|  | 

ادەبي الەم

ساز سىڭعىرلى عازالدار

جۇمات انەسۇلى

ساز سىڭعىرلى عازالدار
ماڭدايىمنان سيپار ما
ءتۇن ورتاسى، جاعادا
جالعىز ءجۇرمىن دالادا،
وت تۇتاتسام، شوقپەنەن،
جۇرەگىم جىلۋ تابا ما

اينالا قاپ قارا تۇڭعيىق،
بۇلبۇل قۇس ءان سالا ما،
سىبىزعىما جان سالسام،
ىشىمدەگى شەر شىعا ما

ايدا باتىپ بارادى،
وت تا ءسونىپ بارادى،
اسپاننان ءتۇسىپ پەرىشتە،
ماڭدايىمنان سيپار ما!

 

 

ءبىر كۇي
اق گۇلىم سولىپ قالدى ما
تاپتالىپ قالدىڭ با،
اياق استىندا اق گۇلىم،
گۇلدەردىڭ ىشىندەگى
سۇلەيى ەدىڭ ماڭ گۇلىم.

بوي جازبايسىڭ با،.
كوتەرمەيسىڭ بە ەندى، باسىڭدى،
جادىراتپايسىڭ با، جانىمدى،
قايران دا مەنىڭ جاز گۇلىم!

كوركى دە ەدىڭ،
ءسانى دە ەدىڭ كوك باقتىڭ.
سۇلۋى ەدىڭ،
اپپاعى ەدىڭ گۇلدەردىڭ.

وتىرعىزامىن سول باققا،
سەندەي نازىك ءبىر گۇلدى،
ءبارىبىر بولماس،
اسەرىندەي وتكەن كۇندەردىڭ

 

 

 

قوس ىشەكتىڭ ءبىر سازى
دۇنيەگە قالاي سيارمىن
سارى دالا،
سارى قۇم،
ىستىعىنا ساحارانىڭ
شىدار كىم،
اناۋ جاتقان قۇدىقتىڭ،
ىزعارىنا ءتۇسىپ كەتسەم،
شىدار ما ەم؟،
مىناۋ جاتقان اپانعا،
قۇلاپ كەتسەم،
الاۋىنا قىزىپ كەتسەم،
شىدار ما ەم!؟
“پالەن دەگەن، پالەن جەردە قىزىق بار”
ءبارىن كورسەم،
قىزىعىنا تويار ما ەم!؟
قيالىم عوي، قيالىم،
پەرىشتەم جاتىر ۋاتىپ،
قيالمەن جۇرگەن رياسىز
قۇل پەندەسىن.
بۇل دۇنيەگە قالاي سيامىن!

 

اپپاق گۇلدەي جان قايدا
سۇلۋلار كوپ،
ارۋلار كوپ،
اپپاق گۇلدەي،
جان قايدا!؟
ءمولدىر شىقتاي،
قاپ قارا تۇنىق،
بۇلاقتاي تازا
كوز قايدا!؟

 

ءبىر اۋىز ليريكالىق سۋرەت
ءبىرىن ءبىرى تۇر قارىپ
اي ساۋلەسى توگىلىپ تۇر،،
اينالا اپپاق،
ءتۇن جارىق.
ەكى جاس تۇر تال تۇبىندە،
سۇيىسەدى كىل ءۇنسىز.
عاشىقتاردىڭ ءدۇرسىلى مە،
ەستىلەدى جاڭعىرىق.
سەزىم ىستىق،
جۇرەك ىستىق،
جالىنىنا كىم شىدار.
ءتۇن اسىرماي،
تاڭ اسىرماي،
ءبىرىن ءبىرى تۇر قارىپ!

 

 

 
قوبىز كۇيمەن ەمدەسەم
عاشىقپىن مەن اعاشتارعا
جارىلمايتىن،سىنبايتىن
كۇنگە ىستىق، ايازدارعا
شىدايتىن.
عاشىقپىن مەن اق قايىڭعا،
ەمەنگە،
ءبىر عۇمىردىڭ سىناعىنا
قىڭبايتىن.
ارمانىم ەد،
ويىپ جاساۋ ءبىر قوبىز،
سار دالانى ءبىر جاڭعىرتىپ،
سارنايتىن…

سول قوبىزدى
قىل شەرتپەمەن،
ءوزىم تارتسام دەپ ەدىم،
ءىش جارامدى
ماي جاققانداي،
كۇيمەن جازسام دەپ ەدىم…

 

 

كۇيىك كۇي

قولىڭدى سوزشى، قولىڭدى بەرشى، قاراعىم
كوپ پەندەدەي كۇناھارمىن،
كۇنالى،
ناپسىگە ەرگەن،
شايتانعا ەرگەن ءدۇرالى.
دوزاققا سالسا،
قازىردە تەز جاناتىن،
كۇناھارمىن،
پەندەسىمىن ءپىرالى.
كۇيدى ءىشىم،
ءىشىپ كەتتىم كۇيىكتەن،
ءتۇسىپ كەتتىم تەسىككە،
اناۋ جارىق، مۇمكىن
شىعار ەسىك پە؟.
پەرىشتەم قايدا،
كەيدە امان ساقتاپ قالاتىن؟،
قولىڭدى سوزشى،
قولىڭدى بەرشى، قاراعىم،
دوزاقتان شىعار،
اناۋ تۇرعان كوپىر مە؟

 

 

ءبىر وي، ءبىر ءتۇيىن
الدىمدا تۇر تارازى
الدىمدا تۇر تارازى،
ءبىر جاعىندا قۇمىرىسقا،
ءبىر جاعىندا جۇمىرتقا.
قۇمىرىسقالار ءمىنىپ جاتىر تاباققا،
مىنگەسىپ جاتىر ورمەلەپ،
ءمىنىپ جاتىر ءالى دە سول تاباققا.
باسا المادى قۇمىرىسقالار
سوندا دا جۇمىرتقانىڭ سالماعىن،

اقىلدى دا سالماق بولار قاشاندا،
بىلىمسىزدەر قالادى ەكەن، بەر جاقتا!
 

 

 

بەرەكەلى دالامدى كورۋ ءبىر ارمان

دالام مەنىڭ،
سارى دالام،
سارىارقام!
ەلگە تولى ەد،
مالعا تولى ەد
جون ارقاڭ!
قۋانىشى دا، بەينەتى دە كوپ كەز ەدى،
بەرەكەسى مول جۇرتىمدى كورۋ
ءبىر ارمان!
بايلىققا تولار،
مالعا دا تولار سارىارقام،
ەل امان بولسىن، ەل امان بولسىن،
ەل امان!
 

ءبىر كەم دۇنيە
بۇ دۇنيە مەن و دۇنيە تارازى

تىلەپ ءجۇرىپ بىرەۋدىڭ كۇندە ولگەنىن.
بىلمەي قاپتى ءوزىنىڭ قالاي ولگەنىن.
كوپ كۇنانى ارقالاعان بۇل پاقىر،
بىلمەي قاپتى ءوزىن قالاي كومگەنىن.
جاتىر دەنە،
جاتىر انە، اق كەنەپكە ورالعان
قاسىندا جوق قارا شايتان جان العان.
بۇ دۇنيە مەن انا دۇنيە تارازى،
وتەر مە ەكەن، التىن بەرسە، امالدان!

 

 

 

الاشتىڭ ارماندارى كوك تۋىمداي جەلبىرەپ
ىزدەرىم قالدى،
سوناۋ توسىننىڭ قۇمدارىندا،
ىزلەرىم بار- تورعايدىڭ دالاسىندا،
جوتاسى مەن سايلارىندا.
ىزدەرىم قالدى دۋلى- شۋلى
ارقالىق قالاسىندا.
ىزدەرىم بار-
سوناۋ كوكتەگى قۇس جولىنداي.
الدىمدا ۇلگى
سىرباي، عافۋ، كەڭشىلىك،
بۇلاقتاردان تازا ءمولدىر باس العام.
سوزدەرىم بار،
تورعايدىڭ قىشتارىندا قاشالعان،
سىرلارىم بار،
ۇلىلاردىڭ قۇدىرەتىنە باس يگەن،
ايتىپ كەلەم، جازىپ كەلەم، جەتكەنشە،
الاشىمنىڭ تۇلعالارىن ۇلىقتاپ،
ارماندارى،
ارماندارى قازاقتىڭ
الدا كەلەدى، كوك تۋىمداي جەلبىرەپ!

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: