Қазақ халқы әлемдегі еш халықтан артық та емес, кем де емес. Анығын айтқанда қазақ халқында тектілер де көп, тексіздер де жетіп жатыр. Егер ұлт ретінде керемет текті болсақ, 1937 жылы бір-бірімізді оққа байлап, ұстап бермес едік. Дәл бүгінгі күні Ата заңымызды аяққа таптатып, орыс тіліне үстемдік беріп қоймас едік.

Ана бір жылы мәскеулік қалмақ жазушысы Олег Манжиевпен тарих туралы әңгімелесіп отырғанымызда «1771 жылы Еділдің жағасынан атамекені Жоңғарияға сарбаздар болса бір сәрі, бейбіт көшіп бара жатқан 30 мыңнан астам қалмақ отбасын («Шаңды жорық» -М.Т.) қазақтар неге аяусыз қырдыңыздар?» дегенде бұған себеп ретінде «ата жауға өшпенділік пен кек әділеттілігін» көлденең тартқанбыз. Артынан ойланып қалғанмын. Қазақ текті болса бәлкім олардың бала-шағасын қырмай аман-есен жіберер ме еді, кім білсін? Алайда өтер іс өтті, жеңімпазға сот жоқ. Бірақ тектілік ұлтқа қатыссыз ұғым екеніне осы мысалдар жеткілікті деп ойлаймын.

Сонымен тектілік деген не? «Тектілік – адам бойындағы асыл қасиеттердің, парасаттылықтың үлгісі ретінде ұрпақтан-ұрпаққа рухани сабақтастықпен берілуі» дейді Уикипедия. Ал хәкім Абай: «Адам-адамнан, тек білімі арқылы артық» дей отырып: «Әуелі адамның адамдығы ақыл, ғылым деген нәрселерменен. Мұның табылмақтығына себептер – әуелі хауас сәлим (ізгі сезім – М.Т) һәм тән саулық. Бұлар туысынан болады, қалмыс өзгелерінің бәрі жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады», – дейді өзінің 38 қарасөзінде. Яғни тектілік дегеніміз әрі қанмен, әрі тәрбиемен келетін асыл қасиеттер екен. Ал асыл қасиетке «талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым» жататынын Абай атам айтып қойған. Зиялы қауым оған өз тарапынан сыпайылық пен кешірімшілдікті де қосып жатады.

Қандай қиын жағдайда да адамдық, адамгершілік биіктіктен түспеу – тектіліктің көрінісі. Сондықтан “қазақ – текті”, “қалмақ – текті” деп бағалау асыра айтылған сөз. Қалмақты қайдам, Алла тағалам, қазақ халқын сондай тектілік деңгейіне жеткізе көрсін!

facebook парақшасынан алынды