|  | 

Көз қарас

ҚАЗАҚТЫ ҚОРҚЫТА БЕРСЕҢ ДЕ, БӘРІБІР, ТҮБІ БАТЫР БОЛЫП ШЫҒАДЫ…

Өткендегі бір постымда: “Орысқұлдар қазір қазақты қытаймен қорқытатын болып алды” деп жазғанмын. Енді, сол ойымды кішкене тиянақтай кеткім келіп отыр. Күн сайын қаптап бара жатқандай көрінгенімен, қытайдың саны алпысыншы жылдардан бері бір-ақ есеге өсіпті. Алпысыншы жылдары алты жүз миллиондай болған деседі. Қазір олардың қарасы бір жарым миллиардтан сәл асты ғой деймін. Көзі қызық көршіміздің аса көп көбейе қоймағаны көрініп тұр. Бұған, “бір үйге бір бала” дейтін саясатының да салқыны тигендей. Жалпы, қытайдың бала санын шектеген осы идеологиясы олардың ұлттық психологиясына да кері әсер ете бастаған. Соғыс шыға қалса, жүңгөлықтардың жеңіске жете қоюы екіталай. Себебі, әр отбасы өзінің жалғыз баласын көзінің қарашығындай қорғайтыны белгілі. Дүние құрып кетсе де, аман болайықшы дейтін мінез бүгінгі қытайлардың болмысына сіңіп бара жатыр. Өткенде, жапондарға қарсы соғысқанын суреттейтін қытайдың бірнеше киносын көрген едім. Әлгі кинода, ханзулардың бәрін батыр етіп бейнелепті. Шындығына келгенде, бұның барлығы ойдан шығарылған өтірік болып шықты. Қытайдың сол кезде миллиондық армиясы самурайлардың рухы кернеген жапонның жүз мың солдатына қарсы (Ақтоғайда да қазақтың үш жүз аттылы жігіті, мыңнан астам қытайды қуып жүріп сабаған) тұра алмаған. Күншығыс елінің бірер солдаты қаптаған қытайдың алдынан шыға келсе, қытайлардың қолында автомат болса да, найзалы мылтық қана ұстаған жапон солдаттарының алдында тізесі қалтырап, қолын көтеріп, беріле салатын көрінеді. Жауынгерлік рухтан жұрдай ханьдықтар сол уақыттан бері аса көп өзгере қойған жоқ. Жер тырнаған халықтан жауынгер шықпайды. Елуінші жылдары, қытайлардың сарттарды қазақтарға қарсы айдап салғаны бар. Тиын санауды ғана жақсы білетін сарттардың қалың әскерін, сол жолы соғысқа әбден төселген қазақтың шағын қолы бірін қалдырмай қырып тастаған көрінеді. Қазақтар қытайларды да тура солай қырған. Жәә, әңгіме қытайлар туралы еді ғой. Олар өздерінің осы шама-шарқын жақсы біледі. Елуінші жылдары сондағы қазақтардың тәуелсіздік үшін арпалысып, шекараның арғы бетінде қатты ойран салғаны да әлі естерінен кете қойған жоқ. Қазақстандағы елшісінің өткенде: “Қытайдың Қазақстанға қарсы соғыс ашатын ойы жоқ” деп қайта-қайта қақсай бергені де содан)). Өкінішке қарай, орыстар осы бір қытайфобиясын кейінгі кезде қатты өршітіп жіберді. Қытайдан шындап қорқатын болса, бәрі біздің қолтығымызға келіп тығылады деп ойлайды-ау деймін. Оттапты! Жүңголықтар бұл қаулаған қауесетті өз мақсаттарына жақсы пайдаланып кетті. Қытайдың көзі ашық саясаткерлері де кейінгі жылдары мемлекеттерінің солақай саясатын ашық сынап, өзге елге көз алартатын әдетті тастауымыз керек. Бүйте берсек, бәрінен айырылып қалуымыз мүмкін деген сыңайдағы әңгімелерді жиі айта бастады. Қазіргі билігі осы пікірлерді ескеріп отырған сыңайлы. Өйткені, бір кездері өздерін билеген түрік әулеттерінің тарихын біреулер өздеріне қарсы пайдаланып, басқалар шекара дауын асқындырып жіберуі (Оларды түріктің бірнеше әулеті биледі. Арғы тегі Сібірден шыққан императорлары да көп. Ал, Сібір – қазақтың ареалы болатын!) ықтимал деген қорқынышы да бар. Ертеңгі күннің қалай боларын бір құдай ғана біледі. Тыныштық керек деп ойлайды. Кеше лентада бір ағамыз Шыңғыс ханға қатысты қорқынышын айтыпты ғой. Елдің үрейін ұшыра бергенді қоюымыз керек. Лимонов дейтін сорлының сандырағына да сенбеңіздер. Бұл да жаңағы қытайлардың өзге елдің өздерінен қорыққанын пайдаланып қана отырғаны сияқты, орыстардың қазіргі биліктен кейінгі саяси жағдайға ықпал еткісі келіп отырған астыртын әрекеті ғана. Былайша айтқанда, бұқараға жасалған манипуляция.. Кремльдегілердің мұндай масштабта соғыс ашатындай қауқары жоқ. Тағы бір басқыншылыққа бара қалса, ол империяның тарихындағы соңғы соғыс болатынын жақсы біледі. Сондықтан, “қорқыныштың қолы ұзын” деген факторды пайдаланып, жұртты үрей үстінде ұстағысы келіп отыр. Бізге де ойланатын нәрсе көп. Қазақстан қазір даңғырлап тұрған іші қуыс нәрсе сияқты. Еліміздің территориясы сұмдық үлкен болғанымен, халқымыздың саны өте аз. Қарап тұрсаң, Шығыс Түркістан, Алтайдан Астраханға дейінгі алып империяға бергісіз жерді кезінде бабаларымыз ынтымақ пен батырлығының арқасында ғана бізге аманаттап кеткен екен. Біз қазір бабаларымыздың қалған осындай ұлаң-ғайыр өлкенің бестен екісін ғана бауырға басып қалдық. Енді, қолдағы жерімізді қалай болса да қаракөздерге толтыру керек. Кейінгі жылдары, қоғамда, тоқал тақырыбын да қазақ үшін “табу” қылғысы келетін пиғыл байқалып жүр. Тоқал алу – қазақтың санын көбейтетін көп жолдың бірі. Өкінішке қарай, ұлттың болашағымен тығыз байланысып тұрған осы бір өте өзекті мәселені де біреулер тар ауқымда түсініп, жеке басының популистік мақсатына пайдаланып, арзан лайк жинаудың құралына айналдырып бара жатыр. Кішкене балама пікір болсын деген оймен, мақалаға татымайтын, шәй ішіп отырып, асығыс жаза салған “тіскебасар” дүнием еді. Енді, қалғанын өздеріңіз қорытып, талқыға салып жіберіңіздер… Қол тиіп жатса, бұл тақырыпты да кейін бір толықтырып, жақсылап тұрып жазармын….

Жолымбет Мәкіш

kerey.kz

12938358_999836796773974_9163248956300504569_n

Related Articles

  • Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін

  • Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,

  • Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді

  • «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы

  • Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: