Abay atındağı animaciya akademiya­sı mausım ayında Ürimji qalasınan aşıladı dep josparlanuda. «Äuelde jeke ortalıq retinde aşamız dep edik. Keyinnen, Ükimet oqu-ağartu zañına baylanıstı Ürimjidegi universitetpen birlese jwmıs isteuimizdi talap etti. Akademiyanı oqıp bitirgen şäkirtke halıqaralıq därejedegi dip­lom beriledi» – deydi, käsipker Ğwsman Qajıtaywlı. Käsipker bwl akademiya Şınjañ avtonomiyalı aumağındağı animaciya salası boyınşa qazaq tilinde bilim beretin twñğış ortalıq ekenin maqtanışpen aytadı.

Qırküyekte oqu bastaytın akademiya 8-sınıptı bitirgen 50 şäkirtti arnayı emtihan arqılı qabıldamaq. Olardıñ arasınan jetim, äleumettik jağdayı tömen otbasılardan şıqqan 30 talapkerdi tegin oqıtadı. Al akademiyada Qıtay eline tanımal animatorlar men «Abay jolı» animaciyalıq kompaniyasınıñ 2009 jıldan beri arnayı oqıtıp dayındağan täjiribeli mamandarı däris beredi. Sonday-aq, akademiya aldağı jıldarı qazaqstandıq oquşılardı da qabıldap animator mamandarın dayarlauğa at salıspaq.

«Abay jolı» animaciya kompaniyası oqtıp tärbielegen jas animatorlar
Animaciya akademiyasın aşuğa kä­sipker 5 jıl dayındalğan. Äuelde jeke kompaniya retinde qwrıp, on şaqtı qazaq balasın öz qarajatımen Ürimji qalasında animaciya önerin igeruge tärbielegen. Şäkirtterdiñ köbi äleumettik jağdayı tömen ot­basılardıñ balaları eken. Büginde «Abay jolı» kompaniyası dayındağan şäkirtter «Abaydıñ balalıq şağı» turalı 3D formatında 104 seria­lı animaciyalıq fil'm jasaudı qolğa alıp, eki-üş seriasın dayındap ülgergen. Wlı aqın ömirine arnalğan animaciyalıq tuındı 3 jılda tolıqtay ayaqtalmaq. Käsipker mul't­fil'mge qazaq akterlarına dublyaj jasatıp, qazaqstandıq telearnalarğa wsınbaq.

«Qazaq animaciyasın halıqaralıq örge jetkizu üşin, sapa men mazmwnğa erekşe köñil böluimiz kerek. Al biik örege jetu üşin bizge bilikti maman qajet. Biz keminde 500-den astam qazaq azamatın animaciya salasın igeruge tärbielep şığuımız kerek. Akademiya­nı aşudağı maqsatımız da osı», – deydi käsipker Ğwsıman Qajıtaywlı. Qıtaydağı animaciya qoğamınıñ wsın­ğan deregi boyınşa, büginde atalğan elde tört mıñnan astam animaciya salasımen aynalısatın kompaniya bar eken. Onda 400 mıñğa juıq adam qızmet etse, olardıñ 260 mıñnan astamı teh­nikalıq jwmıspen şwğıldandı.

Ürimjidegi jas animatorlar
Al Qazaq animaciyasınıñ tarihı 47 jıldı artqa tastadı. Alayda äli künge jeke dara animaciyalıq akademiya qwrılmay otır. 1967 jılı «Qarlığaştıñ qwyrığı nege ayır?» mul'tfil'min tüsirip Qazaq ani­maciyasınıñ negizin qalağan Ämen Qaydarov ta bwl armanına jete almay 92 jasında qaytıs boldı. Qazaq animaciyasınıñ qarqını basılğan twsı keyingi jıldar, 1991 jıldan keyin toqırauğa wşırap, nazardan tıs qaldı. Tek, jekelegen animator mamandardıñ jankeşti äreketiniñ arqasında, 2009 jıldan bastap qazaq animaciyasına qayta qan jügire bastadı. Alayda, «Qazaqfil'm» janındağı animaciyalıq ortalıq wsınğan tuındılardıñ sanı sausaqpen sanarlıq. Olardıñ sanı bar bolğanımen sapası, mazmwnı körermen talğamına tolıqtay jauap bere aladı dep ayta almaymız.

Qazaq animaciyasınıñ qamına twsau salğan dünie – Qazaq animaciyasınıñ derbes memlekettik mekeme bolıp qw­rılmauında. «Nege qazaq mul't­fil'm studiyasın aşpaymız? Uaqıt jetti ğoy» – degen pikirdi rejisser-animator Nwrbaqıt Qojahmetwlı bastağan mamandar birazdan beri aytıp keledi. Mul'tiplikator-rejisser Qayırğali Qasımov: «Qazaq mul'tfil'mi derbes mekeme boluı kerek» – deydi. Al mamandar aytqan derbes mekeme qazirgi tendrlik jolmen animaciyalıq jobalardı wtıp alıp, önim dayındaytın, sapağa emes sanğa köbirek män beretin pısıqay studiyalardıñ jwmısın qadağalau qajet. Mısalı, Almatı qalası äkimdiginiñ Tilderdi damıtu, mwrağattar jäne qwjattama basqarması «Tilderdi damıtu men qoldanudıñ 2011-2012 jıldarğa arnalğan memlekettik bağdarlamasın» jüzege asıru maqsatında qazaq ertegileriniñ jelisi boyınşa tüsirilgen mul't­fil'mder jinağın şığardı. Jinaqtağı 14 diskiden twratın 40 seriyalı mul'tfil'mdi qazaqtıñ halıq ertegileriniñ jelisi boyınşa «Azia animation» kompaniyasınıñ ieleri Igor' Kraus pen Artur Kraus tüsirgen edi. Jinaqqa «Aldarköseniñ köñildi oqiğaları» attı 85 seriyalı mul'tfil'mi älem halıqtarı ertegileriniñ jelisi boyınşa tüsirilgen 50 slayd-şou ertegi, «Bizdi qorşağan älem» attı 1000 sözdi qamtitın orısşa-qazaqşa suretti audio-sözdik engizilipti. Biz sondağı 40 serialı önimdi tügeldey körip şıqtıq. Biraq, köñilimiz tolğan joq. Bwl ärine, jay kemşilik retinde qalatın dünie emes. Mwndağı dünielerdiñ balalarğa keri tärbie beretindigi aşındıradı. «Aldarköseniñ qızıqtı oqiğaları» turalı aytılğan ertegilerde şıq bermes Şığaybaydıñ bäybişesiniñ auzınan şığatın «käri qaqpas», «esalañ», «oñbağan» degen siyaqtı beypil sözderdi äli künge qazaq balası tıñdap jürgeni aqiqat. Atalğan tuındıdağı Aldarköseniñ beynesi, tür-sıypatı bölek äñgime…

Al, Qazaq animaciyasına biıl «El amanatı» attı ärqaysısı 10 minuttı qamtitın altı bölimdi animaciyalıq fil'm qosılmaq. Animaciyalıq fil'mde Kerey men Jänibek handardıñ jastıq şaqtarı men handıq kezeñderdegi ömiri körsetilmek. Önimniñ qanday bo­latındığın aldağı uaqıt kör­seter…

P.S. Animaciyalıq önimge degen swranıs kün sanap artıp keledi. Bwl salanı memleket mıqtap qolğa alsa, äueli wrpaq tärbiesi, qala berdi mıñdağan adamdı jwmıspen qamtu, şeteldik mul'tfil'mder jaulağan otandıqtı narıqtı igeruge de öz septigin tigizer edi. Bir kem dünie…

baq.kz