|  | 

Ädebi älem

IT ÖMİR

BoriRizığın kül qoqıstan terip jep jürgen ala qanşıqtıñ basına bir aq künde baq qondı.Kül qoqısqa jaqın twratın üydegi tanıs qara töbet auıl itteriniñ atamanı bolıp şıqtı.Özi de beymaza töbet edi.Swlu qanşıq körse silekeyi şwbırıp,közi jaynap şığa keletin.Alıp bara jatqan atan küşi bolmasada azdap aylasın asıratın.Sılañdağan swlu qanşıqtardan töbetterdiñ bäriniñ ümiti bar.Biraq sol ümiti qwrğır bireuin armanına jetkizse endi birin sağımday aldaydı.Qara töbette türli ömir soqpaqtarınan ötti.Basqa töbetterdiñ  iemdengen swlu qanşıqtarın tartıp alu jolında ayausız kürester jürdi.Neşe türli dene jaraqatın(telesnıi travma)aldı. «Jalğızdıñ üni şıqpas  jayaudıñ şañı şıqpas»degen ötirik eken.Bwl jalğız özi basqa töbetterdiñ şañın da janın da şığardı.Keyde öz özine tañqaladı.Soyqan töbeleskiş eken.Basqanıñ swlu qanşığın tart'ıp alıp s…p jibergen qanday baqıt,qanday läzzät deseñşi!Sonday läzzätti künderiniñ köbin birge ötkizgen ala qanşıqtı,qara töbet ataman bolğan küni aq özine şaqırtıp aldı.

Qara töbettiñ wyası altınmen aptalıp,kümispen qaptalğan eken.Ömirinde mwnday «saraydı»birinşi ret kördi.Kire beriste küzetşi bolsa kerek eki mäşke şäñk- şäñk etip ala qanşıqqa ses körsetip edi,törde köldeneñ jatqan qara töbet «ırr-ırr»dep dıbıs bergeni sol eken,ana ekeuiniñ dauısı şiqıldap barıp sayqaldana basıldı.Qara töbet söyledi:Kel janım.Öziñdi körmegeli köp aydıñ jüzi boldı.Talay ittiñ dämelenip jüzi keldi.Biraq ,däl öziñdey jan tänimen berilgen adal itti körmedim.Sosın qanşa ğwmır qaldı deysiñ.Kül-qoqısta süyek-sayaqtı qajap azap ömir sürgenşe ,meniñ qasımda azdap bolsa da sılañdap jürip qalmaysıñba.Onıñ üstine bwl jerde jiliktiñ maylı basın müjisiñ.dämdi bılamıqtardıñ bäri osında.Künine bir ret bieniñ sütine şomılıp jünderiñ jıltırap,jarqırap jüresiñ.Anau kül-qoqıstıñ qasındağı itterdi öziñ kördiñ ğoy jalba-jwlba,közderine kök şıbın üymelep jür.Bwl jerde taranıp,aynağa qaranıp basqa töbetterdiñ armanına aynalasıñ.Äne qaraşı küzetşi eki mäşkeniñ ekeuine de pedikyur jasatıp tastadım.Bizdiñ qojayın şirigen bay adam.Jaqsı körgen itine altınnan tis saldırıp,kümisten qoñırau tağadı.Ala qanşıqtıñ quanıştan köñili alabwrtıp siip jiberuge şaq qaldı.Sosın «odin moment»dep kürkeniñ bir bwrışına däret sındıruğa ıñğaylana berip edi qara töbet sañq etti

-Stop!

Ala qanşıq tizesin bükken küii qattı da qaldı.Közi jasaurap qorğansız keyipte qara töbetke qaradı

-Ana jerde arnayı  «unitaz»bar.mäşkeler körsetedi- dedi qabağı kirjiip.Ala qanşıq kelgen soñ äñgime äri qaray jalğastı.

-Biz itter işindegi iriktelgen aqsüyekterge jatamız.Sondıqtan adamdarğa wqsap ömir süru kerek qoy. «Auılbayskiy»ädetten arılıp, «cvilizovnıy»ömirge üyrenu qajet.Bwrınğıday köringen jusannıñ tübine köldey qılıp siip ketudi wmıt.Bügin juınıp şayınıp «kosmetikañdı»jağıp öz öziñe kelesiñ.Erteñnen bastap meniñ qasımda sılañdap jarıqqa şığasıñ.

Ala qanşıqtı kül-qoqıstıñ mañındağı itterdiñ köbi tanımay qaldı.Bwrınğı mwñdas,tağdırlas «qwrbıları»jaqındayın dese küzetşi mäşkeler şäñkildep mañına juıtpaydı.Ala qanşıq tek alıstan(ezuinde mısqıl külki)qol bwlğaumen şekteledi.Keybir itter kül-qoqısqa (sluçainıy)tüsip qalğan maylı jilikterin wsınıp älek.Küzetşi mäşkeler eskertip qoyğan «köşedegi itterdiñ bergen tamağın jemek tügili ayaqpen türtuge de bolmaydı»dep.sebebi ol jarılıp ketui mümkin.Qazir terrorister adam ekeş adamdı jarıp jatqanda itter degeniñ ne täiiri.Jäy «eksperiment»retinde küliñdi kökke wşıruı mümkin ğoy.

Ala qanşıq künnen künge sülulanıp,böksesi bwltıñdap töbetterdiñ köz qwrtına aynaldı.Bir küni oppoziciyada jürgen töbetter mäjilis qwrıp kün tärtibine qara töbet pen ala qanşıqtıñ mäselesin saldı.

-Soñğı kezde- dedi baqa auız käri töbet-ala qanşıq bizdi elemey jür.Özderinen artılğan süiek-sayaaqtı da dwrıstap bölmeydi.Jiliktiñ maylı basına talasıp künde ırıldasıp jatqanımız.Köz aldımızdan sılañdap arı ötedi beri ötedi.Mısımızdı basıp bitti.Birdeñe deyin deseñ kwzetşi mäşkeler şäñkildep estirtpeydi.Ne isteymiz?

-Ala qanşıqtıñ qılığın qara töbet bilmeytin şığar.Ol bilse süyek-sayaaqtı bärimizge teñ bölip qarıq bolar edik dedi şıbın bet sarı töbet.

-Bilgende qanday-dedi bir közi soqır qanşıq.

Itter jiını äri talqılap beri talqılap,bay qojayınnıñ arqasında biti semirgen qara töbetpen ala qanşıqqa şara qoldanatın boldı.Ol qanday şara?Jüretin jolın toruıldap bäri jabılıp talap tastau.Tüs kezinde alıstan şäñkildep küzetşi mäşkelerdiñ dauısı estildi.

-äni kele jatır dayındalıñdar dedi tis qaqqan käri töbet.

Ala qanşıq sılañdap,qara töbet ırjalañdap köşe itteriniñ qasınan öte bergeni sol edi,ızadan aşınğan köp itter jabılıp ketti.Qara töbet esinen tanıp qaldı.Bir kezde közin aşsa it twrmaq saytan da joq.Üsti bası qan josa.Artqı jambasın şaynap tastaptı.Süyretile aqsañdap joldıñ jiegine şıqtı.Anaday jerde üyirile qalğan köp itterdi közi şaldı.Şöpterdiñ arasımen boytasalap jaqındap kelip qaradı.Öz közine özi senbedi.Ala qanşıqtıñ üstine käri töbet minip alıp s…p jatır eken.Qanşıqtıñ tili salaqtap,auzınan silekeyi ağıp läzzätti bir küy keşip twr.Özin kwzetken eki mäşke endi käri töbettiñ besigin terbetip,esigin aşıp jauıp jür.

Qara töbettiñ janarına möltildep jas keldi.Kezinde kül-qoqıstı mekendegen itterdiñ jağıdayın jasamağanına ökindi.Küştige küylep,älsizdi ilep jürgen däuren ötti.Tağdır solay.Mına türimen qojayınnıñ betine körinu de masqara.Qazaqtar aytuşı edi «jaqsı it öligin körsetpeydi»dep.Mende öligimdi körsetpey itter tarihında jaqsı atpen qalayın dep qara töbet bası auğan jaqqa qañğıp ketti.

 

Töreğali Batırhanwlı

Related Articles

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

  • «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ Mädeniet komitetine qarastı Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığınıñ tapsırısımen «JBF company» kompaniyası Semey qalasında, Şıñğıstau öñirinde, Almatı oblısınıñ Jambıl audanında  «Alğaşqı kitap» attı derekti beynefil'm tüsirude. Derekti fil'm Abaydıñ 1909 jılı Sankt Peterburgtegi Il'ya Boraganskiy baspasında basılğan alğaşqı şığarmalar jinağınıñ jarıq köruine arnaladı. Wlı Abay mwrasınıñ qağaz betine tañbalanu tarihın bayandaydı. Qazirgi adamdar bwrınğı uaqıttıñ, Abay zamanınıñ naqtı, derekti beynesin, sol kezdegi adamdardıñ älpetin, kiim ülgisin köz aldarına elestetui qiın. Köpşiliktiñ ol uaqıt turalı tüsinigi teatr men kinofil'mderdegi butaforlıq kiimder men zattar arqılı qalıptasqan. Alayda Abay uaqıtındağı qazaq tirşiligi, qazaqtardıñ bet-älpeti, kiim kiisi, üy – jayı, bwyımdarı tañbalanğan mıñdağan fotosuretter saqtalğan. Bwlar Resey, Türkiya, Wlıbritaniya

  • ŞOQAN UÄLIHANWLI DEGEN EKEN..

    ŞOQAN UÄLIHANWLI DEGEN EKEN..

    El auzında qazaq oqımıstıları ayttı degen sözder az emes. Belgili ğalım, etnograf A. Seydimbek qwrastırğan tarihi twlğa, asqan oqımıstı Şoqan babamızdıñ tapqır sözderin nazarlarıñızğa wsınamız. * * * Ombığa oquğa jürer aldında bala Şoqan äkesiniñ el işi mäselesin şeşudegi keybir öktem, ojar qılıqtarına köñili tolmay, «oquğa barmaymın» dep qiğılıq salsa kerek. Tipten könbey bara jatqan balasın qatal Şıñğıs järdemşi jigitterine baylatıp almaqqa ıñğaylanıp: «Şıqpasa köterip äkeliñder, arbağa tañıp alamız!» − deydi. Sonda därmeni tausılğan Şoqan äkesine: «Baylatpa! Abılay twqımınan baylanğandar men aydalğandar jeterlik bolğan!» − dep til qatadı. Bala da bolsa aqiqat sözdi aytıp twrğan balasınan tosılğan äke dereu Şoqandı bosattırıp jiberedi. * * * Peterburgte Sırtqı İster ministrliginiñ bir

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: