Былқ-сылқ жауап… Былқ-сылқ істер…
kerey.kz
Бұдан бұрын Мәжілістегі «Халықтық коммунистер» фракциясының атынан депутат
Айқын Қоңыровтың дәрі-дәрмек бағасын реттеу туралы Денсаулық сақтау министрі
Елжан Біртановқа жолдаған сауалы туралы жазған болатынбыз. («Дәрі-дәрмектің бағасы
қашан реттеледі, Біртанов мырза?»., «Керей кз, 18.04.2019 жыл.)
Онда депутат қолданыстағы заңнамаға дәрі-дәрмек бағасын мемлекеттік реттеу
бойынша өзгерістер енгізілгенін, осыған байланысты министрліктің қандай шаралар
қолданатыны сұралған. «Өткен жылдың алғашқы тоқсанымен салыстырғанда, 2019
жылдың бірінші тоқсанында дәрі-дәрмектер бағасы 8,4%-ға қымбаттаған. Бұл басқа
бағалардың өсуінен 1,7 есе артық. Бұл жағдай дәрі-дәрмектер бағасы қымбаттауының
объективті және субъективті себептерін шұғыл түрде анықтауды қажет етеді. Бұған қоса
бөлшектік нарықта пайда түсімі аз арзан дәрі-дәрмектерді ығыстырып, қымбат дәрі-
дәрмек саудасын дамыту қаупі да бар. Статистика комитетінің мәліметі бойынша, өткен
жылы орташа есеппен бір отбасы дәрі-дәрмектерге 26300 теңге жұмсаған. Жалпы
мемлекет бойынша бұл 120 миллиард теңге деген сөз. Алайда осының өзі төмен деп
санаймыз.
Дәрі-дәрмектермен қатар амбулаторлық қызметтің қымбаттауы да байқалып отыр.
Халықтың денсаулық сақтауға жұмсап отырған шығыны медицина саласы қызметкерлері
жалақыларының өсуіне әкеліп отырған жоқ. Бұл жағдайда нарық қатысушылары ғана
пайдаға кенеліп отыр» делінген еді сауалда. Сонымен қатар депутат теңге бағамының
бәсеңдеуі жағдайында импортталатын дәрі-дәрмектердің қымбаттауына жол бермеу
бойынша қандай ұсыныстар жасалатынын сұраған.
Осы сауалға министрдің міндетін атқарушы О.Әбішев қол қойған төмендегідей
жауап келді:
«Дәрілік заттардың бағаларын реттеу қағидаларын бекіту туралы» Министрліктің
2019 жылғы 19 сәуірдегі бұйрығы (бұдан әрі – Қағидалар) қабылданған. Осы
Қағидалармен дәрілік заттарды көтерме және бөлшек саудада өткізу, сондай-ақ тегін
медициналық көмектің кепілдік берілген көлемінің (бұдан әрі – ТМККК) және міндетті
әлеуметтік медициналық сақтандыру (бұдан әрі – МӘМС) шеңберінде баға белгілеу
механизмі белгіленген. Бағаларды реттеу механизмі референттік елдерде дәрілік түрін,
концентрациясын және дозасын ескере отырып, сондай-ақ әкелінетін бағаларын, ілеспелі
шығыстарын (көлік, кедендік, маркетингтік және қауіпсіздігі мен сапасын бағалау) және
регрессиялық шкала бойынша тиісті үстеме бағаны ескере отырып, бірдей белсенді заты
2
бар дәрілік затты өндірушінің бағасымен өндірушінің бағасын салыстырмалы талдауды
қамтиды.
Жоғарыда көрсетілгендей, көтерме және бөлшек сауда да өткізу үшін шекті бағалар
жылына екі рет, 10 шілдеге дейін және 10 қаңтарға дейін бекітіледі. Осыған байланысты,
қазіргі сәтте қабылданған Қағидалардың шеңберінде шекті бағаларды қалыптастыру үшін
фармацевтикалық қызметтің субъектілерінен бағаны талдау және құжаттарды қабылдау
жүзеге асырылады. Өндірушінің немесе тіркеу куәлігін ұстаушының бағаларды тіркеуі
референттік елдермен салыстырғанда бағаларды тіркеу кезеңінде жасанды арттыруға
мүмкіндік бермейді және регрессивтік шкалаға сәйкес белгілі бір көтерме және бөлшек
үстеме бағалар мен өткізілетін болады. Бұл шара бүкіл республика бойынша бірыңғай
бағаға әкеледі, сондай-ақ дәрілік заттың бәсекелестік бағасы бекітілген көтерме және
бөлшек үстемелерден төмен бағада өткізілуі мүмкін. Шекті бағаларды бекіткеннен кейін
оларды арттырмау бойынша әкімшілік әсер ету шаралары қабылданатын болады.
Дәрілік препараттардың бөлшек бағасы өндірушінің бағасына, көтерме және
бөлшек үстеме бағасына, сұранысына, логистикалық қызметтермен және препараттарды
тиісті сақтаумен байланысты шығындарға тәуелді болады. ТМККК шеңберінде және
МӘМС жүйесінде амбулаториялық деңгейде көрсетілетін медициналық қызметтер
амбулаториялық-емханалық көмектің базалық жан басына шаққандағы кешенді нормативі
бойынша қаржыландырылады, 2018 жылы қайта қаралып ол 819,21 теңгеге дейін
ұлғайтылған.
Теңгенің курсы төмендеген кезде импортталатын дәрілердің қымбаттауын
болдырмау үшін Қазақстанда барлық дәрілік заттарға бағаны мемлекеттік реттеу
өндірушінің бағасын қалыптастырудан, дистрибьютордың үстеме бағасынан және
дәріхананың үстеме бағасынан бастап бағаны белгілеудің ашық жүйесін белгілеу
мақсатын белгілейді. Осы Қағидалармен өтеу бағасын рефераттау және
фармаэкономикалық деректерді бағалау, сондай-ақ барлық мүдделі тұлғалар үшін бағалар
туралы ақпараттың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін шекті бағалардың тізілімін
жасау арқылы дәрілік препараттарға бағаның негізділігін экономикалық сараптау
күшейтілген.».
Біз жауаптың басындағы қолданыстағы заңдарды тізбелеген және ішіндегі кейбір
көбігін алып тастап, нақты айтылған тұстарын өзгертпей беріп отырмыз. Соның өзінен
былқ-сылқ жауап былқ-сылқ істің нәтижесі екені көрініп тұр. Нақты сұраққа нақты жауап
бере алмаудың өзі іскерліктің төмендігін көрсетіп тұр емес пе?
С.ЕЛЕУ, сарапшы
Kerey.kz
Пікір қалдыру