دامىعان ەلدەردە اۋىر ناۋقاستار مەن مۇگەدەكتەر ەركىن ءومىر ءسۇرىپ جاتىر
kerey.kz
ءالى سوۆەتشە ويلايتىن، اسكەري مەديتسينا مەنتاليتەتىنەن اجىراماعان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ مەنەدجەرلەرى ءبىر جايتتى ءتۇسىنۋى ءتيىس: ەرتە زاماندا دا، ورتا عاسىرلاردا دا، قازىرگى كەزدە دە اۋىر ناۋقاستار مەن مۇگەدەكتەر سانى جالپى حالىق سانىنا شاققاندا ءبىر مولشەردىڭ توڭىرەگىندە تۇرا بەرەدى. ددۇ-نىڭ مالىمەتىنشە، بۇل مولشەر – 15 پايىز. مۇنىڭ سەبەبىن ەشكىم انىق ءتۇسىندىرىپ بەرە المايدى. كەيبىر گۋمانيست اتەيستەر “ادام بالاسىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قامقورلىق سەزىمىن كۇشەيتۋ ءۇشىن تابيعي سۇرىپتالۋدىڭ ءبىر شارتى” دەپ قابىلداسا، ەۆگەنيكا جاقتاستارى (مىسالى، ناتسيستەر) “تابيعي سۇرىپتالۋ كەزىندە گەندى تازارتۋ ءۇشىن مۇنداي السىزدەردى قىرىپ تاستاۋ كەرەك” دەپ شاتىلدى. ءدىندار گۋمانيستەر “مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى كۇتۋ – ساۋاپ جيناۋ مەن قۇدايدىڭ راقىمىنا بولەنۋ” دەپ بىلسە، ۋلترا-كونسەرۆاتيۆتىك دىنشىلدەر “اۋىر ناۋقاس پەن مۇگەدەكتىك – قۇدايدىڭ جازاسى” دەپ سەنەدى. ەكى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستى باستان كەشىپ، وتكەننەن ساباق الىپ، “الەۋمەتتىك قۇقىق” ۇعىمىن ورنىقتىرىپ جاتقان وركەنيەتتى الەم ەلدەرى مۇنداي 15 پايىز مۇقتاج جاندارعا ولمەستىڭ جاعدايىن جاساپ، نەگىزگى كۇتىم قىلۋ از، ولاردىڭ دەنەسى مەن ويىن ساۋىقتىرىپ، ءبىلىم بەرىپ، ماماندىققا باۋلىپ، شاما-شارقىنشا قوعامعا ءھام قىزمەتكە كىرىكتىرۋ كەرەك، ولاردىڭ كۇتۋشىلەرىنە دە جاردەم بەرۋ كەرەك دەپ سانايدى. سول سەبەپتى مۇگەدەكتەرىن، اۋىر ناۋقاستارى مەن قاريالارىن ۇيدە، يا ارنايى ينتەرناتتا قاماپ ۇستايتىن ەلدەردە تۇراتىن ادامدار باتىس ەۋروپاعا، يا سولتۇستىك امەريكاعا قىدىرىپ كەلگەندە “نەگە كوشەدە ارباعا مىنگەن مۇگەدەك پەن كارى ادام كوپ؟” دەپ تاڭ قالادى. وعان تاڭ قالاتىن ەشتەڭەسى جوق. دامىعان ەلدەردە جوعارىدا ايتقان 15 پايىز ەركىن ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. مەكەمەلەر قۇقىقتارىن شەكتەمەيدى، قوعام ساۋساعىن شوشايتىپ كۇلمەيدى. ادامداردىڭ ءارتۇرلى بولاتىنىنا، اۋرۋ-سىرقاتقا، مۇگەدەككە جيىركەنبەي قاراۋ كەرەكتىگىنە، ولارعا قامقورلىق قاجەتتىگىنە ۇيرەنگەن. مىسالى، ۇلىبريتانياداعى بالالاردىڭ تانىمال تەلەارنالارىنىڭ بىرىندەگى (Milkshake) بەلگىلى جۇرگىزۋشى قىزدىڭ ءبىر قولى يىعىنان جوق. جاس اۋديتوريا كىشكەنتاي كەزىنەن دەنەسى كەمتار ادامعا شوشىنباي، جيىركەنبەي، تەڭ قاراۋدى ۇيرەنەدى.
دامىعان ەلدەردە مۇگەدەك بالاسىنا، يا ناۋقاس كارى اكە-شەشەسىنە قاراپ ۇيدە وتىرعان جاندارعا مەملەكەت جالاقى تولەيدى. جەكە قاراۋداعى مۇقتاجدارعا بارلىق جاعداي جاساۋعا تىرىسادى. ەگەر قاراۋشى ازاماتتار مۇگەدەك بالاسىنان، يا ناۋقاس اكە-شەشەسىنەن باس تارتىپ، ارنايى ورتالىقتارعا وتكىزىپ تاستاسا، مەملەكەت شىعىنىنىڭ دا ەسەلەپ وسەتىنىن بىلەدى. مۇنداي الەۋمەتتىك ورتالىققا وتكىزىلەتىن مۇقتاج جاننىڭ ءىشىپ-جەمى، گيگيەنالىق كۇتىمى، باسپاناسى، قاۋىپسىزدىگى، ءجۇرىپ-تۇرۋى مەن كوممۋنالدىق جانە باسقا قىزمەتتەرى الدەقايدا قىمباتقا تۇسەدى.
قازاقستانداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى مەن باسقا دا تۋىستارىنا قاراپ وتىرعان ازاماتتارعا جەكە ومىرلەرى مەن كارەرالارىن قۇربان ەتكەن مۇنداي ەرلىگى ءۇشىن جانە ادامگەرشىلىگى ءۇشىن مىڭ دا ءبىر العىس ءھام تاعزىم! ەگەر قۇدايعا سەنبەيتىن گۋمانيست بولساڭىزدار، جەر بەتىندەگى جالعىز سويلەي الاتىن سانالى تىرشىلىك يەلەرىن حايۋاننان اجىراتىپ تۇرعان قاسيەتتى جەتىلدىرىپ جاتقان جانكەشتىلىكتەرىڭىزگە ءتانتىمىن. ءدىندار ادام بولساڭىزدار، جۇرەكتەرىڭىزدەگى قۇدىرەت يەسىنىڭ الدىندا دارەجەسى ءوسىپ جاتقان سانسىز ساۋاپ يەلەرى رەتىندە قۇرمەتتەيمىن. بيلىك وكىلدەرى بۇل ادامداردىڭ تەك ءوز باستارىنا ەمەس، تۇتاس قوعامعا قىزمەت قىلىپ وتىرعاندارىن، مەملەكەتتىڭ قوماقتى قارجىسىن ۇنەمدەپ وتىرعاندارىن تۇيسىنۋلەرى ءتيىس. مۇقتاجعا اي سايىن تولەيتىن از-ماز جاردەماقىنى قيىپ تاستاماق تۇگىلى ونىڭ قاراۋشىسىنا جالاقى تولەۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋلارى كەرەك. ەڭ باستىسى – الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋعا ۇشىراعان سىرقاتتار مەن مۇگەدەكتەردىڭ قوعامعا كىرىگىپ، قىزمەتكە ارالاسۋ ماسەلەسىنە نازار اۋداراتىن دەڭگەيگە ۇمتىلۋلارى قاجەت. ايتپەسە وركەنيەتتى ەل بولۋ قيىن.
پىكىر قالدىرۋ