|  |  |  | 

Zuqa batır 150 jıl Twlğalar Ädebi älem

OSPAN degen – ordalı eldiñ qolğa wstağan qınabı joq qılışı, Ol iilse el sınadı, şayqaladı ırısı.

OSPAN BATIR«Jauap ber» – dep qolındağı tapanşasın
şoşañdattı sws körsetip batıldı.
Sosın tağı eskertti oğan:
«Eger bizge öz erkiñmen basıñdı iip
qızmet etseñ jäne erlik körsetseñ,
Ülken sıylıq beriledi, qolbasşı bop saylanasıñ.
Bwl ärine sağan bergen zor mümkindik aqırğı.

Qazir mağan jauabıñdı ayt oy jibermey basqağa,
Söziñ mağan wnar bolsın,
onda qısta kök baldırğan gül egesiñ tasqa da.
Eger söziñ wnamasa jäne meniñ aytqanıma könbey jatsañ
osı alañda, osı halıq aldında,
Erteñ tüste atılasıñ. Al käneki söyle» – dedi,
mwrtın sipap keude kerip mastana
Sonda ğana batır Ospan orınınan köterildi
mañğazdana köz jiberip alısqa,
Aşu, ızı jäne mısqıl tebindegen
öñ kelbeti bekingendey wzaq wlı jarısqa.
Alañ tolı köp qalayıq tım tırıs bop işke tartıp demderin,
Qarap twrdı alıp twlğa arısqa.
Mañğaz batır az twrdı da najağayday jalt bwrıldı
masattana saual qoyğan dwşpanğa,
Ör minezin toğıstırıp sabır salmaq wstamğa:
«Öy aqımaq ne dep twrsıñ sandalıp,
Tanımasañ Qazaq degen bir halıq bar ör halıq
Ölse dağı ol bas imeydi sen sıqıldı tışqanğa.

Sol biikten köterilgen men kökböri Ospan degen erlikpin,
Jüzi dep bil örttiliktiñ, örliktiñ.
Köp dwşpanğa qolım tidi, oğım tidi tar jolında teñdiktiñ,
Narqı osınday, parqı osınday bop keledi erteñi asqaq eldiktiñ.

Qılmısım sol:
Janınan da, arınan da biik qoyıp as qamın,
Älin bilmey jayın elge qol kötergen şapırlardıñ
qanın suday şaşqanım,
Laylamay tazalıqtıñ, wlılıqtıñ bastauın,
Biikterden asqanım.
Sendey sayqal qaydan wqsın
onday asqar asqaqtıqtıñ astarın.

Jäñe tağı ne dediñ sen:
«Eger bizge basıñdı iip erlik etseñ sıylıq berem» – dediñ be,
«Al öytpeseñ atılasıñ teginde…»
Öy bayqws – ay ölim degen sender üşin qorqınış ä,
al biz üşin oyınşıq,
Kök tağısı qıran bürkit
inge kirip kün körmeydi, köz jwmadı köginde.

OSPAN degen – ordalı eldiñ qolğa wstağan
qınabı joq qılışı,
Ol iilse el sınadı, şayqaladı ırısı.
Öytip mına twğırlı eldi
twtqın etip satqın ömir keşkenşe,
Twlpar keudem oqtı mıltıq auızına
qarsı twrıp tamamdalsın, dwrısı.

Erlik degen dwşpanına bas iiuden bastalad dep
qanday äkeñ nwsqadı,
Sen jaqsılap wq mınanı
bizder sirä jalğamaymız jamauğa äkep qısqanı.
Taudıñ eli tauğa ğana bas iedi,
tileydi olar qwzar biik wşpanı,
Qatındarğa qatın bolıp jarıq köru
sen sekildi sümelektiñ wstamı.

Ölimmenen tausılmaydı
batırlardıñ mañdaydağı baq keni,
Has qırannıñ qanatına tarlıq eter
jaymaşuaq jat kögi.
Batır bolsañ qolımdı şeş qılış wstat
jekpe jekte basıñdı ber erlikpen,
Oğan dätiñ jetpeydi eken qımsınbaymın
qarsı aldımnan qarap twrıp at meni.

Äy bilmeymin oğan dağı dätiñ jetpes
sende jalın körinbeydi aq almastay jarqıldar,
Onday jalın sende bolar jöni de joq
älmisaqtan taban jalap tamaq tabar saltıñ bar.
Qol ayağım baylauında
qol, tizeñdi qaltıratıp atsañ mümkin köz jwmıp,
Meniñ erlik erkindigim künde seniñ tüsiñde kep
tışqan alğan mısıqtay bop alqımdar.

Boldı meniñ sözim bitti, ne qılasıñ qılarıñdı qıla ber,
Jüz jıl mümkin ötse dağı meni wmıt qıp öşirmeydi
altın Altay qırqası men qwba bel.
El basına oñaylıqpen baq qonbaydı
esilderi janın pida etpese,
El jeri üşin janın qiğan qırşındarın
mäñgi baqi qwrmetteumen tınadı el»

Bayıt Qabanwlı

kerey.kz

Related Articles

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: