|  | 

Köz qaras

5 JASINDA ATQA – 75 JASINDA TAQQA MİNDİ!

Elbasi dombira tartuda

Qazaq qauımı dür silkindi!

Qızıl kommunisterdiñ ümitkeri Twrğın SIZDIQOV qazaqstandıqtardıñ nebäri 1,6 payız dauısına qol jetkizse, özin-özi wsınğan elimizdiñ Käsipodaqtar federaciyasınıñ törağası Qwsayın ÄBİLĞAZIN 0,7 payızdı mise twttı. Söytip, meniñşe, Qazaq elinde kommunizm ideyasınıñ janazası mäñgilikke şığarılıp, eñbekkerlerdiñ qwqığın qorğauğa tiis käsipodaqtar wyımı da «qanağattanarlıqsız» degen qalıñ ekilik aldı…
Ortalıq saylau komissiyası prezident saylauınıñ aldın-ala nätijesin jariyalap, dauıs beruge qatısqan saylauşılardıñ 97,7 payızı özderiniñ dauısın Nwrswl­tan NAZARBAEVqa bergenin habarladı. Söytip, 5 jasında atqa mingen Elbasımız – 75 jasında qaytadan taqqa qondı! Soñğı 24 jılda Qazaq memleketiniñ tizginin üzdiksiz wstağan Wlt köşbasşısına wltı tağı da senim arqalattı!..
Iä, almaqtıñ da – salmağı bar. Qazaq qauımı beybitşilik pen birlikke, täuelsizdik pen täuir ömirge tañdau jasadı. Äytkenmen, sayasi täuelsizdiktiñ özi – ekonomikalıq täuelsizdiktiñ mıqtı bwrandalarımen bekitiluge tiis. Adamnıñ äl-auqatı – qoğamnıñ aynası ispetti: ne ol tüzu de taza, nemese qisıq ta las…
Är qazaqtıñ tamağı toq, köylegi kök boluı üşin:
1. Şikizat sektorınıñ tüsimderine memleket­tik apparattı, äskerdi jäne äleumettik auırt­palıqtardı artu kerek. Öytkeni, memlekettik byudjettiñ 90 payız tüsimi 100 iri salıq töleuşilerden tüziledi.
2. Tiisinşe, eger biz şağın jäne orta käsipkerlikti salıqtan taza bosatsaq, memlekettik byudjet mwnı sezbey de qaladı. Älemde şağın biznes – kezkelgen eldiñ ekonomikasınıñ qozğauşı küşi bolıp tabıladı. Bizde şağın biznes memlekettik byudjettiñ nebäri 0,1 payızın ğana; al, ortaşa biznes 4,5 payızın ğana qwraydı. Keşegi qazaqtıñ danışpandıq dala zañına arqa süyesek, bäri meylinşe qarapayım äri tüsinikti: şağın jäne orta käsipkerlikti salıqtan taza bosatıp, tekserudi müldem doğaru kerek; tek şığınnan joğarğı kiriske ğana jan basına şaqqanda 2 payızdıq salıq jetedi (bay-şonjarlar üşin kiristen 15 payızdıq salıq). Osılay bolsa, adamdar qolınan kelgen şaruasımen (salıqtan jäne basqadan qorıqpay) belsendi aynalısıp, jwmıs orındarı köptep payda boladı. Jwmıs tabılsa, aqşa keledi, yağni halıq özin-özi asırauğa köşedi.
3. Mwnıñ özi äleumettik qısımdı joyıp qana qoymay, ädiletti bäsekelestik ornatıp, eldegi etek alğan jemqorlıqtıñ «ayağına» twsau saladı.
4. Üy işinen üy tikken (ekinşi Ükimet apparatı sekildi) «Samwrıq-Qazına» wlttıq kompaniyası men onıñ barlıq naqtı önim bermeytin qwrılımdarın taratu kerek. Osınday bir ğana batıl qadammen memlekettik qazınanıñ asa basım böligin ünemdeuge boladı.
5. Jastar bolaşaqta elşil äri bilimdi boluı üşin – tärbie men bilim beru salasına baysaldı sayasat äzirleu kerek. Onda älemdik örkeniettiñ ozıq ülgilerin erkin endirip, wltımızdıñ salt-sanası man dästür-bolmısın diñgek etip aluımız kerek.
…Ärine, dosı köp – dwşpansız da qalmaydı. Keybireuler saylaudağı 97,5 payızdıq körset­kişke kümänmen qarap, kökezulikke de wrına bas­tadı. Biraq, mağan facebook jelisinde wltşıl azamat Mukhtar TAYZHAN-nıñ orıs tilinde jetkizgen sözi şındıqqa jaqın körindi. Mwqañ bılay depti: «Moe mnenie, procentov na 80 po strane – eto ob'ek-tivnıy na segodnya pokazatel'. 80 procentov toçno Ego (N.Nazarbaevtı aytadı. Q.Ğ.) lyubyat i boyatsya peremen k hudşemu. Ostal'nıe 17,5% eto uje prihot'…»
Qazaq eli täuelsizdik pen twraqtılıqqa, ırıs pen ıntımaqqa aparatın dañğıl damuğa tari­hi tañdau jasadı, dep ümittinemin. Al, Mukha­medzhan TAZABEK bauırımız: «Kimniñ dauıs­ında bereke bar ekenin qaydan bileyik? Alla beytarap bolğannan saqtasın» dep ja-zıptı…
…Iä, Alla saqtasın…
Qajımwqan ĞABDOLLAniñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • Qızıq…

    Qızıq…

    1989 jılı Qazaq SSR-dıñ memlekettik tili bireu, ol qazaq tili bolğan. 2026 jılı Qazaqstan Respublikasında memlekettik til bireu, ol qazaq tili bolmaq. Mäsele, 37 jıldan beri publikaciyağa til turalı baptıñ 1- tarmağın körsetip (qoğamdağı wltşıldıqtı basu üşin) al isjüzinde 2- tarmaqpen basa jwmıs isteuinde jatır. 1989 jıldan beri qazaq tiliniñ qwzireti konstituciyanıñ küşinen köbirek qazaq wltşılarınıñ inerciyasınıñ arqasında örkendedi. Öytkeni qazaqtildi orta urbanizaciyalandı, bılayşa aytqanda qaladağı mädeni aymaqtardı qazaqtildi işki migraciya basıp aldı. Qazaqşa mektep, bala-baqşa, orta jäne şağın biznes tb bäri işki migraciya men urbanizaciyanıñ esebinde köbeydi. Konstituciyada mem-til qazaq tili dep körsetilse de mem-jüye 2-tarmaqpen jwmıs jasadı. Al keybir mekemeler men oblıstardağı qazaq tiline basımdıqtıñ berilui tikeley demografiyalıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: