Назарбаев кімге орнын береді? Олжас Сүлейменов «мұрагердің» атын айтып қойды

Nazarbaev kimge ornın beredi? Oljas Süleymenov «mwragerdiñ» atın aytıp qoydı

| Feb 4, 2017

Oljas Süleymenov express-k.kz basılımına swhbat beripti. Biraz dünieniñ basın şalğan eken. Biz eñ özekti degen oyların oyıp aldıq-dep jazdı 365info.kz.

Täuelsizdik turalı

Şirek ğasır boyı biz bir kezderi tek estigenimiz ben oqığanımız bolmasa, özimizge tüsiniksiz – «täuelsizdik», «kapitalizm», «demokratiya» attı wğımdardı igerumen, olardı tanumen keldik. Anığında, biz osı wğımdar üşin küresken joqpız. Olar bizdiñ «töbemizden tüsti», ayaqastınan, tipti kezdeysoq keldi. Osı 25 jılda biz bwl wğımdardıñ bir-birimen qanşalıqtı baylanıstı ekenin, bwlardıñ qanday qarama-qayşılığı barın bildik.

Ündeu turalı

Prezident bwl şeşimge kelmes bwrın onı on ret oy eleginen ötkizdi. Bizdiñ osı künge deyin jürgen jolımız osı reformamen ayaqtaluı kerek edi. Ärine, bwl oñay şeşim emes.

HHİ ğasırdıñ şındığı sol – bwl ğasırda totalitarlıq memlektetterge orın joq. Olar wzaq ömir sürmeydi. Bwl jüye jwrttı jarılqamaydı…

Endigi mäsele Nazarbaev aytqan dünieniñ is jüzinde iske asuında jatır. Mine, sol kezde «mwrager» turalı äñgimeler de sap tıyıladı.

Eger bwl reforma is jüzinde nätijesin berse, halıq Nazarbaevtıñ ornına basqa-basqa emes Parlamenttiñ keletinin tüsinedi. Ükimet pen Parlament Memleket basşısınıñ «mwrageri» bolmaq. Jaña prezident te osı eki organnıñ aytqanına bağınatın, pikirine qwlaq türetin boladı.

Ärine, bwğan deyin äli biraz bar. Biraq, bwl kün bäribir keledi. Prezident wsınğan reformanıñ maqsatı osı.

Tramp turalı

Tramp Reseyge «yadrolıq qarudıñ arsenalın azaytayıq, bir-birimizdiñ pikirimizdi tıñdayıq» dep otır. AQŞ-tıñ NATO-dağı äskeri äri qarjılıq qatısuın azaytu qajettigin de, eger sankciyalar Amerika ekonomikasına kesirin tigizse, odan bas tartu kerektigin de aytqan osı Tramp. Küni keşe «öndiris Amerikanıñ öz jerinde şoğırlanuı tiis, Oñstüstik Şığıs-Aziyadağı öndiris orındarın elge oraltıp, öz azamattarımızdı jwmıspen qamtuğa tiispiz», dedi ol.

Anığında, Tramp osınıñ arqasında jeñiske jetti. Onı Amerika ğana emes, Resey de qoldadı. Kreml' tağı da düniejüzilik soğıstıñ bolğanın qalamaydı.

Eger Tramp saylaualdı bağdarlamasında aytqan sözinde twrsa, endeşe aldağı tört jılda älemde tınıştıq ornaydı degen söz.

Qazaq ädebieti turalı (Oljas ağanıñ osı pikirine qayran qaldıq)

Kitap oqu mädenieti aqırına jetti me? Kitaptıñ tağdırı ne bolmaq? Mağan osı saualdı köp qoyadı. Men de jauap beruden jalıqpaymın. Wlı orıs ädebieti osı bir qiın kezeñnen aman-esen ötedi. Ol öz oqırmanın qaytarıp aladı.

Al jazba ädebiet retinde HH ğasırdıñ ekinşi jartısınan bastap qana qalıptasqan jas qazaq ädebietine oqırmanınan ayırılu sonau fol'klor däuirine qayta oralumen birdey. Jazbaşa ädebietsiz qazaq tilin şın mänindegi memlekettik tilge, wltaralıq qatınas tiline aynaldıru mümkin emes.

365info.kz

Tags Oljas Süleymenov Täuelsizdik

Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin