Тағы бір ай келеді қияқтанып…

| Mar 29, 2018

Әмина Адайхан 1984_жылы 24_ақпанда Алтай аймағында туған .Шынжан
внивреситеті журналистика мамандығын бітірген .Алтай аймағы жазушылар
одағының мүшесі .Казыр Талдықорған қаласында жеке кәсіпкер .бір неше жыр
мүшайраларының жеңімпазы .2017_ж “Жүиектегі ағыстар”, “жастық_жалын жыр
“_атты жыйнақтарға өлеңдері енген .Жас ақын “Әдебиет әлемі”орталығының
мүшесі.

“Көктем келді “
_дейді мезгіл менменсіп,
Менің жаным қарашада қалғыған.
Жәудіреген жанарымды көмген шық,
Сене алмай жүр сәл бұған…
Суретшіғып суық түндер сүңгісін,
Тереземе тесірейіп қонады.
Ұшып кеткен қарашада “жыл құсым”,
Қайтып келген жоқ әлі…
Хат жазбады тым құрыса сағынып,
Хал _жәйімді біліп һәм.
Елемейме жүргенімді жабығып?
Мүмкін мені ұмытқан …
Көктем келді,
Күлкі қосып кешкі айға ,
Білектері білеулі .
Күзді ұзатып салғым келмей ешқайда,
Күтіп жүрмін біреуді …
 * *
Тағы келдім сен тұратын шаһарға,
Сағынштың балын құйып бокалға .
Жатырқайды мені тауың , аспаның,
Жатырқайды адамдарда о, тауба!
Сенде мені бұрынғыдай күтпедің,
Жүрегімнің таппай қалдым тіпті емін.
Сенсіз сүркей сезілгені болмаса,
Бұл шаһарда жоқ қой жаным
Түкте мін .
Мүмкін бе еді өзің жәйлі ойламау?
Шарпып өтті бір белгісіз бойды алау.
Жеткізбейді келгенімді жел неге?
Айда саған сыбырлауды қойған_ау ?
Атпай мүлде баяғыдай тұнық таң,
Әлде бәрі іштерінен тынып һәм.
Сен бар шаһар жабырқатты жанымды,
Сен сияқты мені тезден ұмытқан.
 * *

Сіз білмейсіз бе?
Сізсіз күнімнің қаран екенін,
Сағыныш _досым, нала _мекенім .
Сағынбайтыныңызды ойласам болды,
Жабырқап іштей қалады екенмін .
Сіз білмейсіз _ау?
Кеш кірсе болды жаныма ие мұң,
Аймаласа айдың жұлдыздар жиегін.
Мендегі жүрек өзіңдей жанды,
Өтірік емес , өртеніп сүйерін.
Сіз білмеген шығарсыз?
Өртенсем мүлде басылмайтынымды,
Білсемде қалап шақырмайтыныңды.
Арамыз қанша алыстаған сайын,
Соншалық сізге жақындайтынымды.
Сіз білесіз ғой…
Біле тұра су сеуіп жастық өртке,
У құясыз онсыз да ащы дертке.
Өп_өтірік айнала қаласыз сіз,
Керең ,соқыр сонансоң
Тасжүрекке…

 * *
Мені қатты құшақташы имек ай,
Жалтылдайсың,
Жаным қатты күйгені _ай.
Жалыныма жалын қосшы лаулайтын,
Жанарымнан сүйме жәй …
Неге саған жәудірейді мың жұлдыз?
Мың жұлдызға,
Құмар болған құмбыл қыз .
Мақпал түнге маңғаздана еркелеп,
Құшағына сүңгірме із ?…
Сен аспаннан, мен әйнектен талміріп,
Жатқанын _ай,
Арамыздан сең жүріп.
Тауға шөккен бұлтқа мініп шөкімдей,
Жол тартады енді үміт…
Мені қатты құшақташы имек ай,
Саған барар жолдың алыс,
Ирегі _ай.
Жүрегімді жарқыратып ақ сәулең,
Лүпілінен сүйді арай…
* *
Білесіз бе?
мен бүгін сізді күттім,
Сізді күттім,
өлердей үздігіп тым.
Өкпеледім өзіме, өзіңізге,
Ізгі қалмай кеудемде ізгі үміттің.

Қиялдағы қалханың халын біліп,
Көрейін дедіңіз аау сағындырып.
Періште сезімімнің қауырсынын,
Хат жаздым сағыншқа малындырып.
Деген ем_"тәңір білет тас қаттымын ",
Арманыңа асылып асқақтығым.
Сергелдең сезімімнің сері құсы,
Жылады жалғыздықтың жастап мұңын.
Тағы бір ай келеді қияқтанып,
Жұлдыздар жатыр оған күй ақтарып.
Көрінесіз о, тауба! қалай_қалай,
Мен адасқан бал бақыт сияқтанып.
Құбалтып құмбыл заман шырайын көп,
Тұрған шығар тағы өмір сынайын деп.

Бақыттың базарында жүрмін десем,

Сіз маған жабыстыңыз уайым боп.
 * *
Көңілдегі күдігімді үгітіп,

Сезімімнің аш бөрісін ұлытып.
“Сәлем “_дедім білгім келіп халыңды,
“Ұмытамын”_дегенімді ұмытып…
Сен жарық еттің…
Сөздеріңнен есіп ән,
Гүлге толды көз алдымда экран.
Мені шексіз кеңістікке бастайтын,
Сен жүретін осы маң…
Маниторды жанарыммен аймалап,
Қалғандай_ақ сонда күтіп айна бақ.
Басқа әлемге құстай қанат қағамын,
Лебізіңді жүрегіме байлап ап…
Арай төгіп сосын маған басқа күн,
Сейіледі түнек бұлттан аспаным.
Бір ғұмырды садаға етіп жіберем,
Керек болса осы сәтке қас_қағым…
Түн сүйеді шаттығымды ұрлана,
Кнопка мен арпалысып бір нала.
Көз алдымда сұрланады көк әйнек,
Маған сосын қалатыны…
Мұң ғана.

kerey.kz

Аттыға жол, ауыздыға сөз бермеген Тұрым батыр

kerey.kz

Әр дәуірде халықтың пана тұтар, қормал санар құрметті азаматтары болады, солардың бірі заманы Аттыға жол, ауыздыға сөз бермейтін, батырлығымен халқы жақта тұрып, мынау ортасы мен мекенін қорғау жолында сырт жауға сес болып келген Тұрым батырды туған халқы мәңгі ұматпайды. Тұрым бала күнінен балуандығымен, қамшыгерлігімен аты шыққан, есейіп ат жалын тартып міне көз алартқан жауларының бетін қайтарып көзге түскендіктен «бұл өңірде Тұрым бар» деп сырт жаулар аттап баспайтын болған. Тұрым өмірінің соңында зиратын қазып, қабырын тұрғызып қойып қажылық сапарға аттанып, қайтарында бүгінгі Семей өңірі маңына келгенде тұйықсыз дүние салып, жол жолдастары сүйекте бұзбай Сартеректегі өзі әзірлеп кеткен қабырға жеткізіп, ел, жұртына табыс етіді. Ителі руының бір мұнша атасы Ажы гүң болып
«Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

kerey.kz

Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің
Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

kerey.kz

Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда