Мьянмадағы әскери төңкерістің артында кім тұр?

M'yanmadağı äskeri töñkeristiñ artında kim twr?

| Feb 3, 2021

M'yanmadağı äskeri töñkeristiñ basında twrğan general Min Aung Hlayn.

1 aqpanda M'yanmada äskeriler töñkeris jasap, eldiñ lideri Aun San Su Çji men basqa da beldi şeneunikterdi qamauğa aldı. Qazir bilik el äskerin basqarğan general Min Aung Hlaynnıñ qolına ötti. M'yanmadağı bilik jüyesin bir künde özgertip, eldegi sayasi ahualdı kürdelendirip jibergen Min Aung Hlayn kim?

ÄSKERDİÑ SAYASATTAĞI RÖLİ QANDAY?

M'yanmada 1962 jılı äskeriler töñkeris jasap, sodan keyin elu jılday bilikte boldı. 2008 jılı äskeriler Konstituciyanı özgertip, äskerdiñ eldiñ sayasi jüyesindegi rölin bekitip aldı. Bwl Konstituciyağa say, äskeriler saylauğa qatıspay-aq parlamenttegi orınnıñ 25 payızın aladı. Äskerdiñ qolbasşısı eldiñ qorğanıs, işki ister jäne şekara isi boyınşa ministrdi tağayındaydı. YAğni, äskerilerge berilgen bwl basımdıq Aun San Su Çjiniñ Demokratiyaşılardıñ wlttıq ligası partiyasına ıñğaysız boldı.

Aun San Su Çji men partiyanıñ köptegen müşesi äskeriler tarapınan köp quğın körgen.

MIN AUNG HLAYN KİM?

64 jastağı Min Aung Hlayn 1972-1974 jıldarı YAngon universitetinde zañ mamandığında oqıp jürgende sayasi belsendilikten alıs boldı. “Ol köp söylemeytin, jwrt közine tüse bermeytin edi” degen edi onımen birge oqığan adam 2016 jılı Reuters agenttigine.

M'yanmada äskeriler töñkeris jasap, el liderin qamauğa aldı. Jağdaydı 300 sözben tüsindiremiz

Onımen birge oqitın studentter narazılıqtarğa şığıp jürgende ol äskeri universitetke tüsu qamın oylap jürgen edi. Ol 1974 jılı üşinşi mümkindiginen keyin Qorğanıs qızmeti akademiyasına tüsti.

Min Aung Hlaynmen birge akademiyada oqığandardıñ biri 2016 jılı Reuters agenttigine “ol ülgerimi ortaşa kadet boldı” dep sipattağan.

Birge oqığan adam “onıñ şeni bayau östi” deydi. Ol Min Aung Hlaynnıñ oficer şeninen joğarı köterilgenine tañdanıs bildirgen.

Min Aung Hlayn 2011 jılı, el demokratiyağa bet bwra bastağan kezde, äsker basına keldi. YAngondağı diplomattar “2016 jılı Su Çjidiñ biliktegi alğaşqı merzimi kezinde Min Aung Hlayn köp söylemeytin soldattan sayasatkerge aynaldı” deydi.

Sarapşılar Min Aung Hlayn Facebook jelisinde belsendi bolıp, qoğamdıq şaraların jelide jarnamalap, jüzdegen mıñ jaqtasın jinap aldı deydi. 2017 jılı älem elderi M'yanma äskerin rohindja mwsılmandarın öltirdi degen ayıptap jatqan twsta Facebook Min Aung Hlaynniñ akkauntın jauıp tastadı.

Ol äskerilerdiñ parlamenttegi 25 payız ornınan bas tartu jaylı söz qozğamadı. Su Çjidi prezident etip bekitu turalı da auız aşpadı (Su Çjidiñ balaları şetel azamatı bolğandıqtan ol prezident bola almaydı, bwl Konstituciyada bekitilgen).

2016 jılı aqpanda Min Aung Hlayn özi äsker qolbasşısı qızmetin tağı bes jılğa sozıp alğan. Ol biıl aqpanda äsker basınan ketui tiis edi. Biraq 1 aqpanda elde äskeri töñkeris jasap, qazir eldiñ basşısına aynaldı. Äskeriler bıltır qaraşada ötken parlament saylauınıñ nätijesimen kelispeydi. Bwl saylauda Su Çjidiñ partiyası jeñimpaz dep tanılğan.

MIN AUNG HLAYNĞA SALINĞAN SANKCIYALAR

2017 jılı M'yanma äskerileri rohindja mwsılmandarına arnayı operaciya wyımdastırğan. Bwl operaciyadan soñ 730 mıñ rohindja körşiles Bangladeşke qaşıp ketken edi. BWW M'yanma äskerileri operaciya kezinde rohindjalardı jappay öltirip, üylerin örtegen dep mälimdedi. M'yanmanıñ bwl äreketi beybitşilik salası boyınşa Nobel' sıylığın alğan Aun San Su Çjidiñ de bedeline nwqsan keltirdi.

Aun San Su Çji (sol jaqta) men Min Aung Hlayn (oñ jaqta).

AQŞ 2019 jılı Rohindja mwsılmandarına wyımdastırılğan operaciyağa baylanıstı Min Aung Hlayn men tağı üş äskeri basşığa sankciya saldı. Qazir Gaagadağı BWW-nıñ Halıqaralıq tribunalında M'yanma eliniñ üstinen sot ötip jatır. Afrikadağı Gambiya eli M'yanmanı “rohindja mwsılmandarına genocid jasadı” dep ayıptap, Gaagadağı sotqa şağımdanğan.

M'YANMADAĞI QAZİRGİ JAĞDAY QANDAY?

VVS saytınıñ jazuınşa, M'yanmada qazirgi jağday birqalıptı. İri qalalardağı köşelerde äskeriler baqılauına alğan. Elde tünde komendant sağatı engizilgen.

1 aqpanda elde wyalı baylanıs pen internet baylanısı üzilgen edi. 2 aqpanda internet pen baylanıs qayta qalpına kelgen.

Aziyanıñ birneşe elinde M'yanma elşiligi aldında äskeri töñkeriske qarsı narazılıq şarası ötti. Narazılar äskerilerden Aun San Su Çjidi bosatudı talap etti.

Mandalay qalasında jürgen äskeriler. 2 aqpan 2021 jıl.

Halıqaralıq aqparat agenttikteriniñ jazuınşa, M'yanmada äleumettik jelide jwrt äskeri töñkeriske qarsı narazılıqtarı bayqaladı.

Äskeriler qamauğa alınğan Aun San Su Çjidiñ qayda ekenin aytpay otır. Biraq Aun San Su Çjige jaqın adamdardıñ biri AFP agenttigine Aun San Su Çji üyqamaqta otırğanın aytqan.

AQŞ M'yanma äskerileri Aun San Su Çjidi bosatpasa sankciya salatının mälimdedi.

54 million halqı bar M'yanma – Bangladeş, Qıtay jäne Tailandpen şekaralas el.

Maqala Reuters, BBC aqparattarınıñ negizinde jazıldı

Azat Europa / Azattıq radiosı

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

kerey.kz

Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri
Tridon Mk2 zenittik qondırğı

kerey.kz

Şveciya men Daniya Ukrainağa arnap britan-şved öndirisindegi zamanaui Tridon Mk2 zenittik qondırğıların satıp aluğa birigip kiristi. Keşen äsirese jaqın qaşıqtıqta wşatın irandıq «Şahed» drondarına qarsı eñ tiimdi qarudıñ biri. Qazirgi uaqıtta Tridon Mk2 öz klasındağı eñ ozıq äue şabuılına qarsı jüye sanaladı. Tridon Mk2 zenittik qondırğısınıñ bastı erekşeligi atıs qarqını. Ol minutına 300 oqqa deyin jaudıra aladı. Osılayşa äue keñistigine enetin şağın drondardıñ közin jıldam äri däl joyuğa mümkindik tuadı. Tağı bir artıqşılığı atılatın 40-mm snaryadtardıñ qwnı nebäri 27 dollardı qwraydı. Ekonomikalıq twrğıdan tiimdi ekenin däleldeydi. Qaru-jaraq salasındağı mamandar Ukrainadağı äskeri qaqtığıstardı eskere otırıp, arzan äri tiimdi äue qorğanısı qaruına swranıs joğarı ekenin aytadı. Tridon Mk2 jüyesinde qoldanılatın arnayı britandıq
Keleşekte qay salalardı damıtu kerek?

kerey.kz

Investordan artıq qatañ realist joq qoy. Ol salğan aqşası özine eselep qaytuı üşin tek perspektivası mol, keleşegi jarqın salalardı tañdaydı. JPMorganChase AQŞ-tağı, älemdegi eñ iri banktiñ biri retinde aldağı 10 jılda 1,5 trln dollar investiciya qwyatının qaraşa ayında jariyaladı. Söytip, negizgi 4 bağıttı tañdağan. Olar arı qaray 27 salağa bölinedi: – Ozıq tehnologiya: robototehnika, farmakologiya, asa mañızdı mineraldar – Qorğanıs, aeroğarış öndirisi: baylanıstıñ jaña buını, mülde jaña drondar – Energetikalıq täuelsizdik: kün, atom, jaña batareyalar – Strategiyalıq tehnologiya: JI, kiberqauipsizdik, kvanttıq esepteu Arğı jağındağı 27 salanı oqısañ, mına bank älemdik soğısqa dayındalıp jatqan siyaqtı körinedi. Sebebi giperdıbıstağı raketa, 6G baylanıs, ğarış, adamsız tehnologiya dep kete beredi. Energiya közderiniñ tür-türi. Ekinşi
Zelenskiy Uitkoff jäne Kuşnermen “mazmwndı äñgime” bolğanın ayttı

kerey.kz

Vladimir Zelenskiy Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy AQŞ prezidentiniñ arnayı uäkili Stiv Uitkoff jäne Tramptıñ küyeubalası Djared Kuşnermen telefonmen “mändi äri konstruktivti” äñgimeleskenin habarladı. Uitkoff pen Kuşner 2 jeltoqsanda Mäskeude Resey prezidenti Vladimir Putinmen kezdesken. “Biz köptegen aspektige nazar audardıq jäne qantögisti toqtatıp, Reseydiñ üşinşi ret basıp kiru qaupin joyuğa kepildik beretin mañızdı jayttardı, sonımen birge Reseydiñ ötken jolğıday uädesin orındamau qaupi siyaqtı närselerdi talqıladıq” dedi Zelenskiy. Äñgimege sonımen birge qazir AQŞ-ta jürgen Ukraina wlttıq qauipsizdik jäne qorğanıs keñesiniñ hatşısı Rustem Umerov, qarulı ştabtıñ bastığı Andrey Gnatov qatısqan. Axios dereginşe, äñgime eki sağatqa sozılğan. Kelissözderden habarı bar derekközdiñ aytuınşa, Uitkoff pen Kuşner eki jaqtıñ da talaptarın jinap jatır jäne Putindi de, Zelenskiydi de