ۇزاق جىلدار بويى تولاستاماعان زۋقا باتىردىڭ كەگى ءۇشىن جۇرگىزىلگەن كۇرەس
kerey.kz
باياحمەت جۇمابايۇلى
بۇل كۇندە ۇرىمجىدەن قۇبىنىڭ قۇمىنا قاراي جۇرەتىن مەملەكەتتىڭ 216 – تەز قارقىندى جولمەن جۇرگەندە، جولدىڭ وڭتۇستىگىندە «سايتان كەرىش» (五彩城) دەگەن جەر بار، وسى اڭعاردىڭ شىعىسىندا قارا ادىرعاق جەردى جەرگىلىكتى حالىق «يت ازۋ» دەيدى. ال وسىدان ارى قاراي مالشىلاردىڭ تولدەۋلىگىنە تاياعان جەردە «قاسقىر سوققان» دەگەن جەرلەر كەزىگەدى، الايدا وسى جەر اتتارى قالايدان قالاي قويىلعان تۋرالى ءار ءتۇرلى بولجامدار ايتىلادى، دەسەدە ماتەريال بەتتە تۇسپەگەندىكتەن ەندىگى ۇرپاققا ءۇمىت بولىپ بارا جاتقان وسى جەر اتتارىندا ۇلكەن تاريحتىڭ سورابى، ياعني كەشەگى بابالارىمىزدىڭ اسقاق رۋحى، وتانشىلدىققا تولى اسىل قاسيەتتەرى جاتقانىن كوپ ادام بىلە بىلمەسە كەرەك.
ەندەشە وقىرمانعا ۇعىنىقتى بولۋ ءۇشىن اڭگىمەنى ارىدان باستاعانىمىز ءجون سياقتى.
1911-جىلعى (دوڭىز جىلعى) توڭكەرىستىڭ ناتيجەلى بولۋى شىنجاڭنىڭ بيلەۋشىسى ياڭ زىشيڭنىڭ ءوز بيلىگىن بەكەمدەپ دەربەس وكتەمدىك جۇرگىزۋىنە تاماشا وراي بولدى، ولكە دارەجەلى ورگانداردى بەكەمدەپ، اسكەري، اكىمشىلىك بيلىكتى شەڭگەلىنە الدى دا، تۇتاس شىنجاڭدى ون ايماق ەتىپ، ون باسقارۋ جۇيەسىن قۇردى، ءسويتىپ 1914 – جىلى ىلەنى، 1916 – جىلى تارباعاتايدى، 1919 – جىلى التايدى شىنجاڭنىڭ ولكەسىندە تۇتاستاي قاراتىپ بولىپ، التايدىڭ بىردە بەيجيڭگە، ەندى بىردە قالقاعا، ىلەگە، تارباعاتايعا قارايتىن جايىتتەرىن تۇبەگەيلى اقىرلاستىردى دا، التايعا جۋ داۋيىڭ دەگەندى بيلەۋشى ەتىپ تاعايىندادى.
وسى كەزدە ياڭ زىڭشيڭ تۇتاس شىنجاڭنىڭ بايلىعىن وبىرلانا ۋىسىنا العاندىقتان، المان-سالىقتىڭ ءتۇرىن مولايتىپ ءارى اۋىرلاتىپ، ولاردى اسكەردىڭ كۇشىمەن جيعاندىقتان ءار جەردە ۇكىمەتكە نارازىلىق توپ كوبەيىپ، مەكەندەرىن تاستاپ جەر اۋدارعان حالىقتىڭ سانى كۇن ساناپ ارتىپ، تۇتاس شىنجاڭنىڭ تىنىشسىز كۇيگە ەندى.
التاي ەلىنەن 1400 دەن استام حالىق قوبدا جەرىنە كەلگەندىكتەن، جەمنەن ايىرىلعان ياڭ زىڭشيڭ، التايدىڭ جۋ داۋيڭىنا قاتاڭ بۇيرىق بەرىپ، اسكەري قوسىن شىعارىپ، قوبداعا كەتكەن حالىقتى كونسە اقىلمەن كونبەسە كۇشپەن قايتارىپ كەلۋ بۇيرىعىن بەرەدى. بۇل كەزدە قوبدا ەلىندەگى قازاقتاردىڭ شونجارى سۇگىرباي دۇنيە سالىپ، نەمەرە ءىنىسى قىلاڭنىڭ باسقارۋىندا بولعاندىقتان قىلاڭ ەل اعالارىمەن اقىلداسىپ، التايعا كەرى قايتۋدان باس تارتادى.
قاتاڭ بۇيرىق ارقالاعان جۋ داۋيىڭ، سول كەزدەگى قانىشەرلىگىمەن اتى شىعىپ التايدى زار يلەتىپ جۇرگەن مادارىنعا قوسىن باستاتىپ ونداعى ەلدى قايتارۋدى بۇيىرادى.
وسى ارادا ەسكەرتە كەتەر ياڭ زىڭشيڭنىڭ شىنجاڭدى باسقارۋداعى ءبىر ايلاسى ەلدىڭ ءدىن ەركىندىگىنە توسۋ قويماي، مەشىت – مەدىرەسە سالۋعا ەركىندىك بەرۋ ارقىلى بۇقارانى نادان ۇستاۋعا جول قويسا، ەندى ءبىر جاقتان ءدىندى جامىلعى ەتىپ، مۇنداعى اسكەري باسشىلارمەن ەل اراسىنداعى تىڭشىلار، زاڭ ورنىنىڭ ادامدارى مەن جەندەتتەردىڭ كوبىن دۇڭگەندەردەن تاعايىنداعاندىقتان، قولىندا قۇران، اۋىزىندا يمانى بار ادامداردىڭ ەكى جاقتىلى باسقارۋىنا جەرگىلىكتى حالىق ابدەن الدانىپ بولعان ەدى، مىنە وسى ساياسي ويىنىڭ جويپانى قابا اۋدانىندا تۇرىپ، كەيىن التاي ايماعىندا، ۇزاماي ولكەگە دەيىن مارتەبە الىپ ءوسىپ كەلگەن وسى ما دارىن باستاعان ءبىر توپ قانىشەر، قىرعىنشىلار التايدى الشىنىنان باسىپ، تالاي بەيۋازدىڭ قانىنا ورتاق بولعان ەدى.
جۋ داۋيىڭ بۇل جولى قوبداداعى قازاقتاردى قايتارۋدى وسى جەندەتتەردىڭ قولىنىنا تاپسىردى. ما دارىن اۋەلى مۇنداعى ەكى رۋدىڭ ىشكى قايشىلىعىنان پايدالانىپ، قىلاڭ توبىنا قيۋبايدى جازىم ەتتىرىپ، سوڭىندا ءوز ادامدارىنىڭ قولىمەن قىلاڭدى قۇردىمعا جىبەردى. مىنە بۇل 1920 – جىلدارى بولاتىن.
الايدا ما دارىن ەلگە ۇرەي سالۋ ارقىلى ماقساتىن ىسكە اسىرام دەپ حالىقتىڭ ىزا-كەگىن قوزعاپ ءىستى ءتىپتى ۋشىقتىرا تۇسەدى.
ۇزاماي، سوۆەتتىڭ قازان توڭكەرىسى جەڭىسكە جەتۋىمەن سىرت موڭعۇل سوۆەت ۇكىمەتىنىڭ باسقارۋىنا ءوتىپ بۇل ءىستىڭ ارتى قۋزاۋسىز قالادى، الايدا، 1921 – جىلعا كەلگەندە سوۆەت قىزىلدارىنان ىعىسقان اق كۆارديا قارۋ
لى كۇشتەرى (اق ورىس) ون مىڭ ارميامەن پاكشىڭ گەنەرالدىڭ باستاۋىندا التايدى بىراق تۇندە باسىپ الادى، بۇل ىستەن ۇرەيلەنگەن التايدىڭ ءۋاليى جۋداۋيىڭ ءوزىن – ءوزى ولتىرسە، مۇنداعى جەرگىلىكتى بيلىك يەلەرى دە «ەلدىڭ تىنىشتىعى» دەپ حالىق قولىنداعى مال، ازىقتى زورلىقپەن جيناپ اتتاردىڭ الدىنا تارتۋ ەتىپ ابىگەرگە تۇسەدى.
وسىدان بۇرىنعى التاي بەتىندە جۇرىلگەن، «شاعان كەگەن»، «قىزىل اياق»، زوبالاڭنان توزعىنداپ قايىر تىلەپ، ەسەڭگىرەپ قالعان حالىقتىڭ كوبىن بۇل كەزدە زۋقا باتىر توڭىرەگىنە جيناپ پانا بولىپ وتىرعان ەدى، ەندى مىنە، باكىشتىڭ بۇلىگىنەن توزىپ، بەت – بەتىنە قاشقان ءار ۇلت حالقى جانە زۋقانى پانا تۇتادى.
التاي قالاسىنان قاشىپ شىققان قىتاي، ۇيعۇر، دۇڭگەن بولىپ 150 وتباسى زۋقاعا كەلىپ پانالاعاندىقتان زۋقا ولاردى ازامات
كەۋدەسى اسقىنىپ، توڭىرەگىنە بۇيىشە ءتيىپ، حالىقتى تالان – تاراجىلاعان اقتار ارمياسىنىڭ الدى التايدىڭ قالۋتان، عۇلجام، كوكەبۇلاق وڭىرىنە دەيىن سۇعىنىپ ەتكەنىن ەتىپ، ولارعا قارسى سوعىس اشىپ بەتىن تەز قايتارادى دا، تۇتقىندار ارقىلى پاكشىڭ گەنەرالعا حات جازىپ، ءور التايدى سوقپاي التايدان تەز ارادا شەگىنبەسە، ءوزى سوعىس اشىپ تىپ – تيپىل ەتەتىنىن ەسكەرتەدى.
زۋقانىڭ اسكەري قۋاتىنىڭ تىم مىعىم ەكەنىن بايقاعان پاكشىك وسىدان سوڭ امالسىز ۇلىڭگىر وزەنىن ايلانىپ ءوتىپ، موڭعۇلياعا بەت الادى، مىنە وسى جولى ونداعى سۇگىر بايدىڭ ۇلى دوربىتقان وسى اقتارا ارمياسىنىڭ قولىندا جازىم بولىپ، دالەلقانىڭ قاشىپ قۇتىلىپ قىزىلدارعا قابار بەرەتىن وقيعاسى تۋىلادى ….
ەرلىگىمەن اتى ماشۇر زۋقا باتىر وسىدان سوڭ سىرت مڭعۇلدىڭ بايتىڭ، بۇلعىن، قايتتىق سياقتى وڭىردەگى حالىقتىڭ مال – مۇلكىن ويرانداپ، قوقاي كورسەتكەن شاپقىنشىلاردىڭ بەتىن قايتارادى، اسىرەسە جانتايلاقتىڭ باسىن الۋداي وقيعاعا اشىنعان زۋقا نەشە جۇزدەگەن موڭعۇليا ارمياسىنىڭ بەتىن قايتارىپ، ازامات پەن حالىقتىڭ كەگىن الىپ، حالقىنىڭ مال – مۇلكىن قايتارىپ بەرەدى.
زۋقا ەندىگى جەردە ۇكىمەتپەن جوعارى جىكتىڭ حالىققا ورىنسىز سالىنعان المانعا توسۋ بولعاندىقتان، التاي بەتىندەگى ۇكىمەت ارمياسى عانا ەمەس، ولكەدەن سايلانعان قوسىن شىعىپ ءوزىن جوعالتۋعا شىققانى مەن ولارمەندە ايقاسىپ بارعان سايىن، قۇدىرەتتەنە تۇسكەن سايىن وعان جاۋى ابدەن وشىكتى.
1928 – جىلى ولكەدە ياڭ زىڭشيڭ قاسكۇنەمدىكپەن ءولتىرىلىپ، ورنىنا جىن شۋرىن دەگەن مانجۇر وتىردى، ال التاي ايماعىنا ۇي جيڭگو دەگەن داۋيىڭ (باس ۋاكىل ياعني اكىم) بولىپ، بۇلاردا كۇن سايىن ىقپالى ارتىپ بارا جاتقان زۋقانى جوعالتپاسا وزدەرىنە قاۋىپ – قاتەر تونەتىنىن ەسكەرىپ ءتۇرلى تاسىلمەن زۋقاعا قارسى كۇش توپتايدى، مىنە بۇل كەزدەدە تاعىدا زۋقانىڭ ەڭ بوس جەرى «جەتىم – جەسىر، جوق – جىتىك، قاعىجاۋ كورگەندەرگە جان اشىر بولاتىنىن، ءارى دىنگە دەگەن ادالدىعىن ەسكەرىپ، تاعىدا سول ەكى ءتىلدى، ەكى ءدىلدى دۇڭگەندەردى، جەتىم – جەسىر، ساۋداگەر، اپيىن ەگەۋشى، ءدىن قارىنداس، دوس – جاران ەتۋدەي شىرعامەن شىرعالادى، بارىنەندە ما دارىنىڭ زۋقادان ساۋدادان ۇتىلعان سىڭايىن، جاقيا ەسىمدى جەتىم بالانىڭ وعان بالا بولۋى، يبىراھيمنىڭ (ما جىمىڭ) قازاقشاعا جەتىك، ءارى دىندار بولۋى سياقتى جىلبىسقالاردى زۋقانىڭ ءىشى – باۋىرىنا ەڭگىزەدى دە بىراق تۇندە قاپيادا باسىپ كەلىپ زۋقانىڭ باسىن الادى.
مىنە بۇل وقيعا التاي حالقىنا اۋىر تيەدى، ەڭ ءبىر جاناشىر پاناسىنان ايىرىلعان قانشاما حالىق وسى وقيعادان سوڭ ەرتەڭدەرىنىڭ نە بولارىنان الاڭداپ توز – توزى شىعىپ جەر اۋداردى.
1929 – جىلى ءبىر ءبولىم ۋاق جانە بۋرا اۋىلدارى ەرەن قابىرعا، بوعداعا بەت الدى، 1930 – جىلدان 1933 – جىل ارالىعىندا 700 دەي ءتۇتىن سىرت موڭعۇلعا جەر اۋداردى، ءالىپ ۇكىرتاي قابدوللا، قايبار. قۇسايىن تاجىلەر باستاعان 1500 ءتۇتىن قۇمىل، باركولدى بەتكە الىپ كەتەدى.
تالايدان بەرگى ۇكىمەتتىڭ ورىنسىز قىلىقتارى حالىق جۇرەگىنە شيەدەي بايلانعاندىقتان، مىنە زۋقا باتىردىڭ باسىن قانقۇيلىلىقپەن الىپ ايعا جۋىق سار سۇمبەدەگى قارا كوپىرگە ءىلۋ وقيعاسى مۇنداعى ەلدىڭ ىزا – كەگىن قايناتتى.سوندىقتان اۋەلدە شەريازدان، ناسىر، كارىم، تولەگەتاي، قايسا سياقتى ازاماتتار ىبىرايمنىڭ سيىر قايىرعانسىپ، باسپالاپ جۇرگەن جەرىنەن شالمالاپ ولتىرگەن وقيعاسى، (بۇل وقيعا بۇرىن باياندالعان) .
ىبىرايمنىڭ اشكەرلەۋى مەن زۋقا باتىردىڭ باسىن الۋعا نەگىزگى سەبەپشى بولعان جاقيا ەكەنىن ۇققاندىقتان رۋى بوتاقارا، زۋقانىڭ باتىرلارىنىڭ ءبىرى ازانباي باستاعان ازاماتتار جاقيانىڭ ىزىنە ءتۇسىپ ءجۇرىپ توتيعىستان (جەر اتى) ۇستايدى.
جاقيا العاش اقتالعانى مەن سوڭىنان مۇسىلمان ەكەنىن ايتىپ جالىنادى، سوندا ازانباي، «زۋقانىڭ مۇسىلمان ەكەنىن بىلمەدىڭبە، مۇسىلماندى اياماعان مۇسىلماننىڭ قانداي مۇسىلماندىعى بار، دەپ اۋەلدە جاقيانىڭ ءبىر كوزىنە نايزا تىعىپ الادى دەگەن قىزىر كاريا بۇل شىندىق ەكەنىن دالەلدەي كەلىپ، قانعا مالشىنعان جاقيانىڭ وسىدان كەيىن «زۋقانى ولتىرگەن قولىڭ وسى ما» دەپ، وڭ قولىن سىندىرىپ، سوڭىندا باسىن كەسىپ، سونداعى تۇعىل اعاشقا ءىلىپ كەتكەنىن ايعاقتايدى.
زۋقا باتىردىڭ كەگىن الۋ بۇنىمەن اقىرلاسپادى، ءار جەردە مۇنداي وقيعالار ۋشىقپاسا تولاستامادى، وسى وقيعالاردىڭ ىڭكاسى ما؟ الدە باسقا جوبا، جوسپار بولدىما، 1932 – جىلعا كەلگەندە التايعا «التى دۇڭگەن كەلگەن جىل» دەگەن وقيعا بولدى، ماقيڭ باستاعان دۇڭگەندەر «كا سىليڭنىڭ قاتى» دەپ التاي ۇلىقتارىنىڭ اتى جازىلعان حات كوتەرە كەلىپ، «شينجياڭدى مۇسىلمان مەملەكەتتى ەتىپ قۇرىپ، كاپىرلەردى الاستاۋدى» ايتادى، العاش التايقازاقتارى بۇل ۇندەۋگە سەنىپ قاربالاستىققا تۇسەدى، الايدا از ۋاقىتتا، بۇلاردىڭ ماقساتتارى التايدى ءوز قولدارىنا قاراتپاقشى بولعان ارام نيەتتەرى اشكەرلەنىپ قالادى. ؟
وزدەرىن ءبىر ەمەس، بىرنەشە دۇركىن ايلاسىمەن مايمىلشا ويناتۋعا قۇمارتقان دۇڭگەندەردىڭ قىلىعىنا مۇنداعى ەل ابدەن كەكتەنەدى. وسى كەزدە شىڭگىل جەرىنەن بوكەيقان، ءالىپ باتىر، بۋرىلتوعايدان سالىمباقى، ىبىرايعان ۇكىرتاي، كوكتوعايدان قالەل تايجى، زەينەل، مۋقامەتقان، مومباي شارىپ باستاعان ەل اعالارى، «زۋقا باتىردىڭ كەگىن الاتىن وراي تۋدى» دەپ اتقا قونىپ، قيان – كەسكى سوعىسقا اتتانادى.
تومەنگى التايدان شارىپقان كوگەداي، شينجياڭعا دۋتىڭ بولىپ شىققان شىڭ شىسايدىڭ قولداۋىمەن التايعا كۇبىرناتىر بولىپ، سوۆەت ۇكىمەتتەن كۇش الىپ، التاي بەتىندەگى بۇلكىلشىلەردى الاستاۋ سوعىسىن قوزعاپ، ءور التايداعى باتىرلارمەن ءبىر اۋىزدا بولادى. مىنە وسى قيان كەسكى سوعىستىڭ قايدا بولسا دا، «زۋقانىڭ كەگىن الايىق» دەپ ۇرانداپ اتويلاعان سوعىس بولعانىن مۇقامەتجان ءبيدىڭ ايتۋىندا ەستىگەنىن ارۋان كاريا دالەلدەيدى.
جۇرەگى زىتتى ەرلەر ەندىگى جەردە ۇزاق ۋاقىت التاي حالقىنىڭ تىنىشىن الىپك، قاندى تۇياعىن باتىرعان جەندەتتەردى جويۋدى نىساناعا الادى.
اۋەلگى نىسانا قىلاڭ، قيۋباي، جانتايلاق، زۋقالاردىڭ باسىن العان ما دارىن مەن ونىڭ جەندەتتەرى شاشا (قازاقتار قاسقىر دەيدى) . قىقى (قازاقتار يت دەيدى) تاعى باسقا حالقىنىڭ ىزا – كەگىن قايناتقان بۇزاقىلاردى اڭدۋلدايدى.
وزدەرىنىڭ تىم استامسىعان قىلىقتارىنىڭ حالىق كەگىن قوزعاعانىن سەزەتىن جەندەتتەردە ساقتانا ءجۇرىپ التاي بەتىنەن جاسىرىن سىتىلۋدىڭ قامىنا كىرىسە كەرەك، ۇيتكەنى ما دارەىنىڭ ولكەدەن بيلىك الىپ ءبىر تۇندە زىتىپ بەرگەنىن ەستىگەن ازاماتتار قاتتى قاپىدا قالىپ، ەندىگىلەرىنەن ايىرىلىپ قالماۋدىڭ قامىنا كىرىسىپ، كۇن – ءتۇن دەمەي وتكەلەڭ جولداردى توراۋىلداۋمەن بولدى.
رۋى شاقاباي تۇردان، قايىپ مولقى كوپپاي. تاسبيكە قازى باستاعان ازاماتتاردىڭ جولى بولىپ جيىرما اداممەن ۇرىمجىگە جولعا شىققان شاشانى (قاسقىر) قولعا ءتۇسىرىپ، بۇلاردى شەتىنە بايلايدى دا، دالاعا تايقازان اسىپ، ءاربىرىن «زۋقا باتىر سياقتى ارداگەرلەرىمىزدىڭ كەگى ءۇشىن» دەپ تايقازاندا قايناعان سۋعا توعىتىپ ءولتىرىپ، ەڭ سوڭىندا مىنا قورلىقتان شىبىن جانى شىعارمان بولىپ جاتقان شاشانى (قاسقىردى) ءولتىرىپ حالىقتىڭ كەگىن الىپ، شەرلەرىن تاراتادى، مىنە سودان باستاپ بۇل جەردى «شاشا قاسقىردى سوققان جەر» دەپ ءجۇرىپ، «قاسقىر سوققان» اتانعان بولاتىن.
ەكىنشى كەزەڭ ققىنى ءولتىرۋ بولاتىن قاسقىردان قىقىنىڭ الىدە التايدا ەكەنىن ۇققان ازاماتتار ونى دا توراۋىلدايدى.
بىراقتا وسىدان بۇرىن ما دارىنعا وزدەرىنىڭ قۇپيالىعىن جەتكىزىپ قويىپ قۇتىلتىپ جىبەرگەن ىعيزا مەن بايقادامنىڭ ەندىگى جەردە قىقىنى دا قۇتقارماق بولىپ جۇرگەنىن ەستىگەن ازاماتتار، توناي مەن ساپىشتى ىعيزا مەن بايقادامدى اڭدۋعا جىبەرىپ، قىقىنىڭ توعىز اداممەن ءتۇن جاستانىپ ۇرىمجىگە بەتالعانىن ەستىپ جول توسادى، وسى جولى توسقانىڭ ىشىندە شىڭگىلدىڭ مولقى الىپ باتىرى دا بار ەدى، اككى قىعىنىڭ تۇلكى قۋلىققا سالىنىپ توبىننان ءبولىنىپ، جالعىز كەتكەن جەرىنەن ازىرگى «سايتان كەرىش» اتالاتىن جەردەن قامالاپ كەلىپ ۇستاپ، يت كورمەگەن قيناۋمەن ولتىرەدى، مىنە سول قيناۋلاردىڭ ءبىرى الىپ باتىردىڭ «ءيتتىڭ ەزۋىن ءتىلىپ الايىق; دەپ كەلىپ ەكى ەزۋىنە پىشاقتى سالىپ تۇرىپ شىقشىتىنا جەتكىزەتىلىپ جىبەرۋى مەن بۇل ارا سول باستاپ «ءيتتى ولتىرگەن ءيتتىڭ ەزۋىن تىلگەن جەر، دەپ ءجۇرىپ «يت ەزۋ» دەپ اتالعان ەكەن، دەيدى 1989 – جىلى ارۋان ساقاۋ ۇلى مارقۇم.
ال ما دارىننىڭ ىزىنە تۇسكەن اكىم باتىر ونى ءۇرىمجىنىڭ قان كوشەسىندە كەزىكتىرىپ كەڭىردەگىنە قىسىپ ولتىرگەن ەكەن. سول زىتپەن سول كەزدەگى ۇكىمەت ەبىن تاۋىپ الىپتى دە ءولتىرىپ كەتكەن تولىقسىز مالىمەتتى ايتادى. تاعىدا ارۋان كاريا جانە موڭعۇلياداعى ماقيدوللا قينايات ۇلى.
مىنە كەشەگى بابالار رۋحىن كور، ولار قاندى تۇياعىن حالىققا باتىرىپ، قانشاما ازاماتتارىمىزدىڭ وبالىنا قالعان حالىق جاۋلارىن ەڭ اقىردا وسىلاي قۇردىمعا جىبەردى، بۇنىڭ ءبارى اراعا قانشا جىلدار سالسادا زۋقا باتىردىڭ ولىمىنە كەكتەنۋدەن تۋعان كۇرەس ەدى، وسىنداي ەرلەرىمىزدىڭ كۇرەس ىزىنەن قالعان «قاسقىر سوققان»، «يت ازۋ» اتتى جەرلەر بۇگىنگى ۇرپاعىمىزعا تۇسىنىكسىز بولعانى مەن ەرلەرىمىزدىڭ ەرلىگى، ەلىمىزدىڭ كەشەگى وشپەس ءىزى ەكەنىن بۇگىنگى كۇنى قاتقا ءتۇسىرىپ قالتىرۋ ارينە ازاماتتىق بورىشىمىز، بالالارىمىز رۋحتانسا، سول قاندى ىزدەردى ۇمىتپاسا ەكەن دەپ، ەسكەرە وتىرىپ، سول تاريحتىڭ كۋاگەرى بولعان جەر اتتارىنا دا تۇسىنىكپەن قاراعانىمىز ءجون سياقتى.
ارنايى kerey.kz ءۇشىن.
پىكىر قالدىرۋ