Алматыдағы сел жұртты әбігерге салды

Almatıdağı sel jwrttı äbigerge saldı

| Jul 23, 2015

Bügin tañ aldında Almatınıñ Naurızbay audanında sel jürip, birqatar eldi mekenderde üylerdi tasqın su basqan. Tötenşe jağday qızmeti sel qaytalanuı mümkin degen habardı joqqa şığardı.

Tasqınnan zardap şekken Qarağaylı eldi mekeni. Almatı, 23 şilde 2015 jıl.

Ruslan MEDELBEK

Almatı qalalıq äkimdiginiñ mälimeti boyınşa, 23 şilde tañ aldında Naurızbay audanı aumağında sel jürgen.

“Tüngi sağat üşte Qarğalı özeninde su deñgeyi köterilgeni turalı habar tüsti. Tasqınnan Almatınıñ irgesindegi Kamenka men Qarağaylı auıldarınıñ, Naurızbay audanında biraz üylerdi su alğan” dep mälimdedi Almatı tötenşe jağdaylar departamenti bastığınıñ orınbasarı Erlan Nwrpeyisov.

Resmi mälimet boyınşa, Qarğalı özeni boyında ornalasqan aymaqtardan 200-den asa adam evakuaciyalanıp, 176-mektep jäne Naurızbay audandıq äkimdigine ornalastırılğan.

Almatınıñ şetindegi İrgeli men Alğabas auıldarı jäne tağı birqatar eldimekenderde sel turalı suıt habardan dürlikken twrğındar üylerin tastap, sırtqa qaşqan.

Azattıq tilşisi Almatı-Taraz avtokölik jolındağı “Altın Orda” bazarı mañında jüzdegen kölik kepteliste twrğanın kördi.

Qalalıq tötenşe jağdaylar departamenti selden mert bolğan adamdar joq dep habarladı.

Departament ökili Erlan Nwrpeyisov äleumettik jelide tarağan “su tasqını qaytalanuı mümkin” degen aqparattı joqqa şığardı.

“Tek su deñgeyi köterilgen, bögenge zaqım kelmegen. Ekinşi ret sel jüru qaupi joq, jağdaydı baqılap otırmız” degen .

TJD oqiğa ornında 400-den asa qwtqaruşı men 85 tehnika jwmıs istep jatqanın habarladı.

Qazaqstan işki ister ministrliginiñ beysenbi küni jariyalağan mälimeti boyınşa, Almatıdağı Qarğalı özeni boyındağı qauipti aymaqtan 900-ge juıq adam evakuaciyalanğan.

SELDEN ÜŞ AUDAN ZARDAP ŞEKKEN

Almatınıñ Naurızbay audanı äkimi Quanış Qaşqımbaev beysenbi küni brifingte selden zardap şekken twrğındar materialdıq järdem swrap jergilikti tiisti orındarğa ötiniş bere alatını turalı mälimdedi.

«Ärbir zardap şekken adam zañğa säykes 100 aylıq eseptik körsetkiş köleminde materialdıq kömek swrap äleumettik järdem orındarına ötiniş bere aladı. Basqa materialdıq şığındar su tarağan soñ esepteledi. Eger mülikter saqtandırılğan bolsa, oğan tölem mäselesin saqtandıru kompaniyaları şeşedi. Naurızbay audanın wlttıq gvardiya tolıq küzetke aldı. Wrlıq-qarlıqqa jol berilmeydi» degen äkim.

Sel jürgen Qarağaylı eldi mekeni. Almatı, 23 şilde 2015 jıl.

Jergilikti bilik ökilderiniñ aytuınşa, saldarınan Almatıdağı Naurızbay, Äuezov jäne Alatau audanında ornalasqan birqatar twrğın üylerdi su basqan. Äsirese Naurızbay audanı köbirek zardap şekken.

2014 jılı qırküyekte Almatınıñ qwramında jañadan segizinşi audan bolıp qwrılğan, qalanıñ batıs böligin qamtitın bwl audan aumağındağı twrğın-jaydıñ deni – jer üyler.

«Qarğalı özeninde su deñgeyi tüsken soñ tasqınnan qattı zardap şekken Naurızbay audanındağı twrğın üylerdi aralap, kelgen şığın kölemi esepteledi» dedi Almatı qalası äkiminiñ orınbasarı YUriy Il'in şildeniñ 23-i küngi brifingte.

Onıñ sözinşe, Almatıda selge Qarğalı özenindegi bögettiñ joğarı jağında, yağni tau işindegi erigen mwzdıq pen jañbırdan jinalğan kölşik suınıñ köterilui sebep bolğan.

Sel ötken Qarağaylı eldi mekeni twrğındarı. Almatı, 23 şilde 2015 jıl.

«Künniñ qattı ısuınan Qarğalı mwzdığınıñ astındağı atı joq kölşik suı köbeyip, kölemi 40 mıñ tekşe metrge jetken. Saldarınan köl tabanın bwzıp aqqan sudıñ negizgi massasın Qarğalı özeniniñ su bögeti wstap qalğan. Böget bwzılğan joq. Qazir sudı eki şlyuz arqılı tömen qaray ağızıp jatır» degen YUriy Il'in.

Ol qazir Qarğalı özeninde su deñgeyi joğarı qalıp otırğanın, su sekundına 10-12 metr jıldamdıqpen ağıp jatqanın habarladı.

Azattıq radioı

Tags Almatıdağı sel

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda