|  |  | 

Тұлғалар Әдеби әлем

СӨЙЛЕ, ҚОБЫЗ!

Құдай бұйыртса, ұлы жазушы Мұхтар Мағауин ағамыз келесі жылы мерейлі сексен жасқа толады. Арқалы ақын Ғалым Жайлыбай ағамыз күллі қазақ елін құдіретті қаламымен тамсандырып келе жатқан қабырғалы қаламгерге мынандай жыр жолдарын жолдапты.magauin_5

СӨЙЛЕ, ҚОБЫЗ!

Мұхтар Мағауинге

– Сөйле, Мұхтар Мағауин!

Қарашаның ызғары –

нұры тайған қарашық.

Кісінеп тұр бесті айғыр үйірінен адасып.

Қара қобыз сарыны мұхиттарға жанасып,

Алты қырың беріде.

бес құрылықтан әрі асып…

Азынаса қу тақтай жүрекке ұғар тіл берді,

Шыңғыс ханның құйқасы шымыр етіп үлгерді…

… Армандының арманын замандардан зарлатып –

Жалған күннің жалғанын Сізден өзге кім көрді?!

Тоғыз қанат ақ орда қоңыр салқын деп қалдым,

Қарашаның ызғары қай жағымнан кеп қалдың?..

Ішігіңіз, ағатай,

Хандар киер бұлғыннан –

Көк мұзда да жауратпас ақ қарында ақпанның.

Алмас қылыш жарқ етсе,

қолыңда алтын балдағы,

қаламыңның ұшында – арыстардың арманы.

… Көк бөрінің терісі сыпырылып тірідей

Қара қайыс қолдағы –

Енді бізге қалғаны.

Баянсыз боп байтақтың тарқағанда базары,

аңнан,

әлде адамнан Жошы ханның ажалы?..

… Кет – Бұғадай күн кештің,

ғасырлармен үндестің –

қара қобыз зар құсса,

қылы, шегі назалы.

«– Теңіз бастан бұлғанса, кім тұндырар, ағасы,

Терек түптен жығылса, кім тұрғызар, ағасы.»

… Қамқа тонның жағасы,

артып туған бағасы –

Сіз, не дейсіз, ағасы –

екі дүние арасы…

Бұл заманның кім білсін ұлысы кім, ірісі,

түнек болып кетеді түп іздесең түн іші.

… Қобыз алсаң қолыңа еміс-еміс естілер –

Айрылысқан аққудың шерге толы дыбысы …

Қара қобыз сарнаса

зарын тыңдап үлгерем,

Бұлт астында булығып жарқ ететін күн көрем.

… Тәбияға жаратқан күпшек санды күреңім –

Қасқа айғырдың үйірі болмайды екен кіл берен.

Сарынына қоса ма,

Шыңғыстауды,

Семейді,

Үзік-үзік бір елес қолтығымнан демейді.

асылдардың өлеңі,

ғасырлардың бедері –

Қара қобыз не деді,

Қара қобыз не дейді?!

– Сөйле, Мұхтар Мағауин!

Ғалым ЖАЙЛЫБАЙ

Related Articles

  • АПОРТТЫҢ ЖҰПАР ИІСІ(Әңгіме, болған оқиғаның ізімен)

    Жұмат ӘНЕСҰЛЫ Алматы қаласы күні қарсаңына орай Осыдан елу жылдай бұрын болған оқиға. 65-жылдары Қостанай облысынан Бәкіш деген бала Алматыға оқуға түсуге аттанады. Поезға мініп, Алматы вокзалынан түседі. Бала таксиге отырып, баратын әдресін айтады. Таксиші баламен анау Ақсайға дейін барып, қазіргі Әл Фараби көшесімен зуылдатып келе жатады. Ол кезде Фараби көшесінің арғы беті Ақсайдан осы күнгі Достық көшесіне дейін «Горный гигант» совхозының алма бағы. Баланың көзі жол боййында самсаған қызыл алмаларды көріп, аузынан сілекейі ағады. Бала Бәкіш таксистке : – Аға анау алма ағаштарынан бір екі алма алсам бола ма ? Тасиші машинесін тоқтатып,: –Болады- дейді. Бала секіріп барып, ағаштан бір екі алманы жұлып алып таксиге отырады. Үлкен екі қызыл

  • Кенесары Хан мен баласы Сыздық Сұлтан туралы дерек Осман мұрағатынан

    Кенесары Хан мен баласы Сыздық Сұлтан туралы дерек Осман мұрағатынан кездесуі бек мүмкін. Бұған ешқандай да шүбәңіз болмасын. Бірінші сүгірет, Осман елінде жарық көрген “Басират” (basîret) атты газет. Екінші және үшінші сүгірет, Осман мемлекетінде жарық көрген “Уақыт” атты газет. Төртінші сүгірет, Осман сұлтаны Әбдүләзиздің Қашқарияға көмекке жіберген әскери қару-жарақ, оқ-дәрісінен бір парша көрініс. Кенесары мен Сыздық Сұлтан туралы Осман деректері шыны керек әлі толық зерттелген жоқ. Хан Кенесарының ұлт-азаттық көтерілісін Қазақстан аймақтарымен шектеп бөліп қарау ең үлкен қателік саналады. Хан Кене мен Шығыс Түркістандағы қазақ, ұйғыр, дұңған көтерілістері арасындағы саяси, әскери қатынастар туралы дерек те қытай мұрағатында көмулі жатыр. Онда Шәуешек, Құлжа және Үрімжі қалаларындағы қазақтардың Хан Кенемен және кейінгі

  • Марат Бәйділдаұлы (Тоқашбаев): ҚАРАДАЛА АТАУЫ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРІЛСЕ…

    Жазушы-публицист Ұйғыр ауданында қазақ-ұйғыр жастары арасында жанжал шығып, төбелеске ұласқанын, арасында жарақат алғандар бар екендігін естіп өте қапа болдым. Бұл сөз жоқ, идеологиялық жұмыстардың олқылығы деп ойлаймын. Жалпы ұйғыр халқына жаппай қара бояу жағуға болмайды. Олар да өзінше бір халық, туыс халық, түркі халқы, мұсылман халқы. Негізгі мекені қазіргі Қытай жерінде. Ұйғыр халқы бірнеше ғасырдан бері өз тәуелсіздігі үшін күресіп келеді. Саяси тұрғыдан ашықтан ашық оларды қолдауға құқымыз жоқ болса да, өз басым іштей мұсылман бауырларымыз ғой, өз алдына ел болып кетсе ғой деп тілеймін. Ұйғыр халқының еңбекқорлығы мен мәдениетіне, тілі мен дәстүріне құрметіміз үлкен. Бірқатар ұйғыр қаламгерлерінің шығармаларын қазақ тіліне аударуға атсалысқаннан болар ұйғырша да тәп-тәуір сөйлей аламын. Бірақ

  • АХАҢ мен ЖАХАҢ САЛҒАН АЗАТТЫҚ ЖОЛЫ

     «Қазақ» газетіне –107 жыл ЖҰМАТ ӘНЕСҰЛЫ                                                                                                                       ТАРИХИ ПОВЕСТЬ                                                                                       

  • Англияның Жоңғария қазақтарына озық соғыс қаруларын беруге талпынуы

    Қашқардағы Англия консулы  Англияның Қашқариядағы консуль қызметі 1881- жылдан кейін бастау алады. Англияның түпкі мақсаты Цин империясының солтүстік-батыс аймағы мен Түркістан (орталық азия) даласына өз ықпалын жүргізу еді. Бірақ, бұл тұста патшалық ресейдің де аймақтағы саяси ықпал күшін ескермеу мүмкін емес еді. Патшалық ресейдің әу бастағы мақсаты Түркістан аймағын ендей өтіп Үндістан арқылы телегей теңіз жолына шығу еді. Бірақ, Түркістан даласындағы Түркі хандықтары (Қазақ, тб) бұл мақсатты жүз жылдап кешіктіріп жатты. Ресей енді Түркістан даласын қиыр шығыстан айналып өтіп Қашқария арқылы Үндістанға ұласуды көздеді. Бірақ, ол тұста Қашқария мүлде жабық әлем еді. Дейтұрғанмен де жабық әлемнің түстік қапталынан Англия империясы да келіп үлгірді. Сосын не керек, бұл аймақ Ресен-Англия империясының

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: