|  | 

Köz qaras

5 JASINDA ATQA – 75 JASINDA TAQQA MİNDİ!

Elbasi dombira tartuda

Qazaq qauımı dür silkindi!

Qızıl kommunisterdiñ ümitkeri Twrğın SIZDIQOV qazaqstandıqtardıñ nebäri 1,6 payız dauısına qol jetkizse, özin-özi wsınğan elimizdiñ Käsipodaqtar federaciyasınıñ törağası Qwsayın ÄBİLĞAZIN 0,7 payızdı mise twttı. Söytip, meniñşe, Qazaq elinde kommunizm ideyasınıñ janazası mäñgilikke şığarılıp, eñbekkerlerdiñ qwqığın qorğauğa tiis käsipodaqtar wyımı da «qanağattanarlıqsız» degen qalıñ ekilik aldı…
Ortalıq saylau komissiyası prezident saylauınıñ aldın-ala nätijesin jariyalap, dauıs beruge qatısqan saylauşılardıñ 97,7 payızı özderiniñ dauısın Nwrswl­tan NAZARBAEVqa bergenin habarladı. Söytip, 5 jasında atqa mingen Elbasımız – 75 jasında qaytadan taqqa qondı! Soñğı 24 jılda Qazaq memleketiniñ tizginin üzdiksiz wstağan Wlt köşbasşısına wltı tağı da senim arqalattı!..
Iä, almaqtıñ da – salmağı bar. Qazaq qauımı beybitşilik pen birlikke, täuelsizdik pen täuir ömirge tañdau jasadı. Äytkenmen, sayasi täuelsizdiktiñ özi – ekonomikalıq täuelsizdiktiñ mıqtı bwrandalarımen bekitiluge tiis. Adamnıñ äl-auqatı – qoğamnıñ aynası ispetti: ne ol tüzu de taza, nemese qisıq ta las…
Är qazaqtıñ tamağı toq, köylegi kök boluı üşin:
1. Şikizat sektorınıñ tüsimderine memleket­tik apparattı, äskerdi jäne äleumettik auırt­palıqtardı artu kerek. Öytkeni, memlekettik byudjettiñ 90 payız tüsimi 100 iri salıq töleuşilerden tüziledi.
2. Tiisinşe, eger biz şağın jäne orta käsipkerlikti salıqtan taza bosatsaq, memlekettik byudjet mwnı sezbey de qaladı. Älemde şağın biznes – kezkelgen eldiñ ekonomikasınıñ qozğauşı küşi bolıp tabıladı. Bizde şağın biznes memlekettik byudjettiñ nebäri 0,1 payızın ğana; al, ortaşa biznes 4,5 payızın ğana qwraydı. Keşegi qazaqtıñ danışpandıq dala zañına arqa süyesek, bäri meylinşe qarapayım äri tüsinikti: şağın jäne orta käsipkerlikti salıqtan taza bosatıp, tekserudi müldem doğaru kerek; tek şığınnan joğarğı kiriske ğana jan basına şaqqanda 2 payızdıq salıq jetedi (bay-şonjarlar üşin kiristen 15 payızdıq salıq). Osılay bolsa, adamdar qolınan kelgen şaruasımen (salıqtan jäne basqadan qorıqpay) belsendi aynalısıp, jwmıs orındarı köptep payda boladı. Jwmıs tabılsa, aqşa keledi, yağni halıq özin-özi asırauğa köşedi.
3. Mwnıñ özi äleumettik qısımdı joyıp qana qoymay, ädiletti bäsekelestik ornatıp, eldegi etek alğan jemqorlıqtıñ «ayağına» twsau saladı.
4. Üy işinen üy tikken (ekinşi Ükimet apparatı sekildi) «Samwrıq-Qazına» wlttıq kompaniyası men onıñ barlıq naqtı önim bermeytin qwrılımdarın taratu kerek. Osınday bir ğana batıl qadammen memlekettik qazınanıñ asa basım böligin ünemdeuge boladı.
5. Jastar bolaşaqta elşil äri bilimdi boluı üşin – tärbie men bilim beru salasına baysaldı sayasat äzirleu kerek. Onda älemdik örkeniettiñ ozıq ülgilerin erkin endirip, wltımızdıñ salt-sanası man dästür-bolmısın diñgek etip aluımız kerek.
…Ärine, dosı köp – dwşpansız da qalmaydı. Keybireuler saylaudağı 97,5 payızdıq körset­kişke kümänmen qarap, kökezulikke de wrına bas­tadı. Biraq, mağan facebook jelisinde wltşıl azamat Mukhtar TAYZHAN-nıñ orıs tilinde jetkizgen sözi şındıqqa jaqın körindi. Mwqañ bılay depti: «Moe mnenie, procentov na 80 po strane – eto ob'ek-tivnıy na segodnya pokazatel'. 80 procentov toçno Ego (N.Nazarbaevtı aytadı. Q.Ğ.) lyubyat i boyatsya peremen k hudşemu. Ostal'nıe 17,5% eto uje prihot'…»
Qazaq eli täuelsizdik pen twraqtılıqqa, ırıs pen ıntımaqqa aparatın dañğıl damuğa tari­hi tañdau jasadı, dep ümittinemin. Al, Mukha­medzhan TAZABEK bauırımız: «Kimniñ dauıs­ında bereke bar ekenin qaydan bileyik? Alla beytarap bolğannan saqtasın» dep ja-zıptı…
…Iä, Alla saqtasın…
Qajımwqan ĞABDOLLAniñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: