Ejelgi kalaş halqınıñ ökilderi ğasırlar boyı türli qwdiretke tabınatın nanım-senim jüyesin twtınıp, Päkistannıñ soltüstik-batısındağı taulı aymaqtarda oqşau ömir sürip kelgen. Olar özderin Aleksandr Makedonskiy sarbazdarınıñ wrpağı sanaydı. Olar babalarınıñ bwl öñirge 2300 jıl bwrın kelgenin aytadı.

Bwl halıqtıñ sanı 400 mıñ adamnıñ töñireginde. Kalaştar özderiniñ erekşe tilderin, dinderi men ädet-ğwrıptarın saqtağan. Biraq Päkistan ükimeti olardı derbes etnikalıq top retinde moyındamay kelgen edi.

Säuir ayında Peşavar qalasınıñ sotı kalaştardı derbes dini, etnikalıq top retinde tanığan şeşim şığardı. Endi olardı (20 jıldan keyin ötetin) aldağı halıq sanağında jeke top retinde belgileydi. Päkistan negizinen mwsılmandar twratın el bolğandıqtan, kalaştar wzaq uaqıt küresken bwl jeñisteriniñ qadirin bağalaydı. Bwl elde keybir etnikalıq toptarğa radikal dini jasaqtar şabuıl jasap otıradı jäne ükimet te dini toptardı qatañ qadağalaydı.

Kalaştardı derbes etnikalıq top dep tanuğa arız tüsirgen adam jıldar boyı osı şeşimge jetu üşin küresken.

32 jastağı Vazir Zada “Bwl jañalıq kalaştar twratın auıldarğa lezde taradı, adamdar quanıp jatır, tipti mwsılman körşilerimiz de qwttıqtadı, olar “bauırlarımız özderiniñ jeke halıq ekenin däleldep şıqtı” dep jatır” deydi.

Zadanıñ sözine qarağanda, derbes halıq retinde moyındalğannan keyin kalaştardıñ qwqıqtarı basqa etnikalıq azşılıq toptardıñ qwqıqtarı siyaqtı qorğalatın boladı. Onday qwqıqtar qatarına kalaş tilin resmi moyındau da kiredi.

Kalaştar Päkistandağı basqa etnikalıq jäne dini toptardıñ eşqaysısına wqsamaydı. Bwl halıqtıñ jartısınan astamı induizmniñ köne türin, türli januarlarğa tabınu ğwrıptarın wstanadı. Olardıñ dini meyramdarında än şırqalıp, bi bilenedi.

Kalaştar twrmıstağı äyelderdiñ basqa erkektermen qaşıp ketuine qatañ qaramaydı. Kalaştardıñ jas bozbalaları kez kelgen äyeldi jınıstıq serigi retinde tañday aladı. Bwl halıqtıñ ğwrıptarı arasında ondağan eşkini qwrbandıqqa şalu räsimi de bar.

Kalaştar jıl sayın jazdıñ basın toylaydı, ol merekeni Çilam Djoşi dep ataydı. Jwrt jiılıp bwl küni toy ötkizedi, än-jır aytıp, üylerin bezendiredi.

Kalaştar türli-tüsti bas kiim kiedi. Äyelder oyulı qara halattar kiedi, keybireuleri betterine örnek, suretter salıp aladı.

Olardıñ tili Päkistannıñ soltüstik-batısında, Kaşmir men Auğanstannıñ şığısında taralğan tilderdiñ ündiariylik tobına jatadı.

Kalaştar özderiniñ dästürlerin saqtauğa tırısadı. Keyingi jıldarı olardıñ sanı zorlıq-zombılıq, tabiği apattar jäne keybir müşeleriniñ islam dinine ötuine baylanıstı azayğan. Olar twratın Päkistannıñ soltüstik-batısındağı taulı öñir kedey aymaqtardıñ birine jatadı. Kalaştardıñ köbi jetu qiın bolsa da olardı köruge baratın turister esebinen kün körip otır.

Zada kalaştardı resmi türde moyındağannan keyin ükimet olarğa mektep aşuğa qarjı böledi dep ümittenedi. Öytkeni, olardıñ tili men mädenietin saqtauğa mektep jüyesi köp kömektesetin edi.

Konservativti mwsılmandar kalaştardı «qara käpir» ataydı. Keyingi jıldarı “Taliban” sodırları olarğa köptegen şabuıldar jasadı.

Kalaştar – Käpirstan atalıp ketken taulı aymaqta aman qalğan azşılıq toptardıñ biri.

Science jurnalına 2014 jılı şıqqan maqalada kalaştardıñ DNQ-sın zertteu kezinde Europanı mekendegen adamdardıñ gen fragmentteri tabılğanı jazıldı.

Grek ükimeti kalaştardıñ köne dästürlerin saqtauğa müddelilik tanıtıp, olardıñ mädeni ortalığın saluğa qarajat bölgen edi.         Azat Europa / Azattıq radiosı