|  |  | 

قازاق ءداستۇرى ادەبي الەم

      قۇرقىلتايدىڭ    قۇياسى

 gghhhh

ءتۇن ءتۇس كورىپ جاتىرمىن، وياتپاڭدارشى!!!

«بۇركىتتىڭ قۇياسى تۇسەتىنىن ەستىگەن ەدىك، قۇرقىلتاي دا بولسىن با»،-دەپ وتىرعاندار  قىران-توپان دۋ كۇلدى. بىراق ءزىلدى ەمەس.

 

جاس ايىرماشىلىعىن ەسكەرسەك ايقارا قارىس التىلىق بار، تالقىلىق جوق. وتپەلى دۇنيەنىڭ جولايىرىعىنا جەتكەن دە بىرەۋى تاۋعا تارتتى، ەكىنشىسى سول قالپىندا  تۇسىنەن جاڭىلماعان كەيپىندە داۋعا تارتتى…جو، جو، جوق. زاۋدەعالام  الدا-جالدا ويپىل-تويپىل بولسا، كىمنىڭ قاي جاققا تاناۋى جەلبىرەيتىنىن ۋاقىت انىقتار. ونى ءومىر كارتيناسى ءوزى سىزىپ مەڭزەۋگە الەك. تۇلەن تۇرتكەن دە اعادان قايىر بولعان با؟ بولسا كورەلىك.

 

جوپەلدەمە دە جاسالعان  توسىن شەشىم تىزەدەن قاعىپ، اق باس تاۋدان شاڭ شىعارسا، جۇرەك قايدا بارىپ كۇنەلتسىن. ءبارىبىر كەۋدەدەن قاشىپ كەتە الماي تۋلايدى. تۋلاپ-تۋلاپ تۇرالاپ قالادى. ىلە سالا قۇزعىندار شۋلايدى. بىراق سىرتتاعى ىزعىرىقتىڭ جۇقا قابىرعادان تۇيرەگەندە جان مۇرننىڭ ۇشىنا جەتەر، سوندا دا شىداۋعا تۋرا كەلەدى. كەلمەي لاجىڭ جوق…

 

قوزى كوش جەردەن كورگەن نارسەنى مويىنىمەن نۇسقاۋ،  بىلگەن نارسەنى بەس كۇن ارقالاۋعا تۋرا كەلەتىن قيا بەتتىڭ كىشى شۇقاناقتارى. كارىزدىڭ قىلتاناقتارى قاۋلايدى بەيوپا دۇنيە. قيامەت دەمەي تۇرا-تۇرالىق، سابىر بار عوي!

 

سۇيەگى جۇقارىپ جۇبىنا جەتكەندە باسىڭا قۇسى ساڭعىرىپ، مويىنىڭا تىشقان ءمىنىپ الاتىن بولسا باقىتتىڭ قۇلاعى. جەتى تارازى- وي، اقىل، سانا، كوز، تۇيسىك، سەزىم، جۇرەك بولىپ ەكشەگەن قاتەلىك پەن قارالىقتىڭ ءبارى ميزام تارازىسىندا ءوزىنىڭ قۇنى مەن وبالىن، ساۋابىن الادى. ول كەزدە تىم كەش…

قوس جانارى ءوزىن جەتەلەپ  ارەڭ جۇرگەندە كورگەنى مىناۋ، ءسونىپ كەتسە شە، ءبارىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىلار. قارا باسىنا نە كورىندى. ونى سارساڭعا ءتۇسىپ دالەلدەۋدىڭ پايداسى سوقىر تيىن. تۇندە قالعىماعان، كۇندىز اڭدىماعان كولەڭكە قالدى ما؟ سوڭىندا قۋ سۇلدەرىن سۇيرەتكەن ءبىر شوعىر لاپ قويىپ كەلەدى. ولاردىڭ جۇرەگى جوق، قۇلتەمىرگە اينالعان مىسكىندەر. بىراق، وتىرىك پەن قارالىقتى جاساعىسى كەلسە  ايشىلىق جەردەن ايلا تابادى. شىندىققا كەلگەندە قايلاسىز قالادى. ەندى نە دەيسىڭ؟

 

مەن ونىمەن ات كەكىلىن كەسىسىپ، بەلدىكتى شەشىسىپ كەتتىم، ماحابباتتىڭ تۇبىنە جەتتىم. سويىلدىڭ دۇمىنەن ءوتتىم، اجىراپ قالعان ار، قوجىراپ قالعان سور. سوندا ول  نە تاپتى… بار بولعانى شاڭىراق شايقالدى، قۇرقىلتاي ۇشىپ كەتتى.

تاڭ ەسىنەپ جاتىرمىن قويا تۇرىڭدارشى!!!

كوگەداي شامەرحان.

سۋرەتتى  جاساعان: باقتيار ءايتالى                                                                                                                                                                                         kerey.kz

Related Articles

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: