqıt Ülimjiwlına arnalğan arnaulı sayt Qıtaydıñ Şi-An(Şanşi
provinciyası), Nankin(Jiyañsu provinciyası), Çañçün(Ji-Lin provinciyası) qalalarında
twratın qazaq jastarınıñ ortaq izdenisimen aşıldı. sübeli jobamen qalıptasqan saytımız __
<<Aqıt älemi>> saytı degen atqa jayğastı. meşin jılınıñ äz basınan beri qaray dayındalğan
bwl joba mine däl bügin eki jaqtağı jwrtqa birdey şüyinşilesuimizge bwyırdı. meniñ atım Mwsa
Täbitaywlı, ğwlamanıñ wzaq uaqıt kül tögip, şi orğan mekeni Altaydıñ Şäkürti degen jerinde
1992jılı 20qırküyekte ömir esigin aştım. qarşaday künimnen tuğan topırağımda ötken
atalarım añızın jii tolğaytın twlğalardıñ bir ümitinen şıqsam degen balğın oy jüregimde
tolqıp jürdi. mine, bügin şuaqtı oyım jarıqqa şıqqannan beri äueli jwrtıma alğıs bildirem.
Aqıt Ülimjiwlı özi jasağan swrğılt zamanınıñ oyı aşıq, kökirek közi aypara twlğası boldı.
Aqıt Ülimjiwlı __ 1868jılı sarşa tamızda Şığıs Türkistandağı Altay aymağı Köktoğay
audanınıñ Qayırtı özeni boyında düniege keldi. dañğayır ğwlama Arab, Parsı, Moñğol,
jazbaşalıq Şağatay, Köne Türki, Özbek, Orıs tilderin meñgergen. Şığıs filosofiyası men
köşpendilerdiñ örkendi ädebietiniñ qaynarlarına qanğan. hakimniñ twñğış kitabı 1891jılı
Reseydiñ Qazan qalasında <<Jihanşa>> degen atpen basılıp şıqtı. 1907jılı qajışılağan
Altay mırzalarımen birge Arab tübegine barğannan keyin sol arada qalıp qoyıp bir jıl twradı
äri Mısır, Damaşıq, Bağdat, Jide, Mädina, Meke qalaların birşama aralaydı, sonımen
ğwlama sandıq-sandıq bağalı kitaptardı alıp Altayğa oraladı. 1912jılı Ör-Altaydıñ
Qaraqas, Molqı, Sarbas, Jäntekeydiñ Şaqabayı qatarlı Kereydiñ tört kesek ruınıñ bileri bas
qosıp Aqıttı Ör-Kerey(osı tört ru Ör-Kerey dep ataladı) eliniñ ükim bekiter qazısı etip
saylaydı, sonımen birge sol kezeñde Aqıttıñ atında Altaydağı Şäkürti degen jerde ülken aq
meşit salınadı, bwl meşit medreselik rodı da atqarğan. keyin ol Qobda(MHR) jerinde Küytün
meşitin twrğızadı. onıñ 1914jılğa deyin Qazan,Peterburg, Taşkent qalarındağı baspalardan
<<Säyflmälik – Bädiğwljamal>>, <<Äbibat Aqidiya>>, <<Seytbattal qazı>>, << Kerey işanı
Mwhammet momın>> qatarlı jalpı 11 kitabin bastıradı. bär jwrtımızğa tanımal
<<Ayqap>>jurnalınıñ da A.Altayskiy degen atpen twraqtı avtorlarınıñ da biri boladı . ol
Qazaq ädebietine eñ alğaş bolıp öleñ roman ülgisin alıp keluşi. asıl ata ömiriniñ soñına deyin
Ör-Altay eliniñ bas qazısı, ortalıq meşittiñ imamı boldı. Aqıt Ülimjiwlı twñğış ret <<Qwran
- Kärimdi>> Qazaq tiline tärjimaladı. abız 1940jılı tamızda Qıtay Gomindan ükimetiniñ
jendetteriniñ azaptauında Urumçi türmesinde qwrban boladı. atamız Qalman, Ğazez, Maqaş
sındı aytulı wldardı ösirgen.
bwl jolğı qwndı jobanıñ sätti atqarıluımen äz atanıñ wrpaqqa tastağan wlağatın wmıtpas
balapandarınıñ bar bolğanınan ekenin jwrtımnıñ sezingenine mereyimiz artuda. ğwlamağa
arnalğan saytta eñ süysinip aytar bir jäyt – saytqa jüktelgen ğwlamanıñ şığarmaların tügeldey
audio türinde dayındau jwmısın jaqsı jasadı. Aqıt atanı tanu jwmısın keñeytu üşin bwl
sayttı arnayı qwru maqsatımızdıñ jalğası __ Qazaq eline bwl wlı twlğanıñ tolıqtay tanıs
emes ekenin eskerip, wlıq twlğanı wlıqtaudı Qazaq elindegi barşa ziyalılarğa jürek
dauısımızben jariya etkimiz keledi. Aqıt ata wlı Abaydıñ mwrasın Şığıs Türkistanğa eñ alğaş
tanıstırğan adam. ol Abaydıñ öleñderine tüsinik retinde arnayı <<Ğaqliya – Bayan>> attı
dastanın jazğan. osı bastamadan keyin Arğınbek Apaşpay qatarlı aqındar jalğasımın jasap
Abay atı, Abay şığarması Şığıs Türkistanğa keñ tarqala bastağan.
bwl saytqa jetekşi orın, iyağni, bizdiñ alğaşqı qwrğan saytımız : Ay-Kua audiolıq kitaphanası
dep ataladı. bwl audiolıq kitaphana öz jwmısın 2014jılınan bastadı. türli aqparattıq,
ekonomikalıq, sayasattıq qinşılıqtarın jeñe otırıp sätti türde damıp bwl künge jetti. qazir
Ay-Kua audiolıq kitaphanası külli Qazaq internet älemindegi eñ iri audiolıq sayt. bükil
Qazaqtıñ audiolıq ädebieti mwnda tolığımen qamtıldı. biz ğwlamanıñ saytın alda keñeytip,
Ay-Kua kitaphanasınıñ bölimşe saytı ornınan tipten ajıratın irgesin berik kömbekpiz. Aqıt
Älemi saytınıñ güldep aşıluına jazuşı, şejireşi Bayahmet Jwmabaywlı, Aqıt
şığarmalarınıñ tört tomdığın baspadan rettep şığarğan baspager Simädil Şükenwlı, Zerdel
Tüsipqanwlı qatarlı kisiler at salıstı. Şıñjañ televiziyasınıñ tele jürgizuşisi Panar
Erğanqızı bwl sayttıñ diktorı bolıp mindet atqardı. özim qazir Qıtaydıñ Şi-An qalasındağı
Çañ-An universitetiniñ 2kurs studentimin. söz soñında Qazaq elindegi ziyalı qauım ğwlamanı tanu
jwmıstarın jaqsı öristetse degen tilektemin äri sayt jwmısına aqıl-keñes, bilimderiñizdi
beruleriñizdi kütemin. äri osı sayttıñ tehnikalıq jaqtan bayandı dami tüsui üşin ekonomikalıq
järdem berem degen jwrtımnıñ zerdeli mırzadarınıñ osınday mädeni mañızdı jwmıstarğa
selqos qaramasa degen niettemin.
Qwrmetpen:
Mwsa Täbitaywlı ( <<Ay-Kua audiolıq kitaphanasınıñ>> bas redaktorı, <<Aqıt älemi>>saytınıñ
qwruşısı)
ğwlamağa arnalğan sayt ädresi: http://m.ahitalemi.com/
Ay-Kua audiolıq kitaphanası: www.aykwa.com
Hat sandığımız (i-mail) : aykwa920@outlook.com
kerey.kz 
Pikir qaldıru