جۇگىرتپەلەر
 |  |  | 

جاھان جاڭالىقتارى تاريح

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

<span>kerey.kz</span>kerey.kz
 |  Dec 19, 2016

بارشا ادامزات تاريحى جاراتىلعاننان بەرى جەر، بايلىق، اتاق-داڭق جانە باسقا دا يگىلىكتەر ءۇشىن بولعان ءبىرتالاي قاندى قىرعىن سوعىستاردى باسىنان كەشىرىپ كەلەدى. وسى ورايدا NUR.KZ  نازارلارىڭىزعا تاريحتا بەرى ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار ءتىزىمىن ۇسىنادى.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

فوتو: RAMBLER.RU

ماوريلەر

ماوريلەر جەر بەتىندەگى جاۋىنگەر حالىقتاردىڭ ءبىرى بولعان. بۇل تايپا قارسىلاستارىمەن توبەلەسۋدى كوڭىل-كۇي مەن بەدەلدى كوتەرەتىن ەڭ كەرەمەت ءتاسىل دەپ ساناعان. جاۋىنا ەسە جىبەرمەۋ ءۇشىن ولار جالماۋىزدىققا دەيىن بارۋدان تايىنباعان. وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قاراعاندا ماوريلەر ەشقاشان بىرەۋگە تاۋەلدى بولماعان. ال، ولاردىڭ قانىشەرلەرگە ارنالعان “حاكا” دەپ اتالاتىن بيلەرىن ءالى كۇنگە دەيىن ماوريلەردىڭ رەگبيدەن ۇلتتىق قۇراماسى ورىندايدى.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

ماوريلەر. فوتو: عالامتوردان الىنعان

گۋركحتار

كوپتەگەن حالىقتىڭ ءالى كەلمەگەن بريتان يمپەرياسىنىڭ وتارلىق شابۋىلدارىن تىيۋعا نەپالدىق گۋركحتاردىڭ كۇشى جەتكەن. ولارمەن سوعىسقان اعىلشىندىقتاردىڭ پايىمداۋىنشا، گۋركحتاردىڭ تىم جوعارى اگرەسسيۆتىلىگى مەن ەشتەڭەدەن قورىقپاۋى ولاردى وزگەلەردەن ايرىقشا ەتىپ تۇرعان. سول سەبەپتى دە انگليا ءتىپتى ەسكى قارسىلاستارىن اسكەري قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتارىنا قوسقىسى كەلگەن.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

گۋركحتار. فوتو: عالامتور جەلىسىنەن الىنعان

داياكتار

بۇل تايپادا كوسەمدەرىنە جاۋىنىڭ باسىن اكەلگەن جاسوسپىرىمدەر عانا ەركەك دەگەن اتقا يە بولعان. وسى ءبىر داستۇرلەرىنە قاراپ-اق داياكتاردىڭ قانشالىقتى قاتىگەز حالىق ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. قۋانىشىمىزعا وراي، ولار بىزگە تىم الىستا ورنالاسقان كاليمانتان ارالىندا ءومىر سۇرەدى. بىراق، سول جەردە ءجۇرىپ-اق داياكتار الدەقاشان دامىپ كەتكەن وركەنيەتتى مەملەكەتتەردى قورقىتقىسى كەلەدى.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

داياكتار. فوتو: عالامتوردان الىنعان

قالماقتار

تاڭعالاتىن تۇگى جوق: قالماقتار شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ ەرجۇرەك حالىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ تۇپكى اتالارى ويراتتار كەزىندە يسلام ءدىنىن قابىلداۋدان باس تارتىپ، كەيىن شىڭعىسحانىڭ تايپاسىمەن تۋىس بوپ كەتكەن. قازىرگى تاڭدا قالماقتاردىڭ كوبىسى وزدەرىن كۇللى عالامدى جاۋلاپ العىسى كەلگەن ۇلى بيلەۋشىنىڭ ۇرپاقتارىمىز دەپ ماقتانادى.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

قالماقتار. فوتو: عالامتوردان الىنعان

اپاچيلار

بۇل تايپا جۇزدەگەن جىلدار بويى مەكسيكالىق ۇندىستەرمەن جەر ءۇشىن كۇرەسكەن. كەيىنىرەك، ولار بار ايلا-تاسىلدەرىن پايدالانىپ اق ناسىلدىلەردى جەڭىپ، ۇزاق ۋاقىت ءوز شەكارالارىن قورعاپ تۇرعان. اپاچيلار ءبىر كەزدەرى اقش-تىڭ وڭتۇستىك-باتىس وڭىرلەرىنە قارسى سوعىس اشىپ، الپاۋىت مەملەكەتكە اسكەرلەرىنىڭ بار كۇشىن تەك وسى تايپاعا باعىتتاۋعا تۋرا كەلگەن.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

اپاچيلار. فوتو: عالامتوردان الىنعان

نيندزيا جاۋىنگەرلەرى

شامامەن XV عاسىرلاردا جالدامالى كىسى ولتىرۋشىلەر – نيندزيالاردىڭ اتى شىققان بولاتىن. نەشە ءتۇرلى تاسىلدەردى جاقسى بىلەتىن ءارى ۇنەمى جاسىرىن تۇردە جۇرەتىن جاۋىنگەرلەر ورتاعاسىرلىق جاپونيا ەلىنىڭ ناعىز اڭىزىنا اينالعان. كەيبىر تاريحشىلاردىڭ زەرتتەۋىنشە نيندزيالاردى ءوز الدىنا بولەك حالىق رەتىندە دە قاراستىرۋعا بولادى ەكەن.

تاريحتا ايرىقشا قاتىگەزدىگىمەن ەرەكشەلەنگەن تايپالار

نيندزيا جاۋىنگەرلەرى. فوتو عالامتوردان الىنعان

nur.kz

Tags

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • كەلەشەكتە قاي سالالاردى دامىتۋ كەرەك؟

    كەلەشەكتە قاي سالالاردى دامىتۋ كەرەك؟

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    ينۆەستوردان ارتىق قاتاڭ رەاليست جوق قوي. ول سالعان اقشاسى وزىنە ەسەلەپ قايتۋى ءۇشىن تەك پەرسپەكتيۆاسى مول، كەلەشەگى جارقىن سالالاردى تاڭدايدى. JPMorganChase اقش-تاعى، الەمدەگى ەڭ ءىرى بانكتىڭ ءبىرى رەتىندە الداعى 10 جىلدا 1,5 ترلن دوللار ينۆەستيتسيا قۇياتىنىن قاراشا ايىندا جاريالادى. ءسويتىپ، نەگىزگى 4 باعىتتى تاڭداعان. ولار ارى قاراي 27 سالاعا بولىنەدى: – وزىق تەحنولوگيا: روبوتوتەحنيكا، فارماكولوگيا، اسا ماڭىزدى مينەرالدار – قورعانىس، اەروعارىش ءوندىرىسى: بايلانىستىڭ جاڭا بۋىنى، مۇلدە جاڭا دروندار – ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىك: كۇن، اتوم، جاڭا باتارەيالار – ستراتەگيالىق تەحنولوگيا: جي، كيبەرقاۋىپسىزدىك، كۆانتتىق ەسەپتەۋ ارعى جاعىنداعى 27 سالانى وقىساڭ، مىنا بانك الەمدىك سوعىسقا دايىندالىپ جاتقان سياقتى كورىنەدى. سەبەبى گيپەردىبىستاعى راكەتا، 6G بايلانىس، عارىش، ادامسىز تەحنولوگيا دەپ كەتە بەرەدى. ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى. ەكىنشى

  • ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    ەلدەس وردا، تاريحشى: «تۇركىستان» اتاۋىن قولدانۋ – ايماقتاعى جۇمساق كۇش پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءتاسىلى

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    فوتو اشىق دەرەككوزدەردەن الىندا وتكەن اپتادا تۇركيانىڭ ۇلتتىق ءبىلىم مينيسترلىگى مەكتەپ باعدارلاماسىنا «تۇركىستان» دەگەن تەرميندى ەنگىزگەن ەدى. شەتەل باسىلىمدارىنىڭ جازۋىنشا، بۇل اتاۋ ەندى «ورتالىق ازيا» ۇعىمىنىڭ ورنىنا قولدانىلماق. ءبىلىم ءمينيسترى يۋسۋف تەكين جاڭا اتاۋ تۇركى الەمىنىڭ بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، ۇكىمەت وقۋ باعدارلاماسىنان يمپەريالىق ماعىناسى بار گەوگرافيالىق اتاۋلاردى الىپ تاستاماقشى. ەڭ قىزىعى، «تۇركىستان» اۋماعىنا قازاقستاننان بولەك، قىرعىزستان، وزبەكستان، تۇركىمەنستان مەن تاجىكستان جاتادى ەكەن. سونداي-اق كەيبىر باسىلىمدار بۇل تەرميننىڭ قىتايدىڭ باتىسىندا ورنالاسقان شىڭجان ولكەسىنە قاتىسى بارىن دا اتاپ ءوتتى.  كەيبىر عالىمدار «ورتالىق ازيا» تەرمينى كولونياليزمنەن قالعانىن ءجيى اتاپ ءجۇر. حح عاسىرداعى الەمدىك اكادەميالىق عىلىمدى سول كەزدەگى ءىرى يمپەريالار قالىپتاستىرعاندىقتان، بۇگىندە مۇنداي تەرميندەر مەن اتاۋلار حالىق ساناسىنا ابدەن ءسىڭىپ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: