|  |  | 

كوز قاراس ساياسات

ەكس-ەلباسىنىڭ تاعى ءبىر وتىرىگى

جازۋشى-پۋبليتسيست
مارات ءبايدىلداۇلى (توقاشباەۆ):
نەمەسە بيۋدجەت ەمشەگىن سورۋ قاشان دوعارىلادى؟
ۇستىمىزدەگى جىلعى 20-ماۋسىمدا ساياساتكەر دانيار اشىمباەۆتىڭ Telegram-كانالىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن جاريالانعان سۇقباتتا ەكس-ەلباسى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى ماقتانا ايتقانى بار. ول: «ۋنيۆەرسيتەت قازىر تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس بۇكىل ازيادا كوش باستاپ كەلە جاتىر، ونىڭ تۇلەكتەرىنىڭ 92 پايىزى قازاقستاندا جۇمىس ىستەيدى» دەدى.
Factcheck.kz پورتالى بۇل اقپاراتتى تەكسەرگەندى ءجون كورىپتى. ناتيجەسىندە ن.نازارباەۆتىڭ بۇل ايتقاندارى جالعان بولىپ شىقتى!
ادەتتە جەتەكشى جوو تۋرالى اڭگىمە قوزعالسا البەتتە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءتۇرلى رەيتينگىلەرى ەسكە تۇسەدى. ءار رەيتينگىنىڭ باعالاۋ مەتودولوگياسى ءارتۇرلى. الەمگە ايگىلى حالىقارالىق سونداي رەيتينگىلەردىڭ بىردە بىرىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ازيانىڭ ءنومىرى ءبىرىنشى جوعارى وقۋ ورنى دەپ اتالمايدى. ءتىپتى قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىنداعى كوشباسشىلىعىنىڭ ءوزى كۇماندى. سول حالىقارالىق رەيتينگتەردە قازاقستاننان ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ، ساتباەۆ اتىنداعى قازعزتۋ سياقتى ءۇش جوو اتالادى، ولاردىڭ الاتىن ورىندارىنىڭ ءوزى 1201+ دەن ءارى قاراي.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ءوزىن ءوزى ءبىرىنشى ورىنعا قويىپ العان سياقتى. ايتپەسە باسقا رەيتينگتەردە ونىڭ ءوزى تۇرماق ءيىسى دە جوق. مىسالى، QS World University Rankings رەيتينگىسىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتى مۇلدە ۇشىراسپايدى. وندا ازيالىق اۋماقتا ءبىرىنشى ورىندا سينگاپۋردىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇر.
ەۋروپا مەن ازيانىڭ دامۋشى ەلدەرىنىڭ رەيتينگىسىندە ءبىرىنشى ورىندا – مگۋ. قازاقستاندىق جوو اراسىندا الەمدىك رەيتينگتە ەڭ ءتاۋىر كورسەتكىشكە يە – ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ. ول 150-ءشى ورىندا.
الەمدىك US News & World Report رەيتينگىسىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى 1344-ءشى ورىننان ازەر كورىنگەن. ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ رەيتينگىسىندە ءبىرىنشى ورىندا قىتايداعى سينحۋا ۋنيۆەرسيتەتى تۇر. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى بولسا كەيىنگى رەيتينگتە 402-ءشى ورىندا.
ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ الەمدىك رەيتينگتەر ورتالىعىنىڭ Center for World University Rankings (CWUR) دەرەكتەرىندە «نۇر-كوسەمنىڭ» ۋنيۆەرسيتەتى 1765-ءشى ورىندا! وندا ازيالىق ايماقتا – توكيو ۋنيۆەرسيتەتى كوشباسشى.
جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق كاتالوگى بويىنشا 200 ۋنيۆەرسيتەتتەن تۇزىلگەن uniRank رەيتينگىندە قازاقستاندىق بىردە ءبىر ۋنيۆەرسيتەت جوق!
يسپاندىق Cybermetrics Lab زەرتتەۋشىلەر توبىنىڭ جاريالانىمدار كولەمى مەن ونىڭ ىقپالدىلىعىن انىقتايتىن
Ranking web of universities رەيتينگىسىندە
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى سوناۋ 233-ءشى ورىندا، ازيالىق ءوڭىر بويىنشا 983-ءشى ورىندا.
ياعني ن.نازارباەۆتىڭ ءوزىنىڭ اتىنداعى جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتىن ماقتاعان دەرەكتەرىنىڭ ءبارى وتىرىك بولىپ شىقتى!
زەرتتەۋدى جاريالاعان جۋرناليست جانسەرىك تىلەۋحاننىڭ ايتۋىنشا نۋ تۇلەكتەرىنىڭ 92 پايىزى ەلدە جۇمىس ىستەيدى دەگەنى دە اقيقاتقا ۇيلەسپەيدى ەكەن. 2015-2021 جىلداردا ۋنيۆەرسيتەتتى 6 مىڭداي ستۋدەنت بىتىرسە ونىڭ 57,2 پايىزى عانا ەلدەن جۇمىس تاپقان.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن «نازارباەۆ قورىنا» باعىناتىن نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەرى» اشىق اكتسيونەرلىك قوعامى باسقارادى. ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم مينيسترلىگىنە باعىنبايدى، جىلدىق ەسەپتەرىن تاپسىرمايدى. ونىڭ ءبارى قۇپيا.
نازارباەۆتىڭ ءبىلىم قورلارى بىرىگىپ، PioneerCapitalInvest ينۆەستيتسيالىق حولدينگىن قۇرىپ العان. بۇگىندە PioneerCapital حولدينگى باقىلاۋ پاكەتىنىڭ 67,53 پايىزى – «نازارباەۆ قورىنا»، 19,62 پايىزى – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «الەۋمەتتىك دامۋ قورىنا»، 12,93 پايىزى – نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەرىنىڭ «دامۋ قورىنا» تيەسىلى. كورىپ وتىرعانىڭىزداي نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى تولىقتاي جەكەمەنشىك وقۋ ورنى.
ۋنيۆەرسيتەت 2020 جىلى 500 ملن دوللار پايدا تاپقانىمەن ونىڭ بۇكىل شىعىندارى بيۋدجەت موينىندا. الەمدىك رەيتينگتە بولسا ەشقانداي ورنى جوق. سوندا نازارباەۆتىڭ جەكەمەنشىك وقۋ ورنىن مەملەكەت ماڭگى-باقي سۇيرەي بەرۋگە مىندەتتى مە؟ ەلىمىزدىڭ 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە 184,2 ملرد تەڭگە، نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەرىنە 66,3 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەن. «تەپليچنىي» جاعداي تۋعىزىلعان جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاقستانعا نە كەرەگى بار؟
شىندىعىنا كەلگەندە قىزمەتىنەن كەتسە دە ەكس-ەلباسى بيۋدجەت ەمشەگىن قاڭسىتىپ سورا بەرگەنىن قاشان قويادى؟

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: