|  |  | 

Жаңалықтар Әлеумет

Ресейге көшушілер «баяу да болса көбейіп барады»

Теміржолдағы «Россия» жазуы. (Көрнекі сурет)

Теміржолдағы «Россия» жазуы. (Көрнекі сурет)

Ресей ішкі істер министрлігі сайтындағы дерекке сәйкес, 2016 жылы Қазақстаннан кеткен 37 837 адам Ресей азаматтығын алған. Бұл деректерді наурыздың 30-ы күні Астанада «Еуразия мониторингі» сараптамалық зерттеулер орталығында өткен кездесуде «Еуразия» гуманитарлық зерттеулер ғылыми-зерттеу орталығы директоры, тарих ғылымы докторы, профессор Зиябек Қабылдинов пен «Сібір-Еуразия» сарапшылар клубы жариялады. Оның сөзінше, 2015 жылы Қазақстаннан Ресейге шамамен 32 мың адам кеткен, олардың негізгі бөлігі – этникалық орыстар немесе орыс тілді халық.

НЕГЕ КЕТЕДІ?

Орыс тілді азаматтардың Қазақстанда қалғысы келмеуінің көп себептері бар екені айтылып жүр. Тарих ғылымы докторы Зиябек Қабылдинов ең әуелгі себеп ретінде «Ресейдің отандастарын өз территориясына көшіруге арналған бағдарламасын» атайды. Оның пікірінше, бұл бағдарлама жақсы жұмыс істейді, ол «Қазақстандағы оралмандарды көшіріп әкелу бағдарламасынан әлдеқайда жақсы». Оның айтуынша, 2011 жылғы Жаңаөзен оқиғаларынан кейін Қазақстан этникалық қазақтарды тарихи отанына қарқынды көшіруді тоқтатқан.

- Қазір 2017 жыл, бірақ этникалық қазақтарды көшіру механизмі әлі түсініксіз. Бұл жағынан Ресей Федерациясының варианты жақсы. Оларда аса жетілдірілмеген болса да, бірінші, екінші, үшінші аймақтарға көшіріп,жұмысқа орналастыру, жол шығынын, мүлкін төлеп беру қарастырылған бағдарлама бар әрі ол жұмыс істеп тұр, – дейді Зиябек Қабылдинов.

Қазақстан президенті жанындағы мемлекеттік басқару академиясының вице-ректоры Айгүл Көшербаева мен «Еуразия» гуманитарлық зерттеулер ғылыми-зерттеу орталығы директоры Зиябек Қабылдинов. Астана, 30 наурыз 2017 жыл.

Қазақстан президенті жанындағы мемлекеттік басқару академиясының вице-ректоры Айгүл Көшербаева мен «Еуразия» гуманитарлық зерттеулер ғылыми-зерттеу орталығы директоры Зиябек Қабылдинов. Астана, 30 наурыз 2017 жыл.

 

Бірақ Ресей президенті жанындағы Ресей халық шаруашылығы мен мемлекеттік қызмет академиясының филиалы – Сібір басқару институтының ғылыми-ұйымдастыру бөлімі бастығы, саяси ғылым кандидаты Елена Шевцованың пікірінше, «Ресейдің отандастарды көшіруге арналған әлгі бағдарламасында кемшіліктер жетеді. Мысалы, қоныс аударушыларды шақыратын Сібірде жалақы мардымсыз, сондықтан адамдар елдің өзге аймақтарынан жұмыс іздеуге мәжбүр».

Бұған қоса, Зиябек Қабылдинов Ресейде зейнет демалысына ерте шығу тәртібі сақталғанын, ал Қазақстанда ер адамдар 63 жасында, ал әйелдер қазір 58 жасында шығатынын, бірақ ол біртіндеп ұлғайып, 60 жасқа дейін жететінін де айтады.

Эмиграцияға кеткен қазақстандықтар үшін «Ана капиталы» деген бағдарлама да көшуге түрткі факторға айналған. Биыл Ресейде бұл сома 453 026 рубльді (сегіз мың долларға жуық) құрайды. Қазақстанда мұндай ақша бермейді. Бұдан бөлек, профессордың сөзінше, көрші ел коммуналдық қызмет ақысын төлеуге көмектесу, ауылдық жерлерде отын, көмір түсіріп беру сияқты түрлі әлеуметтік жәрдемақы төлеуді де жалғастырып отыр.

Мамандар көшуге түрткі болатын себептердің бірі ретінде 2019 жылы Қазақстан мектептерінде пәндерді үш тілде оқыту бағдарламасын енгізуді де атайды. Сол кезден бастап биология, химия, информатика сияқты пәндерді ағылшын тілінде, ал орыс мектептерінде Қазақстан тарихын қазақ тілінде оқыту жоспарланған. IQ-Expert.ru порталының жауапты редакторы Ольга Казанцева:

- Көшуді жоспарламаған көп адам қазір тек осы факторға ғана сүйеніп, көшу жайлы ойланып әрі әрекет етіп жатыр, – дейді.

Тарих ғылымы докторы Зиябек Қабылдиновтің пікірінше, таяу жылдары орыс тілді азаматтардың көшуі «үдей түседі».

- Ресейге қоныс аударуға Украинадағы оқиғалар да мәжбүрлеп отыр. Қырымға байланысты жағдай қаласақ та, қаламасақ та болды, оны аннексия деп атасаң да, ерікті түрде қосылу референдумы деп атасаң да бәрібір, бірақ жағдай осылай болды, ал оның зардабы постсоветтік республикалардың территориясында тұратын орыс тілді халыққа жанама түрде тиіп жатыр, – дейді Зиябек Қабылдинов.

Оның сөзінше, Ресейге кету себептерінің тағы бірі – Батыс елдері салған санкцияларға қарамастан, жақсы жұмыс табу мүмкіндігі. Қабылдиновтің дерегінше, ол жақта Ресей төлқұжатын үш ай ішінде алуға болады. Оның пікірінше, адамдар Қазақстаннан коррупцияның кесірінен де кетіп жатыр, соның кесірінен елде қалғысы келмейтіндер көп.

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРЕКЕТІ

Қазақстан президенті жанындағы мемлекеттік басқару академиясының вице-ректоры, экономика ғылымдарының докторы Айгүл Көшербаева азаматтардың Қазақстаннан кетуі адам капиталы сапасына әсер етеді деп санайды. Оның пікірінше, эмиграцияға кетуге түрткі болатын факторлардың әсерін әлдебір амалмен әлсірету қажет.

Мұның бәрінің негізгі себебі бар, ол – тұрмыс сапасы. Ресеймен шекаралас аймақтар қазір тұрмыс сапасын жақсарту саясатына үміт артып отыр.

- Мұның бәрінің негізгі себебі бар, ол – тұрмыс сапасы. Ресеймен шекаралас аймақтар қазір тұрмыс сапасын жақсарту саясатына үміт артып отыр. Қазақстанда урбанизация саясатына байланысты, «Мәңгілік ел» тұжырымдамасы аясында әлдебір шаралар істеліп жатыр. Бізде көшуге итермелейтін факторлар ғана бар деуге болмайды, бұдан өзге осы саясатқа, яғни білікті мамандардың көптеп кетуіне тосқауыл қоюға тырысатын ішкі шаралар да бар, – дейді Айгүл Көшербаева.

«КӘСІПҚОЙЛАРДЫ ІЗДЕП БАРАДЫ»

26 жастағы қазақстандық Армен Степанян – екінші жоғары білім алу үшін Мәскеуге кеткен жастардың бірі. Зерттеушілер оның жағдайын оқу іздеп, Ресейді қолайлы көріп кеткендер санатына жатқызар еді. Бақылаушылар дерегінше, қазір Ресейге көбінесе жастар, одан кейін аға буын өкілдері кетіп жатыр.

- Қазір Ресей жоғары оқу орындары мен олардың Қазақстандағы филиалдарында Қазақстанның 69 мыңдай азаматы оқып жатыр. Бұл өте көп, ал ол жаққа оқуға түсу әлдеқайда қиын, бірақ Ресейде сапасы жақсырақ білім алу үшін жастардың көбі тіпті ақылы негізде болсын, оқуға түседі, – дейді тарих ғылымы докторы Зиябек Қабылдинов.

Армен Степанянның BBDO (жарнама желісі тобы) жанындағы коммуникация академиясында музыкалық видео режисері мамандығын оқығанына жарты жыл болған. Бір жылдың оқу ақысы – 225 мың рубль (төрт мың доллар шамасында). Степанянның бірінші жоғарғы білімі мұнай өндіру саласымен байланысты. Ол Тюмень мемлекеттік мұнай-газ университетін бітірген. Студенттің айтуынша, қазір оқып жүрген мектебіне жақсы пікірлердің әсерімен түскен, бірақ шеберханадағы оқу деңгейі оның күткенінен әлдеқайда әлсіз болып шыққан.

Армен Степанян.

Армен Степанян.

 

- Қазақстанда ондай оқудың баламасы болмады, өйткені бізде кино саласы мамандарын даярлайтын бар-жоғы екі ЖОО бар әрі екеуі де әлсіз. Тіпті бізде баламасы болса да, ол жаққа тәжірибе алмасу үшін кетер едім. Болашақ жұмысым шығармашылықпен байланысты. Егер түбінде менен жақсы кәсіп иесі шығып жатса, әлемді шарламақпын. Роллан Сейсенбаевтың «Желтоқсан күндері» деген шығармасы бойынша фильм түсірсем деп армандаймын. Мен үшін туған жердің орны бөлек, сондықтан оның кәдесіне жарауға тырысамын, өйткені ол жақтағы адамдар, халық мені жақсы көрді, нанымен бөлісіп, үнемі ақ пейілін көрсетті ғой. Оларға деген ризашылығымды пайдамды тигізу арқылы білдіргім келеді, – дейді Армен Степанян.

Жас жігіт астаналық өзге студенттермен де араласып тұрады екен. Оның айтуынша, ол үшін «Ресейде қалудын әлдебір пайдасы немесе перспективасы жоқ, өйткені Ресей де проблемаларының симптомтары бірдей постсоветтік ел».

- Жұрт Ресейге де, Мәскеуге де емес, Мәскеуде өте көп тұратын білікті, есімі әлемге танылған нақты кәсіпқойларды іздеп барады. Ресейге көшкендердің көбі мемлекеттегі, тілге қатысты өзгерістерді сезінген славяндар шығар. Бұл жағынан алғанда, олар өздерінің тарихи отанына, оның мәдениеті мен тіліне оралып жатыр деп ойлаймын, ал бұл – еврейлер немесе армяндардың эмигранттық легі сияқты табиғи процесс, – дейді Армен Степанян.

Оның сөзінше, Семейде тұратын әке-шешесі ешқайда кетуді жоспарламайды.

Related Articles

  • «Корея халқының еңбекққорлығына таң қалдым»

    Нұртай ЛАХАНҰЛЫ Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында тұратын қазақстандық Оразхан Нұрмахан. (Сурет Оразханның рұқсатымен жеке мұрағатынан алынды) Постсоветтік кезеңде басқа Орталық Азия елдерімен салыстырғанда жақын және алыс шет елдерде қазақстандық еңбек мигранттары азырақ көзге шалынады. Бірақ көбірек табысқа ұмтылған мыңдаған қазақстандық үшін Оңтүстік Корея тартымды еңбек нарығына айналып тұр. Оңтүстік Қазақстан облысындағы Кентау қаласының 27 жастағы тумасы Оразхан Нұрмахан 2017 жылы желтоқсан айында Оңтүстік Кореяға туристік сапармен барып, қалып қойған. Қазір Пусандағы компаниялардың бірінде күннен қуат өндіретін құрылғыларды орнатушы болып жұмыс істейді. – Кореядағы жұмыс туралы барып-қайтқандардан естіп жүрдік. Өйткені ол жаққа кеткен таныстарым да, достарым да болды. Осыдан екі жыл бұрын кетуді ойластырған едім. Бірақ сәті өткен жылдың соңында келді,

  • Дамыған елдерде ауыр науқастар мен мүгедектер еркін өмір сүріп жатыр

    Әлі советше ойлайтын, әскери медицина менталитетінен ажырамаған денсаулық сақтау саласының менеджерлері бір жайтты түсінуі тиіс: ерте заманда да, орта ғасырларда да, қазіргі кезде де ауыр науқастар мен мүгедектер саны жалпы халық санына шаққанда бір мөлшердің төңірегінде тұра береді. ДДҰ-ның мәліметінше, бұл мөлшер – 15 пайыз. Мұның себебін ешкім анық түсіндіріп бере алмайды. Кейбір гуманист атеистер “адам баласының бір-біріне деген қамқорлық сезімін күшейту үшін табиғи сұрыпталудың бір шарты” деп қабылдаса, евгеника жақтастары (мысалы, нацистер) “табиғи сұрыпталу кезінде генді тазарту үшін мұндай әлсіздерді қырып тастау керек” деп шатылды. Діндар гуманистер “мүмкіндігі шектеулі жандарды күту – сауап жинау мен Құдайдың рақымына бөлену” деп білсе, ультра-консервативтік діншілдер “ауыр науқас пен мүгедектік – Құдайдың жазасы”

  • Ақтауда шенеунік ірі көлемде айыппұл төледі

    06.06.2018ж.      Ақтау қаласы   «Ақтау қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің басшысы Е.Сәркеновке 408 580 теңге мөлшерінде айыппұл салынған. Айта кету керек, аталмыш соманы мемлекет пайдасына шенеунік өз қалтасынан өндірген.    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Маңғыстау облысы бойынша департаментінің хабарлауынша, ішінара және жоспардан тыс тексерулердің нәтижесінде, үстіміздегі жылдың 5 айында мемлекеттік көрсетілетін қызметтер саласында рұқсат берудің тәртібін, мерзімін бұзу және негізсіз бас тарту деректері Ақтау және Жаңаөзен қалалары, Мұнайлы ауданында орын алып, жалпы сомасы 541 125 тенге көлемінде айыппұл салынған. Ал ең ірі көлемдегі айыппұл Ақтау қаласының әкімдігіне қатысты шенеуніктен өндіріліп отыр. Атап айтқанда, барлығы 16 әкімшілік хаттаманың 10 «Ақтау қалалық сәулет

  • Семейден хат Бауырлар, көмектесіңіздер!

    Менің ұлым – Ерсұлтан 7 жаста. Ұлым сирек кездесетін Spina bifida ауруына шалдыққан. Осы дерттің салдарынан ұлымның уақыт өткен сайын қимыл-қозғалысы қиындап, жан шыдатпайтын ауырсынуды туғызып отыр.Бауырлар, біз көмекке мұқтажбыз! Медицина орталықтарында ота жасатып баламды дерттен сауықтыруға болады. Алайда оның құны біз үшін тым қымбат. Ота жасатуға 54 000 $ қажет. Қаражаттың жетіспеуімен қатар, бізде уақытта шектеулі. Маусым айында ота жасалуы тиіс.Ағайын, бауырлар, Қасиетті Рамазан айында бізге көмек көрсетуіңізді сұраймын. Аллахтың қалауымен бәрі жақсы боларына үміт етемін. Бауырлар, көмектесіңіздер!Кенжебек Ақтайлақов

  • Лидия Монкстің “Ақын қоян” атты кітабы қазақшаға аударылып басылып шықты

    Immensely proud to become the first translator of Juliya Donaldson’s books into Kazakh. The Rhyming Rabbit is ready, The Gruffalo is next. I started it as a hobby at my book-loving daughters’ request. Hope Kazakhstani children will enjoy it as well  I am grateful to my wife Aliya, daughters Faiza and Hanifa for their encouragement and support! Many thanks to Julia Donaldson and Lydia Monks for amazing stories and illustrations, Raya Qader, who made this translation possible, and her Steppe&World Publishing House, and Macmillan Publishers! Қазіргі ағылшынтілді балалар әдебиетінің көрнекті ақыны Джулия Дональдсон мен көркемдеуші Лидия Монкстің “Ақын қоян” атты кітабын қазақшаға аударған едім. Әлия ынталандырып, кітапқұмар қыздарым Файза мен Ханифа қолқалап қоймаған

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: