ГИТЛЕРИЗМ ҚАЗАҚ САНАСЫНА ЖАТ

GITLERIZM QAZAQ SANASINA JAT

| Apr 21, 2017

Marat Tokaşbaev

Bügin, Feysbukten keybir inilerimizdiñ Adol'f Gitlerdi (20-kökek tuğan küni körinedi) äspettegen, oğan tamsanğan pikirlerin körip qaldım. Qay tarihi twlğanı özine pir twtadı bwl ärine, ärkimniñ erkinde. Degenmen qazaq jastarınıñ Gitlerdi jaqsı körui dwrıs pa? Osı turalı oylarımdı ortağa salğım keledi.
Gitlerdiñ bastı kinäsi ne?
1. Ol nemis wltın özgeden artıq sanap, bükil älemge solardıñ biligin ornatqısı keldi. Nacizm degen sol.
2. 1939 -1945 jıldar aralığında Bükil dünie jüzine qarsı agressiya jürgizdi. Soğıs bastağan Stalin emes Gitler!
3. 1939 jılı 23-tamızda Keñes Odağımen bir-birine qarsı şabuıl jasaspau turalı Paktini opasızdıqpen bwzdı.
4. Älemdegi beybitşilik isine qarsı orasan qastandıq jasadı.
5. Äskeri qajettilikter bolmasa da ülken jäne şağın qalalardı, eldi mekenderdi qirattı, örtedi. Twrğındarın bosqındıqqa wşırattı.
6. Äskeri twtqındardı adam aytqısız azaptarğa saldı, sotsız, tergeusiz atıp, qırdı. Okkupaciyalanğan aymaqtarda beybit halıqtı öltirip, qorqınış pen ürey septi. Beybit twrğındardı qwldıqqa saldı.
7. Nacistik rejimge qarsı şıqqannıñ bärin quğın-sürginge wşırattı, azaptaularğa jol berdi, sotsız, tergeusiz öltirdi. Mwnıñ bäri adamzatqa qarsı auır qılmıs bolıp tabıladı.

Faşisterdiñ jüzdegen konclager'lerinde milliondağan adamdar azapqa salındı, krematoriy peşterinde örtelindi.

Nyurenberg procesinde AQŞ tarapınan ayıptau sözin söylegen Robert Djekson: «Basqanı bılay qoyğanda Gitler özi bilik jürgizgen Germaniyağa qarsı orasan qılmıs jasadı. Onıñ isi aqımaqtıqpen para par edi, eşqanday sebepsiz soğıs bastadı da onı wtılıp jatqanına qaramastan eş mağınasız jalğastıra berdi. Bilik jürgizuge därmensiz qalğanında da Germaniya tağdırı ne bolsa sol bolsın» degen wstanımda boldı», –dedi. Ol tipti öz otanına da janı aşığan joq.

Gitler tañğan Ekinşi jahan soğısı saldarınan bükil älemde 60 million adam qwrban boldı.
Nacister kösemi wrındırğan soğıstıñ saldarınan Qazaq halqı kezekti demografiyalıq apatqa wşıradı. Qazaqstannan 1,5 millionday adam soğısqa qatısqan bolsa sodan jartı millionday ardaqtılarımızdan ayırıldıq.

Osınşama qırğın saldarın köre otırıp, Gitlerdi kim jaqsı körse sol maydanda qaza tapqan jartı million qazaqtıñ qanın moynına jüktegen bolıp tabıladı. Jalpı gitlerizm – qazaq sanasına jat!

facebook paraqşasınan alındı

Tags GITLERIZM Qazaq sanası

Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

kerey.kz

Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana