| 
  • Jañalıqtar

    Ükimet: Qazaq tilin bilmeytinderge Qazaqstan azamattığı berilmeydi

    Prem'er-ministr Älihan Smayılov Ükimet “Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığı turalı”zañğa özgeris mäselesin qarastırıp jatır. Bwl özgeris boyınşa, memlekettik tildi, memleket tarihı men negizgi zañdarın bilmeu – Qazaqstan azamattığın beruden bas tartuğa ne azamattığın qalpına keltiruden bas tartuğa qosımşa negiz bola aladı. Bwl turalı prem'er-ministr Älihan Smayılovtıñ deputat saualına joldağan jauabına siltep, Kursiv.Media jazdı. Prem'er jauabında bwl talap qos azamattıqqa jol bermeu üşin de engizilip otırğanın aytqan. “Qazirgi zañ boyınşa Qazaqstanda zañdı negizde kemi bes jıl twraqtı ömir sürgen nemese Qazaqstan azamatımen kemi üş jıl nekede twrğan, sonday-aq Qazaqstanda twraqtı twru maqsatında kelgen jäne jaqın tuıstarınıñ biri Qazaqstan azamatı bolıp sanalatın bwrınğı odaqtas respublika azamattarına Qazaqstan azamattığı beriledi” deydi prem'er-ministr. Qazirgi qoldanıstağı zañğa say, mına

    55
  • Köz qaras

    Aleksey Skalozubov, qazaq tili kursınıñ negizin qalauşı: “Qazaqstandağı orıstar qazaq qoğamındağı bölek ru siyaqtı”.

    Petr TROCENKO Aleksey Skalozubov, “Batyl bol” qazaq tili kursınıñ negizin qalauşı. Almatı, 1 qazan 2022 jıl.  Batyl bol qazaq tilinde söylesu klubınıñ negizin qalauşı Aleksey Skalozubov Azattıqqa bergen swhbatında Qazaqstandağı orıstardıñ Ukrainadağı soğıs turalı pikir bildirui nege mañızdı ekenin, “qazaq” orıstardıñ Reseydegi orıstardan qanday ayırmaşılığı barın, mobilizaciyadan qaşqan reseylikterge qalay qaraytının aytıp berdi. “BİZDİÑ ORISTARDIÑ OYINDA NE BAR?”  Petr Trocenko: Qazaqstandağı orıstar men Reseyde tuıp-ösken orıstardıñ arasında qanday ayırmaşılıq bar? Aleksey Skalozubov: Ayırmaşılıq öte köp. Birinşi kezekte, mädeni ayırmaşılıq. Qazaqstandağı orıstar basqa wlttarğa, jat mädeniet pen dinge toleranttı qaraydı. Olar köpmädenietti wlttıq ortada ösken, bala küninen basqalarğa qwrmetpen qaraudı üyrengen. Bwğan biz ömir sürip jatqan orta äser etti: ärtürli wlttar aralasqan mädeni

    53
  • Tarih

    ITELİNİÑ TWRPAN MEN JEMSARIDAĞI TARIHI

    Iteli ne üşin Abaq Kereydiñ «noqta ağasısı» boldı? Äueli, qwlağı tıñ, wranı kün, şırağı mıñ oqırman, siz öz şejireñizdi kişi ruıñızdan bastap taratsañız da, ülken rudan taratsañız da, arğı ülken wlıstan taratsañız da wzasa 15-25 atanıñ arasında boladı. Olay eseptey beretin bolsañız Kerey de, Nayman da, Alban da birneşe ğasır bwrın ğana ömir sürgen twlğa bolıp qaladı da, mıñ jıl bwrın tarihta atı atalatın osı taypalardıñ tarihımen qayşı keledi. Mwnıñ sebebi mınau. Sizdiñ wlısıñızdıñ, ruıñızdıñ tarihı keminde mıñ jıldı qwraydı da, ru şejireñizdiñ eñ basındağı birneşe adam mıñ jıl bwrınğı adamdar. Osı wmıtılmas birneşe türkişe bayırğı babanıñ esimine keyingi ğasırlardağı arabşalanğan esimdegi atalar esimi jalğanadı. Ärqaşan ru atauları eñ eski

    90
  • Tarih

    MOLQI QALASINIÑ MORI QALASINA AYNALUI

    376 jılı batısta Altayğa, soltüstikte Bayqal men Sibirdiñ toğayına, oñtüstikte wlı qorğanğa şığısta bügingi Jilin ölkesine tirelgen alıp keñistiktk Tele qağanatı qwrıldı. Telelerdiñ eñ alğaşqı qatarın jasağan 5 wlıs «Eren(Ermen, Ereymen)» dep ataldı. Bwl söz «erekşe, dana, dänişpan» degen wğımdardı bildiretin. Ermenderdiñ qatarına Toğla, Abaq, Qiyat, Bayat, Molqı qatarlı 5 wlıs kirgen. Olardıñ jappay Tele ataluı olarğa basşılıq jasağan Toğla wlısımen tikeley qatıstı. Toğla atauınıñ köpşesi Toğlat. Tele atauınıñ köpşesi Teleuit. Toğlat,Teleuit atauları Dulat, Dolğan Dolan,Teleu, Töleñgit,Teleñgit, Töre, Tilik ataularınıñ kelip şığuına ülken ıqpal etti. Molqı şejiresindegi Qoşaqtan tuatın Esendäulet, Toqdäulet, Maşannan tuatın Däuletkeldi, Qwldan tuatın Däuletberdi, Qayıptan tuatın Toqdäulet esimderiniñ qoyıluına olardıñ baba tanımındağı Doğlat atauınıñ keyingi tildik damu

    71
  • Tarih

    ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN

    ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN Itel qağan Kökbörğ atalğan twsta, Kökbörğ atı Kökbwlaq bolıp taralğan twsta… Europağa Abaq tañba köterip barğan wlı Abaqtı atanıp, Keyin kele wrpağı Aqbaqtı bop este qalatın. Aqbaqtıdan Esen tudı da, Esen-Abaqtı delingen, Esen-Abaqtı Esenbaqtı bolıp Karpattıñ iığına kömilgen…. Itelderdiñ jartısı Oral tauda twradı, Itelderdiñ jartısı Altayda işip bwlağın… Biri başqort işinde, Biri qazaqtıñ qoñır tüsinde, Ulap-şulap şığadı… Quraydan tartıp qoñır küy, Tarqatıp işip qwmarın… Edilden alaqanımen kösip işken kezderin eske ap, Selkildep biler “Jorğağa” Qozğaltıp abaq twmarın… Mine, osılay orman elinen tarağan swlu tarih, Itel qağannıñ attarı dala kilemin twyağımen sırğıtıp ağılıp… Kökböri Mübarak Qizatwlı

    350
  • Tarih

    ITELİ – KEREY MEN UAQTIÑ EÑ ESKİ RUI

    Ötkende «”V”dıbısınıñ ömiri» attı maqalamızda iteli, molqı ataularınıñ böri wğımımen tığız qatıstılığı turalı mändi de,mağınalı äñgime aytqanbız. Sonı qayıra wsınamız. Kok-volk(kök böri) atauı uaqıt öte kele Kökbwlaq bolıp aytılıp, iteli şejiresiniñ negizgi atauın twlğalandırğan. Kök böri sözinen şıqqan Kökbwlaqtı köşpendi ömirdegi böriniñ atın tike atamaytın ädet boyınşa, Kökbwlaqtıñ twqımdarın “it eli” atap ketken. Endi osı Aqmergen(Küyik), Aqbaqtı, Aqmalay(Tınıbek) dep tanılğan üş iteliniñ atası bolğan Kökbwlaqtıñ Ahmetäli, Aqberdi degen eki wlınıñ işinde, Ahmetäliden üşeui taraydı. Kökbwlaqtıñ kelesi bir wlı bolğan Aqberdi atauına kelsek, Ah-bört(Aqböri) degen sözdiñ keñitip aytıluınan kelip şıqqan. Qazaqtıñ Alaşa ruı Aqberli, Toqberli degen eki ülken tarmaqqa bölinedi. YAğni, aq börili, toq börili degen mağınalarda. Osı Toqbörliden Börişe twqımı

    226
  • Tarih

    BÖRİNİÑ ATIN ALĞAN ITELİ MEN MOLQI

    («”V”dıbısınıñ ömiri» maqalasınan üzindi) Vorg(vork). Bwl kädimgi kök tüsti jäne osığan baylanıstı börini bildirdi. Böri degen sözdiñ özi kök tüsti wğındıradı. Vorg(vork) sözi V dıbısınıñ “wb, ob, ab, ba, bo, bw, w, u” bolıp türlenuine say, burğ, vorğ, burı, vlue, böri, börik, volk sözderin tudırdı. Volk – ölekşin. Vlue(böre, böle) – ağılşın tiline kök tüsti bildiretin atau retinde ğwndar jağınan endi. Volf(börip) sözi olarda börini bildiredi. Burıl tüs te kök tüsti negiz etedi. Qazaqta “böriktirip qıradı” degen söz bar. Bwl biriktirip qıradı degen mağınanı beredi. Qazaqtıñ birigu degen söziniñ äubasta tuıluına da börilerdiñ azığın wstaudağı wyımşañ äreketi äser etken. Volk(börğ) – Şığıs Europa jerinde börini bildirdi. Volk sözi bolğ, bolqı

    931
  • Mädeniet

    Eñ bastısı – Wlttıq mwralarımızğa zaqım kelmegen.

    “…Şamamen sağat 16.00 kezinde 200-dey şabuıl jasauşı muzey ğimaratına kirdi. Jügirip aldarınan şıqtım. Barlığı derlik jastar. Bar dauısımmen ayqaylap, eşteñege tiispeuin ötindim. Sözge toqtamay, elektrondı qwrılğılardı qirata bastadı. Arasında bireuleri meniñ sözderimdi estip, qalğanına toqtau saldı. Olarğa «Bwl zattardıñ barlığı – ata-babamızdan qalğan asıl mwra. Sındırmañızdarşı, bwlardı örtesek, bizdiñ tarihımızda eşteñe qalmaydı. Erteñgi küni sizderge kerek boladı ğoy» degen sözimdi keybiri tıñdadı. Tınıştıq ornatıp, menen «Altın adamnıñ» originalı qayda?», «Altın zattar qayda twr?», «qılıştar bar ma?» dep swray bastadı. «Altın adamnıñ» tüpnwsqasınıñ bizde emes ekenin ayttım. Bwl uaqıtta muzey zaldarında negizgi jarıq emes, kezekşi jarıq şamdarı janıp twrğan. Sonıñ kömegi tidi me dep oylaymın, keybir zattar qarañğıda anıq körine qoymadı.

    105
  • Jañalıqtar

    Sanaq: Qazaqstan halqı 19,1 mln adamğa jetti, qazaqtardıñ ülesi – 70 payız

    1 qırküyek pen 30 qazan aralığında jürgizilgen Wlttıq halıq sanağınıñ alğaşqı nätijesi boyınşa, Qazaqstan halqı 19 169 550 adamğa jetti. Sanaqtıñ nätijesi jöninde prezident Qasım-Jomart Toqaevqa bayandağan prem'er-ministr Asqar Mamin osılay dep mälimdedi. Qazaqstandıqtardıñ 48,71 payızı – erler, 51,29 payızı – äyelder. “Qazaqstan halqınıñ orta jası 31,94 jas dep körsetilgen. Jalpı halıqtıñ 33,97 payızı – 17 jasqa deyingi balalar, 19,72 payızı – 14-28 jas aralığındağı jastar. Elimizdegi qazaqtardıñ ülesi – 70,18 payızğa jetken. Halıqtıñ 59,05 payızı, yağni 11 320 410 adam eñbekke jaramdı dep tanılğan” delingen Aqorda habarlamasında. Qazaqstanda halıq sanağı on jılda bir ret ötedi. Bwğan deyingi sanaq 2009 jılı ötken edi. Sanaq qorıtındısı boyınşa eldegi halıq sanı 16

    812
  • Jahan jañalıqtarı

    “Ol nağız qazaq”. AQŞ valyuta basqarması jetekşiligine wsınılğan Säule Omarova kim?

    Darhan ÖMİRBEK Qazaqstan tuması, AQŞ azamatı Säule Omarova AQŞ valyuta basqarmasınıñ jetekşisi qızmetine wsınıldı. AQŞ prezidenti Djo Bayden bank salasın retteytin sayasi qızmetke Qazaqstan tuması Säule Omarovanı wsındı. Senat onı maqwldasa, basqarmanıñ 158 jıldıq tarihında basşı qızmetine tağayındalğan twñğış äyel jäne alğaşqı aziat bolmaq. 3,5 mıñ qızmetkeri bar basqarma mıñnan astam iri bankti baqılaydı. Al olardıñ jiıntıq aktivi 15 trillion dollarğa juıqtaydı. Biraq bankter men respublikaşıldar Omarovanıñ ideyaların tım radikal sanap, oğan qattı qarsılıq tanıtıp otır. Tipti bir senator onı kommunistik közqarastağı adam boluı mümkin dep, SSSR kezinde jazğan diplom jwmısın swrattı. Al baspasöz qwraldarı onıñ ärbir sözin taldap, biografiyasın şammen qarağanday şwqşiya tekserip jatır. 55 jastağı Säule Omarovanıñ AQŞ

    583
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: