ГИТЛЕРИЗМ ҚАЗАҚ САНАСЫНА ЖАТ

GITLERIZM QAZAQ SANASINA JAT

| Apr 21, 2017

Marat Tokaşbaev

Bügin, Feysbukten keybir inilerimizdiñ Adol'f Gitlerdi (20-kökek tuğan küni körinedi) äspettegen, oğan tamsanğan pikirlerin körip qaldım. Qay tarihi twlğanı özine pir twtadı bwl ärine, ärkimniñ erkinde. Degenmen qazaq jastarınıñ Gitlerdi jaqsı körui dwrıs pa? Osı turalı oylarımdı ortağa salğım keledi.
Gitlerdiñ bastı kinäsi ne?
1. Ol nemis wltın özgeden artıq sanap, bükil älemge solardıñ biligin ornatqısı keldi. Nacizm degen sol.
2. 1939 -1945 jıldar aralığında Bükil dünie jüzine qarsı agressiya jürgizdi. Soğıs bastağan Stalin emes Gitler!
3. 1939 jılı 23-tamızda Keñes Odağımen bir-birine qarsı şabuıl jasaspau turalı Paktini opasızdıqpen bwzdı.
4. Älemdegi beybitşilik isine qarsı orasan qastandıq jasadı.
5. Äskeri qajettilikter bolmasa da ülken jäne şağın qalalardı, eldi mekenderdi qirattı, örtedi. Twrğındarın bosqındıqqa wşırattı.
6. Äskeri twtqındardı adam aytqısız azaptarğa saldı, sotsız, tergeusiz atıp, qırdı. Okkupaciyalanğan aymaqtarda beybit halıqtı öltirip, qorqınış pen ürey septi. Beybit twrğındardı qwldıqqa saldı.
7. Nacistik rejimge qarsı şıqqannıñ bärin quğın-sürginge wşırattı, azaptaularğa jol berdi, sotsız, tergeusiz öltirdi. Mwnıñ bäri adamzatqa qarsı auır qılmıs bolıp tabıladı.

Faşisterdiñ jüzdegen konclager'lerinde milliondağan adamdar azapqa salındı, krematoriy peşterinde örtelindi.

Nyurenberg procesinde AQŞ tarapınan ayıptau sözin söylegen Robert Djekson: «Basqanı bılay qoyğanda Gitler özi bilik jürgizgen Germaniyağa qarsı orasan qılmıs jasadı. Onıñ isi aqımaqtıqpen para par edi, eşqanday sebepsiz soğıs bastadı da onı wtılıp jatqanına qaramastan eş mağınasız jalğastıra berdi. Bilik jürgizuge därmensiz qalğanında da Germaniya tağdırı ne bolsa sol bolsın» degen wstanımda boldı», –dedi. Ol tipti öz otanına da janı aşığan joq.

Gitler tañğan Ekinşi jahan soğısı saldarınan bükil älemde 60 million adam qwrban boldı.
Nacister kösemi wrındırğan soğıstıñ saldarınan Qazaq halqı kezekti demografiyalıq apatqa wşıradı. Qazaqstannan 1,5 millionday adam soğısqa qatısqan bolsa sodan jartı millionday ardaqtılarımızdan ayırıldıq.

Osınşama qırğın saldarın köre otırıp, Gitlerdi kim jaqsı körse sol maydanda qaza tapqan jartı million qazaqtıñ qanın moynına jüktegen bolıp tabıladı. Jalpı gitlerizm – qazaq sanasına jat!

facebook paraqşasınan alındı

Tags GITLERIZM Qazaq sanası

Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
«Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

kerey.kz

Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı