Arağa birneşe jıl salıp şet elge qonıs audaruşılardıñ sanı qaytadan artıp jatır. Mäselen, 2014 jılı elimizden şet elge qonıs audaruşılar sanı 29 mıñğa jetse, 2015 jılı bwl körsetkiş 25 mıñ adamnan asıp tüsken. Bwl soñğı eki jıldıñ köleminde şet elge qonıs audaruşı azamattardıñ sanı qaytadan artqanın añğartadı. Osı rette elimizden şet elge köşkenderdiñ wltı qanday jäne olar qay elge köşip jatır degen orındı saual tuındaydı.

Statitikalıq mälimetterge jüginsek, şetelge qonıs audaruşılardıñ basım köpşiligi orıstar jäne olar Reseyge köşip jatır. Mäselen, 2014 jıldıñ alğaşqı 6 ayında  Qazaq elinen Reseyge 11 mıñ 400 adam köşip ketken. Jalpı, RF-ğa köşip barğan elderdiñ işinde Qazaq eliniñ azamattarı köş bastap twr. Naqtıraq aytsaq, Qazaqstannan – 30,5, Özbekstannan – 21,2, Ukrainadan – 13 payız orıs tarihi otanına qonıstanğan. Olardıñ  64,2 payızı Ortalıq jäne Sibir federaldı okrugtarına ornalasqanı belgili bolıp otır. Negizinde Resey biliginiñ däl osı aymaqqa orıstardı köpten şoğırlandıruı tegin emes. Öytkeni, atalğan aymaq Reseyden irgesin bölip, öz aldına bölek memleket bolğısı kelip otır. Mine, osığan tosqauıl retinde Kreml' otandastarın şetelden jappay şaqıruğa müddeli.

Äleumettik jelilerge köz şalsaq, qazaq wltşıldarı orıstardıñ tarihi otanına oralıp, öz jönin tapqanın qwptap otırğanın anıq añğaruğa boladı. Sebebi, däl qazirgi tañda elimizdegi memleket qwruşı qazaqtardıñ üles salmağı 66 payızdan endi asqan. Bwl körsetkiş täuelsizdik alğan jıldarmen salıstırğanda jaman emes şığar. Alayda, wlttıq müddemizdi batıl şeşkimiz kelse qazaqtıñ üles salmağı kem degende 70 payızdan joğarı boluı kerek.

Alayda, bizdiñ Ükimet orıstardıñ tarihi otanına oralğanın qalamaytın sekildi. Mäselen, ötken jılı QR Bilim jäne ğılım vice-ministri Takir Balıqbaev reseylik JOO-lar qazaqstandıq jastardı özderine jii şaqıratının aytıp, oğan alañdaulı ekenin jasırğan joq. Sondıqtan, BĞM orıstildi oquşılar üşin WBT kezinde birqatar jeñildikter jasaudı közdep otırğanın da ayttı.

–  Biz osı joba arqılı jastardıñ özge elge ketuine tosqauıl qoyğımız keledi. Sondıqtan, Wlttıq birıñğay testileudiñ tärtibine özgerister engizudemiz. Bwl rette Reseydiñ, AQŞ-tıñ täjiribesine süyendik. Atalğan joba jemisin berse, WBT bir rettik nauqan emes, tülekterdiñ talap-tilegine qaray ötkiziledi,   – deydi  Takir Balıqbaev.

Qoş, sonımen, WBT meriziminiñ özgeruine jastardıñ Reseyge jappay oquğa ketui negizgi sebep bolıp otır eken. Äytse de, atalğan ministrliktiñ «oqimın» degen balanıñ «betin qaqpay, belin buudıñ ornına» nege tosqauıl bolıp otırğanı tüsiniksiz. Öytkeni, qazaq «qasqırdı qanşa asırap baqsañ da ormanğa qarap wlıydı» dep beker aytpağan. Sondıqtan, ministrlik «orıs jastarı ketip jatır» dep qayğırmay, kerisinşe şet eldegi qandastarımızdıñ mäselesine alañdasa nwr üstine nwr bolar edi. Öytkeni, şetelde «otanıma oralsam eken» dep jürgen 5 millionnan astam qazaq bar. Olardıñ basım böligi – qılşıldağan jastar.

Ükimettiñ özgelerge tosqauıl qoymay, «kelem» degen qandastarın soltüstik öñirlerge äkeluine ne kedergi? Bwl, ärine, eñ birinşiden «Mäñgilik el» bolamız dep otırğan eldiñ bolaşağı üşin mañızdı. Soñğı eki jıldıñ işinde tarihi otanına oralğan qandastarımızdıñ sanı 10 ese tömendep ketti. Bwl ärine alañğdatarlı dünie. Äytse de ötken jılı qabıldanğan «Qazaqstan Respublikasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine halıqtıñ köşi-qonı jäne jwmıspen qamtıluı mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular engizu turalı» zañı, qandastarımızğa dañğıl jol aşadı dep seneyik.

Serğazı ASLANBEK

sn.kz