Mısırdıñ eks-müftii Şeyh Äli Jwma: “Büginde özin säläfimin dep jürgen mwsılmandar «säläf» söziniñ tüpki mağınasın qaralap jür jäne olardıñ negizgi közqarastarın tömendegidey üşke bölip körsetuge boladı” – deydi.

1. Barlıq älem tek mwsılmandarğa qarsı jwmıs jasap otır jäne älem mwsılmandardıñ bwl ömirde därejesin tömen dep qarastıradı. Bwğan birden bir sebep, ol evreyler, hristiandar jäne şığıstanuşı ateister. Osı üş top tarapınan bükil mwsılmandarğa qarsı arnayı kelisim-şart qwrılğan jäne olardıñ negizgi maqsatı mwsılmandarğa qarsı jwmıldırılu bolıp tabıladı.

2. Osığan baylanıstı mwsılmandar büginde birigip mwnday dwşpandarğa qarsı twruı kerek. Sonımen qatar, qazirgi mwsılman äleminde bolıp jatqan keleñsizdikterdi wyımdastırğanı üşin olardan kek alu qajet. Olarğa qarsı twru eki jolmen jüzege asadı. Birinşisi, käpirlerdi öltiru. Mwndağı käpirler degenimiz säläfilermen sanaspağan barlıq adamzat. Ekinşisi, dinnen bas tartqandardı öltiru. Dinnen bas tartqandar degen, meyli ol mwsılman bolsın, Alla Tağalanıñ şariğatımen jürmegen, Qwranmen ükim şığarmağandar.

3. Büginde säläfiler üşin bastı jwmıs – ideologiyalıq jwmıs. Bwl degenimiz, säläfizm jaqtauşıları arnayı bir wyım nemese basqarma qwrıp, jwmıs jasamaydı degen söz. Olar özderiniñ ideologiyasın jipke tizgen qwmalaqtay bir izdi etip halıqtıñ arasında twraqtı uağızdaumen aynalısadı. Säläfizm jaqtauşılarınıñ osınday üş satılı jwmısınıñ nätijesi jüzege asu üşin birşama uaqıt talap etedi. Saldarınan uaqıt ötumen halıqtıñ arasında bölinuşilik payda boladı da säläfizm ideologiyası tez tarap büginde Islam äleminde bolıp jatqanday qantögisterge alıp keledi.

Ökinişke oray, mwnday ideologiyanıñ jeteginde jürgender onıñ parqına bara bermeydi jäne onıñ arğı jağında din emes, sayasat jatqanın köbisi añğarmaydı. Qazirgi tañda säläfizm (uahabiya) ideologiyası – aqiqattıñ betin jabuşı bolıp qalıptasıp ülgerdi, sonday-aq, mwsılmandardıñ örkendeuine, dini twrğıda ilgeri damuğa jäne de Islam äleminiñ sonıñ işinde Mısır eliniñ älemdik arenada barlıq jağınan qalıs qalmauğa barınşa kedergi bolıp jatır. Eñ soraqısı, atalmış ideologiya ekstremister üşin tura aqiqatqa barar jol bolıp qalıptasqan. Mwnday közqarastağı adamdar kez-kelgen eldiñ tınıştığın bwzuğa, adami qwndılıqtıñ joyıluına jäne belgisiz qiyali armandarmen ömir süruge alıp keletin, özgeniñ qalauımen jüretin qoğam derti bolıp ösedi. Demek, mwnday adamdar özinen basqa aynalasındağı adamdarğa ziyanın tigizedi jäne eldiñ bolaşağına balta şabadı degen söz.

Sonımen qatar, säläfizm ideologiyasınıñ negizgi wstanımı ol ötken mäseleni bügingi zamanaui mäselelermen baylanıstıru. Bwl degenimiz, ötken zamanğı qoğamnıñ ädep-ğwrpın, kiim ülgisin, salt-dästürin, işip jeu men jatıp twru jäne t.b. halıqtıñ wstanımı sekildi äreketterdiñ bärin bügingi ärekettermen baylanıstıru degen söz. Osınday äreketterdi salıstırumen aynalısatın kez-kelgen säläfizm jaqtauşıları qoğamda köptegen kelispeuşilikter men qısımdarğa tap boladı. Olardıñ közqarastarı qorşağan ortamen säykes bola bermeydi jäne qoğam pikirimen sanaspaydı. Saldarınan mwnday adamdar özderin qoğamnıñ twtastay dwşpanı sanap, onday qoğamnan arılu üşin özin-özi öltiruge beyim boladı nemese sol qoğamdı retteu üşin öz közqarasına säykes barlıq jağdaydı jasaydı. Osılayşa olar sanı köp bolmasa da qoğamnıñ ğasırlar bwrın qalıptasqan sanasın özgertuge tırısadı jäne Islam dini de az mwsılmandardan tarağan degen wstanımdardı alğa tartıp özderin jwbatumen aynalısadı. Säläfizm ideologiyasınıñ negizgi erekşeligi – wstanımında qattı bolu. Sebebi, mwnday adamdar özi önip-ösken qoğamda qatelikter köp dep sanaydı jäne ol üşin özderin tazartuğa beyimdeydi. Al, bwl üşin eñ bastısı ol qoğamnan oqşaulanu bolıp tabıladı. Oqşaulanğan adam öziniñ bağıtın anıqtau barısında köptegen jeke izdenisterge tüsedi alayda, ol öziniñ közqarasın quattau üşin oğan säykes bolğan bir tälimger saylaydı. Osınday jağdayğa tüsken kez kelgen adam aqıldıñ emes belgisiz bir tälimgerdiñ jeteginde keteri sözsiz. Nätijesine ol öz tälimgerinen özgeni tıñdamaydı jäne eşbir ğalımdı moyındaudan bas tartadı. Söytip, säläfizm ideologiyasın qwptaytın qoğamnan oqşaulanğan bir top mwsılmandar birigip jwmıs jasay bastaydı. Mwnday toptağı mwsılmandar özderiniñ wstanımdarın özgeden dwrıs körip boylarında täkäpparlıq, mensinbeuşilik minezderi qalıptasadı. Din mäselesinde olarmen tartısqa tüsken kez-kelgen adamnıñ közqarası olar üşin jat äri eşkimdi qabıldamaytınday därejege jetedi.

Sonday-aq, osınday toptağı adamdardıñ äreketteri tömendegidey özgeriske tüsedi:

– olar qoğamda bolıp jatqan kez-kelgen jağdaylardı dinmen baylanıstırıp, olar üşin barlığı bidağat (dinge engizilgen jañalıq) bolıp şığadı;

– olar qaşanda aqiqattan göri özderiniñ közqarastarın joğarı qoyadı;

– olar mwsılmandardıñ ömirin tarıltadı da «haram» mäselelerdiñ auqımın keñeytedi;

– olar basqa dini ğwlamalardı moyındamaydı jäne özderiniñ tüsinik şeñberlerinde ğana dini mäselelerdi talqılaydı;

– olar eñ alğaşqı säläfizm ideologiyasın nasihattağan tälimgerlerge elikteydi jäne solardıñ aytuı boyınşa jüredi;

– olarmen sanaspağandarğa qarsı jäne olarğa qarsı tez ükim şığaradı.

Bügin barşa mwsılmandarğa mwnday ideologiyamen küresuge uaqıt tudı. Ol üşin san ğasırlar boyı dini seniminde jañılmay «Ahli sünnä ual jama'» jolında, sonday-aq, wlı mäzhabttardıñ salğan izgi bağıtın qoldap kelgen «äl-Azhar» universitetiniñ negizgi wstanımına qaytuımız kerek. Sebebi, bwl universitet ortañğı bağıttı wstanadı jäne şiiter sekildi emes barlıq izgi sahabalardı birdey qwrmetteydi. Sonımen qatar, atalmış universitet tört (Hanafi, Mäliki, Şafi'i, Hanbali) mäzhabtar boyınşa därister jürgizedi jäne dini mäselede jeke adamnıñ şığarğan şariği ükimine üzildi – kesildi qarsı twradı. Bwdan bölek, universitet adami qwqıqtı qorğauğa, adam öz-özimen küresuge, jekemenşik mülikterge jäne dinderge qwrmetpen qarauğa, Islam örkenietiniñ damuına üles qosuğa, adami kemeldikke jeteleytin sopılıq bağıttı oqıtuğa, basqa da paydalı ilimdermen aynalısuğa jäne Alla men Onıñ Elşisiniñ (s.a.u.) jolınan taymauğa üyretumen aynalısadı. Osınday ömirdiñ mänin kirgizetin däristerdi joqqa şığaratın säläfizm sekildi qoğam dertine jwmıldırıla qarsı twruımız kerek. Allanıñ qalauımen säläfizmge qarsı sizderge tüsindirmek bolğan mäsele osı edi. Alla Tağala jaqsı biluşi!

islam.kz