ҚҰРҚЫЛТАЙДЫҢ ҚҰЯСЫ | Kerey.kz/Керей.кз

QWRQILTAYDIÑ QWYASI

| Jun 7, 2017

Tün tüs körip jatırmın, oyatpañdarşı!!!

«Bürkittiñ qwyası tüsetinin estigen edik, qwrqıltay da bolsın ba»,-dep otırğandar qıran-topan du küldi. Biraq zildi emes.

Jas ayırmaşılığın eskersek ayqara qarıs altılıq bar, talqılıq joq. Ötpeli dünieniñ jolayırığına jetken de bireui tauğa tarttı, ekinşisi sol qalpında tüsinen jañılmağan keypinde dauğa tarttı…jo, jo, joq. Zäudeğalam alda-jalda oypıl-toypıl bolsa, kimniñ qay jaqqa tanauı jelbireytinin uaqıt anıqtar. Onı ömir kartinası özi sızıp meñzeuge älek. Tülen türtken de ağadan qayır bolğan ba? Bolsa körelik.

Jöpeldeme de jasalğan tosın şeşim tizeden qağıp, aq bas taudan şañ şığarsa, jürek qayda barıp küneltsin. Bäribir keudeden qaşıp kete almay tulaydı. Tulap-tulap twralap qaladı. İle sala qwzğındar şulaydı. Biraq sırttağı ızğırıqtıñ jwqa qabırğadan tüyregende jan mwrnnıñ wşına jeter, sonda da şıdauğa tura keledi. Kelmey lajıñ joq…

Qozı köş jerden körgen närseni moyınımen nwsqau, bilgen närseni bes kün arqalauğa tura keletin qiya bettiñ kişi şwqanaqtarı. Karizdiñ qıltanaqtarı qaulaydı beyopa dünie. Qiyamet demey twra-twralıq, sabır bar ğoy!

Süyegi jwqarıp jwbına jetkende basıña qwsı sañğırıp, moyınıña tışqan minip alatın bolsa baqıttıñ qwlağı. Jeti tarazı- oy, aqıl, sana, köz, tüysik, sezim, jürek bolıp ekşegen qatelik pen qaralıqtıñ bäri mizam tarazısında öziniñ qwnı men obalın, sauabın aladı. Ol kezde tım keş…

Qos janarı özin jetelep äreñ jürgende körgeni mınau, sönip ketse şe, bäriniñ auızına qwm qwyılar. Qara basına ne körindi. Onı sarsañğa tüsip däleldeudiñ paydası soqır tiın. Tünde qalğımağan, kündiz añdımağan köleñke qaldı ma? Soñında qu sülderin süyretken bir şoğır lap qoyıp keledi. Olardıñ jüregi joq, qwltemirge aynalğan miskinder. Biraq, ötirik pen qaralıqtı jasağısı kelse ayşılıq jerden ayla tabadı. Şındıqqa kelgende qaylasız qaladı. Endi ne deysiñ?

Men onımen at kekilin kesisip, beldikti şeşisip kettim, mahabbattıñ tübine jettim. Soyıldıñ düminen öttim, ajırap qalğan ar, qojırap qalğan sor. Sonda ol ne taptı… Bar bolğanı şañıraq şayqaldı, qwrqıltay wşıp ketti.

Tañ esinep jatırmın qoya twrıñdarşı!!!

Kögeday ŞÄMERHAN.

Suretti jasağan: Baqtiyar Aytäli kerey.kz

Tags QWRQILTAYDIÑ QWYASI

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda
Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs!

kerey.kz

Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi
Oljas Süleymenov. Men bilem!..

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında
Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

kerey.kz

Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz