يت ءومىر
kerey.kz
ريزىعىن كۇل قوقىستان تەرىپ جەپ جۇرگەن الا قانشىقتىڭ باسىنا ءبىر اق كۇندە باق قوندى.كۇل قوقىسقا جاقىن تۇراتىن ۇيدەگى تانىس قارا توبەت اۋىل يتتەرىنىڭ اتامانى بولىپ شىقتى.ءوزى دە بەيمازا توبەت ەدى.سۇلۋ قانشىق كورسە سىلەكەيى شۇبىرىپ،كوزى جايناپ شىعا كەلەتىن.الىپ بارا جاتقان اتان كۇشى بولماسادا ازداپ ايلاسىن اسىراتىن.سىلاڭداعان سۇلۋ قانشىقتاردان توبەتتەردىڭ ءبارىنىڭ ءۇمىتى بار.بىراق سول ءۇمىتى قۇرعىر بىرەۋىن ارمانىنا جەتكىزسە ەندى ءبىرىن ساعىمداي الدايدى.قارا توبەتتە ءتۇرلى ءومىر سوقپاقتارىنان ءوتتى.باسقا توبەتتەردىڭ يەمدەنگەن سۇلۋ قانشىقتارىن تارتىپ الۋ جولىندا اياۋسىز كۇرەستەر ءجۇردى.نەشە ءتۇرلى دەنە جاراقاتىن(تەلەسنىي تراۆما)الدى. «جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپاس جاياۋدىڭ شاڭى شىقپاس»دەگەن وتىرىك ەكەن.بۇل جالعىز ءوزى باسقا توبەتتەردىڭ شاڭىن دا جانىن دا شىعاردى.كەيدە ءوز وزىنە تاڭقالادى.سويقان توبەلەسكىش ەكەن.باسقانىڭ سۇلۋ قانشىعىن تارتىپ الىپ س…پ جىبەرگەن قانداي باقىت،قانداي ءلاززات دەسەڭشى!سونداي ءلاززاتتى كۇندەرىنىڭ كوبىن بىرگە وتكىزگەن الا قانشىقتى،قارا توبەت اتامان بولعان كۇنى اق وزىنە شاقىرتىپ الدى.
قارا توبەتتىڭ ۇياسى التىنمەن اپتالىپ،كۇمىسپەن قاپتالعان ەكەن.ومىرىندە مۇنداي «سارايدى»بىرىنشى رەت كوردى.كىرە بەرىستە كۇزەتشى بولسا كەرەك ەكى ماشكە شاڭك- شاڭك ەتىپ الا قانشىققا سەس كورسەتىپ ەدى،توردە كولدەنەڭ جاتقان قارا توبەت «ىرر-ىرر»دەپ دىبىس بەرگەنى سول ەكەن،انا ەكەۋىنىڭ داۋىسى شيقىلداپ بارىپ سايقالدانا باسىلدى.قارا توبەت سويلەدى:كەل جانىم.ءوزىڭدى كورمەگەلى كوپ ايدىڭ ءجۇزى بولدى.تالاي ءيتتىڭ دامەلەنىپ ءجۇزى كەلدى.بىراق ،ءدال وزىڭدەي جان تانىمەن بەرىلگەن ادال ءيتتى كورمەدىم.سوسىن قانشا عۇمىر قالدى دەيسىڭ.كۇل-قوقىستا سۇيەك-ساياقتى قاجاپ ازاپ ءومىر سۇرگەنشە ،مەنىڭ قاسىمدا ازداپ بولسا دا سىلاڭداپ ءجۇرىپ قالمايسىڭبا.ونىڭ ۇستىنە بۇل جەردە جىلىكتىڭ مايلى باسىن ءمۇجيسىڭ.ءدامدى بىلامىقتاردىڭ ءبارى وسىندا.كۇنىنە ءبىر رەت بيەنىڭ سۇتىنە شومىلىپ جۇندەرىڭ جىلتىراپ،جارقىراپ جۇرەسىڭ.اناۋ كۇل-قوقىستىڭ قاسىنداعى يتتەردى ءوزىڭ كوردىڭ عوي جالبا-جۇلبا،كوزدەرىنە كوك شىبىن ۇيمەلەپ ءجۇر.بۇل جەردە تارانىپ،ايناعا قارانىپ باسقا توبەتتەردىڭ ارمانىنا اينالاسىڭ.انە قاراشى كۇزەتشى ەكى ماشكەنىڭ ەكەۋىنە دە پەديكيۋر جاساتىپ تاستادىم.ءبىزدىڭ قوجايىن شىرىگەن باي ادام.جاقسى كورگەن يتىنە التىننان ءتىس سالدىرىپ،كۇمىستەن قوڭىراۋ تاعادى.الا قانشىقتىڭ قۋانىشتان كوڭىلى الابۇرتىپ ءسيىپ جىبەرۋگە شاق قالدى.سوسىن «ودين مومەنت»دەپ كۇركەنىڭ ءبىر بۇرىشىنا دارەت سىندىرۋعا ىڭعايلانا بەرىپ ەدى قارا توبەت ساڭق ەتتى
-ستوپ!
الا قانشىق تىزەسىن بۇككەن كۇيى قاتتى دا قالدى.كوزى جاساۋراپ قورعانسىز كەيىپتە قارا توبەتكە قارادى
-انا جەردە ارنايى «ۋنيتاز»بار.ماشكەلەر كورسەتەدى- دەدى قاباعى كىرجيىپ.الا قانشىق كەلگەن سوڭ اڭگىمە ءارى قاراي جالعاستى.
-ءبىز يتتەر ىشىندەگى ىرىكتەلگەن اقسۇيەكتەرگە جاتامىز.سوندىقتان ادامدارعا ۇقساپ ءومىر ءسۇرۋ كەرەك قوي. «اۋىلبايسكي»ادەتتەن ارىلىپ، «تسۆيليزوۆنىي»ومىرگە ۇيرەنۋ قاجەت.بۇرىنعىداي كورىنگەن جۋساننىڭ تۇبىنە كولدەي قىلىپ ءسيىپ كەتۋدى ۇمىت.بۇگىن جۋىنىپ شايىنىپ «كوسمەتيكاڭدى»جاعىپ ءوز وزىڭە كەلەسىڭ.ەرتەڭنەن باستاپ مەنىڭ قاسىمدا سىلاڭداپ جارىققا شىعاسىڭ.
الا قانشىقتى كۇل-قوقىستىڭ ماڭىنداعى يتتەردىڭ كوبى تانىماي قالدى.بۇرىنعى مۇڭداس،تاعدىرلاس «قۇربىلارى»جاقىندايىن دەسە كۇزەتشى ماشكەلەر شاڭكىلدەپ ماڭىنا جۋىتپايدى.الا قانشىق تەك الىستان(ەزۋىندە مىسقىل كۇلكى)قول بۇلعاۋمەن شەكتەلەدى.كەيبىر يتتەر كۇل-قوقىسقا ء(سلۋچاينىي)تۇسىپ قالعان مايلى جىلىكتەرىن ۇسىنىپ الەك.كۇزەتشى ماشكەلەر ەسكەرتىپ قويعان «كوشەدەگى يتتەردىڭ بەرگەن تاماعىن جەمەك تۇگىلى اياقپەن تۇرتۋگە دە بولمايدى»دەپ.سەبەبى ول جارىلىپ كەتۋى مۇمكىن.قازىر تەرروريستەر ادام ەكەش ادامدى جارىپ جاتقاندا يتتەر دەگەنىڭ نە ءتايىرى.ءجاي «ەكسپەريمەنت»رەتىندە كۇلىڭدى كوككە ۇشىرۋى مۇمكىن عوي.
الا قانشىق كۇننەن كۇنگە ءسۇلۋلانىپ،بوكسەسى بۇلتىڭداپ توبەتتەردىڭ كوز قۇرتىنا اينالدى.ءبىر كۇنى وپپوزيتسيادا جۇرگەن توبەتتەر ءماجىلىس قۇرىپ كۇن تارتىبىنە قارا توبەت پەن الا قانشىقتىڭ ماسەلەسىن سالدى.
-سوڭعى كەزدە- دەدى باقا اۋىز كارى توبەت-الا قانشىق ءبىزدى ەلەمەي ءجۇر.وزدەرىنەن ارتىلعان سۇيەك-سايااقتى دا دۇرىستاپ بولمەيدى.جىلىكتىڭ مايلى باسىنا تالاسىپ كۇندە ىرىلداسىپ جاتقانىمىز.كوز الدىمىزدان سىلاڭداپ ارى وتەدى بەرى وتەدى.مىسىمىزدى باسىپ ءبىتتى.بىردەڭە دەيىن دەسەڭ كۇزەتشى ماشكەلەر شاڭكىلدەپ ەستىرتپەيدى.نە ىستەيمىز؟
-الا قانشىقتىڭ قىلىعىن قارا توبەت بىلمەيتىن شىعار.ول بىلسە سۇيەك-سايااقتى بارىمىزگە تەڭ ءبولىپ قارىق بولار ەدىك دەدى شىبىن بەت سارى توبەت.
-بىلگەندە قانداي-دەدى ءبىر كوزى سوقىر قانشىق.
يتتەر جيىنى ءارى تالقىلاپ بەرى تالقىلاپ،باي قوجايىننىڭ ارقاسىندا ءبيتى سەمىرگەن قارا توبەتپەن الا قانشىققا شارا قولداناتىن بولدى.ول قانداي شارا؟جۇرەتىن جولىن تورۋىلداپ ءبارى جابىلىپ تالاپ تاستاۋ.ءتۇس كەزىندە الىستان شاڭكىلدەپ كۇزەتشى ماشكەلەردىڭ داۋىسى ەستىلدى.
-ءانى كەلە جاتىر دايىندالىڭدار دەدى ءتىس قاققان كارى توبەت.
الا قانشىق سىلاڭداپ،قارا توبەت ىرجالاڭداپ كوشە يتتەرىنىڭ قاسىنان وتە بەرگەنى سول ەدى،ىزادان اشىنعان كوپ يتتەر جابىلىپ كەتتى.قارا توبەت ەسىنەن تانىپ قالدى.ءبىر كەزدە كوزىن اشسا يت تۇرماق سايتان دا جوق.ءۇستى باسى قان جوسا.ارتقى جامباسىن شايناپ تاستاپتى.سۇيرەتىلە اقساڭداپ جولدىڭ جيەگىنە شىقتى.اناداي جەردە ۇيىرىلە قالعان كوپ يتتەردى كوزى شالدى.شوپتەردىڭ اراسىمەن بويتاسالاپ جاقىنداپ كەلىپ قارادى.ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەدى.الا قانشىقتىڭ ۇستىنە كارى توبەت ءمىنىپ الىپ س…پ جاتىر ەكەن.قانشىقتىڭ ءتىلى سالاقتاپ،اۋزىنان سىلەكەيى اعىپ ءلاززاتتى ءبىر كۇي كەشىپ تۇر.ءوزىن كۇزەتكەن ەكى ماشكە ەندى كارى توبەتتىڭ بەسىگىن تەربەتىپ،ەسىگىن اشىپ جاۋىپ ءجۇر.
قارا توبەتتىڭ جانارىنا مولتىلدەپ جاس كەلدى.كەزىندە كۇل-قوقىستى مەكەندەگەن يتتەردىڭ جاعىدايىن جاساماعانىنا وكىندى.كۇشتىگە كۇيلەپ،ءالسىزدى يلەپ جۇرگەن داۋرەن ءوتتى.تاعدىر سولاي.مىنا تۇرىمەن قوجايىننىڭ بەتىنە كورىنۋ دە ماسقارا.قازاقتار ايتۋشى ەدى «جاقسى يت ولىگىن كورسەتپەيدى»دەپ.مەندە ولىگىمدى كورسەتپەي يتتەر تاريحىندا جاقسى اتپەن قالايىن دەپ قارا توبەت باسى اۋعان جاققا قاڭعىپ كەتتى.
تورەعالي باتىرحانۇلى
پىكىر قالدىرۋ