قازاق حاندىعىنىڭ تاريحى قازۇۋ-دا تالقىلاندى
kerey.kz
قازۇۋ-دا قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا وراي «قازاق حاندىعى: تاريح، تەوريا جانە بۇگىنگى كۇن» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. اتالعان ءىس-شاراعا قر پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ا. تۇرتاەۆ، الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ز. امانجولوۆا، ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ن. اتىعاەۆ جانە وزگە دە قۇرمەتتى قوناقتار مەن ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قاتىستى.
قازۇۋ رەكتورى اكادەميك ع. مۇتانوۆ شارانى اشىپ: «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىمەن شەكتەلمەي، ارى قاراي قازاق ەلىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋدى جالعاستىرۋىمىز قاجەت. سەبەبى، ءبىز – ىرگەلى ەلمىز. العا جەتەلەپ كەلە جاتقان ەلباسشىمىز بار. جاستاردى ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى ەتىپ تاربيەلەۋ – باستى ماقساتىمىز»، – دەي كەلە، كونفەرەنتسيا جۇمىسى مەن قاتىسۋشىلارىنا تابىس تىلەدى.
الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى زاۋرەش امانجولوۆا وز سوزىندە: – «بىلىكتى ءبىردى جىعار، ءبىلىمدى مىڭدى جىعار» دەگەن دانا ءسوز بار. ءبىلىم الىپ جاتقان ءاربىر قازاق بالاسى ءوز ەلىنىڭ تاريحىن ءبىلىپ، ونى زەرتتەۋى قاجەت. وسى تۇرعىدا جاستارعا ساپالى ءبىلىم، پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە قازۇۋ عالىمدارى ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىر»، – دەدى. سونداي-اق، جيىندا ءسوز العان نۇرلان اتىعاەۆ عالىمدارعا تاريحىمىزدى زەرتتەۋدە ۇلكەن ساتتىلىك تىلەپ، ىستىق ىقىلاسىن ءبىلدىردى.
«قازاق تاريحىنىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتىر. ۇلتتىق تاريحىمىزدا قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋى – قازاق مەملەكەتىنىڭ قالىپتاسۋى رەتىندە تاريحي ماڭىزدى كەزەڭ بولىپ تابىلادى. تاريحسىز ۇلت جوق، بىراق تاريحىن ۇمىتاتىن ۇلت بار. سوندىقتان ۇلت بولۋ ءۇشىن، ءوز ەلىمىزدىڭ تاريحىن جەتىك ءبىلىپ، بارلىق ەلگە پاش ەتۋىمىز كەرەك»، – دەگەن رەكتور عالىم مۇتانۇلىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنداعى ءتۇيىندى سوزدەرى كوپشىلىكتىڭ كوڭىل تورىنەن ورىن الىپ، جاستارعا قاراتا ايتىلدى. تۋعان ەلىن، جەرىن جانە ونىڭ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرىن بىلۋگە، قۇرمەتتەۋگە شاقىردى.
جالپى كونفەرەنتسيا بارىسىندا گەرمانيا، يسپانيا، تۇركيا، رەسەي، وزبەكستان، قىرعىستان، قاراقالپاقستاننىڭ تاريحشى-عالىمدارى قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋى مەن تاريحي دامۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ولار ءوز باياندامالارىندا ءار ماسەلەنىڭ ءتۇيىندى تۇستارىن عىلىمي تۇرعىدان نەگىزدەپ، جاڭا كوزقاراس تۇرعىسىنان تالدادى.
كونفەرەنتسيا اياسىندا «قازاق حاندىعى قالىپتاسۋىنىڭ العىشارتتارى جانە ساياسي-ەتنيكالىق نەگىزدەرى»، «قازاق حاندىعىنىڭ كورشى ەلدەرمەن قارىم-قاتىناسى»، «قازاق حاندىعىنىڭ قالىپتاسۋى، دامۋى جانە جويىلۋىنىڭ تاريحي-مەتودولوگيالىق ماسەلەلەرى»، «قازاق حاندىعى جانە تاۋەلسىز قازاقستان: تاريحي ساباقتاستىق جانە قازىرگى مەملەكەتتىلىك ماسەلەلەرى» اتتى سەكتسيالار جۇمىس جاسادى. قازۇۋ مەن ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان شارا جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى.
ءباسپاسوز قىزمەتى
پىكىر قالدىرۋ