Atadan mal qalğanşa tal qalsın
kerey.kz
Əlemdegi alğaşqı ğarıştıq turist atanğan amerikandıq Denis Tito mırza esteriñiz de ğoy?
Sol ağamız ğarış kemesiniñ illyuminatorınan sırtqa qarap otırıp, erekşesezimge bölenip, eriksiz söylep ketedi.
“Mine, ğarış degen qanday! Bala kezimnen öz közimmen körudi arman qılğan ğarış. Endi mine, ömir boyı jiğan-tergenimdi ayamay, 24 million dollar tölep armanıma jetken ğarışım köz aldımda. Ne degen keñ-baytaq dünie! Tirşiligi sezilmeytin, tügi joq, tip-tipıl, tıp-tınış, wşı-qiırı körinbeytin keñistik. Dala, dala, dala…
Oypırmay, mına körip otırğanım qızıl qwmdı Mars pa?! Məssağan, məssağan! Ras eken-au, mına jerde tirşilik jasap, kün köru əste mümkin emes. Adam balası basqa jaqtan tirşilik izdep, bir ketse osı Marsqa keter, sebebi su boluı ıqtimal bwl jerde dep jürgen keybir ğalımsımaqtar boq jepti. Su tügili u da joq bwl jerde. Aldımen meniñ körgenimdi öz közderimen körip alsınşı olar, bilgişsine bermey” – dep, boyı kökke jetken kökemiz özimen özi söylesip otıradı.
Söytip, armanına jetip, baqıttan bası aynalıp otırğan ağamızdıñ qasına qazaqtıñ bir eñgezerdey qara jigiti kep, “Əy, köketay, ne dep dalbasalap otırsız bağanadan beri, biz əli Bayqoñırdan wşqan joqpız, bilesiz ba, mına jer bizdiñ Qızılorda!” dep, əlgini jerge tüsirip, öz ornına qoyadı.
“O may gad, o may gad!” dep şıñğırğan qonaq kisi qattı şoşıp, ülken şok aladı. “Mümkin emes, mümkin emes! Kün közine küyip ketken mına qızıl dalanıñ Jer ekenine senbeymin, sene almaymın. Onda men nege öz salmağımdı özim sezbey otırmın? Qalıqtap jürmin ğoy, qarağım-au” deydi.
Sonda bizdiñ batır: “Sen siyaqtı jeñiltekte bizdiñ Qızılordada qaydan salmaq bolsın, şirkinniñ dəmesin qara, salmağım deydi”, – dep mırs etip, qolın bir siltep, dalağa şığıp ketedi.
Sol Marstan aynımaytın dalası bar Qızılorda öñirine arağa biraz jıl salıp osıdan bir jwma bwrın barıp qaytıp edim.
Köligiñ qanşa jügirse de aynalañ eş özgermeytin, tiri jan tügil mal ekeş mal kezdespeytin dalağa qarap otırıp Denis Tito keşken küydi men de keştim.
“Qayran dala…
Tirşiliktiñ közi qayda, qazaqtıñ özi qayda? Jalpı kim bar özi mwnda?”
Söytip, qırıq gradus ıstıqta qaladan jüz qırıq şaqırım jol jürip, “Aqşabwlaq” dep atalatın jerge keldik. Eldi meken deuge kelmeydi, mwnay men gazdıñ mekeni. Adamı bolmağanmen, atı aytıp twrğanday, aqşası mol jer.
Mwnayın satıp, mwnaymen qosa şığatın ilespe gazdı jağıp, elektr quatın şığarıp otırğan stanciya bar sol jerde.
Körmegim de sol edi özi, aqırı jettim ğoy.
Söytsem, astafralla, astafralla, aldımnan japon şığıp, basın iip, qolımdı alıp jatır.
Körmey jürgen halıq emes qoy, japonnan ürkip twrğan men joq.
Biraq, “Sizder Marsta ne ğıp jürsizder, jandarım-au” deymin ğoy, jap-jasıl bop jatqan Japoniyanı oyğa alıp.
“Öziñiz kezinde Qazaqstanğa eñ alğaş bop alıp kelgen japondıq gaz turbinasınıñ jwmısın tekserip qaytuğa kelip edik, osında kele jatır degen soñ kütip otırğanbız” deydi.
“Aynalayındar-au, meni qoyşı, men osı eldiñ balasımın ğoy, özderiñizde əyteuir bəri dwrıs pa, qayda twrıp, qayda jatırsızdar” desem, “Oy, nesin swraysız, mwnda jer degen jetkilikti ğoy, qasımızda qazaq dostarımız bar, sosın, isteytin isimiz bar, eñ bastısı sol” deydi.
Qazaq qana emes, japon da nəpaqa tauıp jürgen qazaqtıñ dalası.
Sol stanciya qazir bizdiñ eldegi eñ jaña, eñ tabıstı kəsiporındardıñ biri. Qanday ədemi soğılğan.
Stanciya, zavod, fabrika dese sovetterden qalğan aşıq-şaşıq jatqan ğimarattardı elestetin ədetim qalmağan, mınaday jap-jaña, jip-jinaqı şaruaşılıqtı körip, Qızılorda üşin qattı quandım.
Qazaqtıñ tabiği baylığı men japonnıñ tehnologiyası birikse, sonı istey alsaq, eki jaqqa da tiimdi boları sözsiz degenge tağı da bir ret közim jetti.
Sonımen keş tüsip, qayta qalağa jol tarttıq.
Sol dalanı qimay batıp bara jatqan altın Kün qanday ədemi edi. Rasımen-aq, ğarışqa jol bastaytın dalanıñ özi özge planeta siyaqtı.
Qalağa qaytıp, jañağı stanciyanı twrğızğan kompaniyanıñ basşısınıñ üyinde qonaqta boldım.
Üyiniñ qanday ekenin, jağdayınıñ qanday ekenin aytıp jatu artıq bolar.
Biraq, bir nərseni aytpasqa bolmas.
Bwl kisi Qızılordanıñ qaq törinen jiırma gektar jer satıp alıp, jer jer bolğalı ömiri bwl öñirde ösip körmegen ağaştıñ tür-türin egip, qalanı kögaldandıruğa üles qosıp otır eken.
Emen men aqqayıñdı bwl öñirde körem dep kim oylağan. KazGUdiñ janındağı botsadtan keyin adamnıñ qolımen jasalğan jasıl sayabaqtı körgenim osı.
Denis Tito körse ğoy, şirkin.
Ağaş tügil, adam ekseñ adam şığatın Tülkibasımnıñ almasınan keyin dəmine süysingen alma da osı sayabaqta pisip twr eken. Osınşama eñbekpen pisken almanı öz qolımmen jwlıp jeudiñ qwnı qanday qımbat edi.
Bwndaydı jasauğa ketken qarjını qaydan tapqanında şaruam joq, biraq, qızıl dalanı jasıl alqapqa aynaldırıp otırğan nietiñnen aynalayın. Kəsibiñ oñğa basqay. Tapqanıñ osı igi iske jarasın. Basımdı iip, qolın süydim sol kisiniñ.
“Atadan mal qalğanşa tal qalsın”.
Batırhan Qwrmanseyittiñ facebook paraqşasınan alındı
Pikir qaldıru