|  | 

Әдеби әлем

КӨКБӨРІ МҮБАРАКТІҢ БАЛАЛАР ӨЛЕҢІ

САУСАҚ – БАҚАЙ , АҚБАҚАЙ!

 

__ Саусақ – Бақай,

Ақбақай!

Саусақтағы ат қалай?

Айтып шықшы тоқтамай.

 

__ Бірінші саусағым – Бас бармақ ,

Ойнымнан қалай бос қалмақ?!

Екінші саусағым – Балалы үйрек,

Тұмсығы оның қарала имек.

Үшінші саусағым – Ортан терек,

Бүкіл орманға болған керек.

Төртінші саусағым – Шүлдір шүмек,

Біз деген қызғалдақ бүлдіршін ек.

Соңғы саусағым – Кішкене бөбек,

Сүйкімді туылып түскені ерек.

 

__ Саусақ – Бақай,

Ақбақай!

Бақайдағы ат қалай?

Айтып шықшы тоқтамай.

 

__ Бірінші бақайым – Башбай,

Суға алдымен батқай.

Екінші бақайым – Балашбай,

Башпаймен күнде таласқай.

Үшінші бақайым – Тоқ бөдене,

Түйемді байқап жүр шоқ келеде.

Төртінші бақайым – жым көжек,

Құлағын қайшылайды күнде ерек.

Соңғы бақайым – Ұйқышы марғау,

Төрт ағам бар деп ұйқысы қанды-ау…

 

ПАЙ, ТАБИҒАТ

 

Балпаң-балпаң басайын ба,

Балпанақтардың көңілі үшін .

Таңдайға бояу шашайын жә,

Гүл-Таңқурайдың ерні үшін .

 

Қолтырауын көшкен қара су,

Көлеңкесі суда қиналды.

Өмір озу мен адасу,

Таңдайына шабақ жиналды.

 

Тастар жиналып сөйледі,

Тәңіріні тыңдайды – ұлы иені.

Зебраның ала барқыт көйлегі,

Ханшайым етті дүниеі.

 

Арыстандар аңырған ақ шалғын,

Сағынышым қалған қырқадай.

Не үшін садақ оқтармын,

Ғұмырды сүйсінші бір талай.

 

Ымырт жапырлап жауып  тұр,

Қабылан қасынған қара тас.

Дүниенің сиқырын анық біл,

Дүние ертең қарамас.

 

Піл маң-маң басқан алаңқай,

Алақанымда тұрғандай.

Жираф бедерін қызықтаған қарағай,

Өлеңге мойын бұрғандай.

 

Шашын сипаған шалғындар,

Қуалап кетті жылқымды.

Табанымды құшағыңа алдыңддар,

Жапыруға бердім бұл түнді.

 

Пай, табиғат,

бақытты адамбыз,

Ашкөз көзідеріміз тоймасын.

Сайгүлік жануарларға алаңбыз,

Ақындар соны да ойласын!

 

______________________________

 

*балпанақ – пингвин.

*қолтырауын – крокодил.

 

 

 

ЕРТІСТЕГІ АПАЛАР ЖӘНЕ МОНАЛИЗА

 

Бал бұлақтар Есілге құлай ағып еді,

Шуылы асқынып теңізге сенбеген.

Монализа өзі бір әйел ғана еді,

Сиыр емшегін ұстап көрмеген.

 

Түбіттер шулап, күзем сазында,

Бұйра жүндер қыдырғанда белдерге.

Абай ыңғайланды өлең жазуға,

Көзін жылтыратып көлдерге.

 

Монализа оның есіне келмейді,

Жүн түте білмес қоңыр қыз.

Күндер лүпілдейді… кешіге бермейді,

Маңдайға жаудырды өмір мұз.

 

Шашын жалбыратып жетіп айна көліме,

Монализа үңіле көрмесін.

Қара тасқа көздері сайра деді ме,

Суырлатып құлақ пердесін.

 

Қыраттарды қыдырып өте алар еді,

Монализаның қолынан келері.

Римге апаларым кете алар еді,

Мама биелер жоқ онда себебі.

 

Жапырақтың толар шуылға әр уысы,

Күздің таңдары бұрқырап атса.

Теңселер бізде құлындар дауысы,

Венеция қайығы тыпырлап ақса.

 

Аспанға қарап аңыра білді,

Осы бір тәкаппар Апеннин қызы.

Біздегі өркештенген тағылау күнді,

Үнсіз шымырлатты әкемнің жүзі.

 

Ілінеді екен күміс сарайларға,

Бекер бір әйел бейнесі.

Ертіс жұрттарына дұрыс қарамай ма,

Давинчи аға да кейде осы.

 

 

ӘСЕМ ТӘБИҒАТ

 

Көктем.

Құстар келсе сапарынан оралып,

Қар көшеді қияндағы

Сарайына жол алып.

Сәлем берсем, бас изеді

Күлімсірей қол алып.

 

Төрт түлігім қандай күйде қаралық?

Алыпты ғой әйтеу өзі молайып.

…ақ күпісін лақтырды да жіберді,

Күйіп-пысып қалғаны сол тарайып.

 

Жаз.

Саған деген сағынышым – сары сай,

Ашушаң бұлт ашуланса

ешкімді де танымай.

Найзағайдың көтере алмай қалжыңын

Жылап етті. Сәби-ай!

 

Барлық әлем жасыл пүліс – ұжымақ,

Дүниенің тындыруда жұмысын

Жан-жануар құмырсқадай құжынап.

Той жасайды араларым дамылсыз,

Гүлбикенің шырын деген қызын ап.

 

Күз.

Бұйрықшының ордасы бұл -

Алтын дәннен қаланған.

Алтын әлем таба алмайсың

Бұдан өзге ғаламнан.

Анау, анау көлдерімде соңғы рет,

Айналайын, аққуларым таранған.

 

Сол бұйрықшы бір күні:

Әлемдегі мың-миллион нөкеріне бұйырып,

Ертеректе егіп қойған дәндерін,

Екі-үш айда болсын деді жиылып.

Нөкерлері тағзым етті қиылып.

 

Бозаңдығын ұмытқан ба боз далам?!

Сазды әуендер сабырыңды ап маздаған.

Сағыныштың сары ішегін қозғаған,

Тәбиғатым талантыңа мәз болам.

 

Қыс.

Тәбиғаттың ұлымын,

Әппақ әлем шақырады:

Келе ғой деп құлыным.

Моржаларым нені ойлап тұр

Сорады ұзақ шылымын.

 

Қарға түскен қалың іздер

Сірә, қайда барады?

Қыс мінезі ― қомағайдың араны.

Тәбиғаттың тамылжыған үнін-ай,

Соңғы нүкте ―

Тыныштықтың аралы.

 

АПАНАҚТЫҢ АСПАНҒА ТЕҢСЕЛУІ

(фантастика)

 

Тоңқиып жатсам көк бұлттар,

Жүріп өтіпті ғой арқамнан?!

Ебеусіз самал толқытты ән,

Аспанға берілем шалқамнан.

 

Аспандағы бурыл үйлерге,

Бурыл қараймын меңіреу.

Көкке бұлықсыған күй менде,

Ғарыштан керек жерімеу.

 

Бурыл аспанның үйлері,

Бұлдырап қалқып биікте.

Жанымды ләззат түйреді,

Аспанды менше ешкім сүйіп пе?!

 

Аспанға теңселіп отырам,

Бурыл бұлтқа ұқсап билеймін.

Жұлдыздарымды апанға шақырам,

Келмей қояма білмеймін …

 

Келмей қойды ғой жұлдыздар,

Мені аю дейсің жердегі.

Өтпейді меннен мүлде ызғар,

Балықтар мақтады көлдегі.

 

… Балықтар мақтап жүрген соң,

Өзенге бір күні шомылдым.

Өзен асты етті бір кемсең,

Шабақтың еліне көмілдім.

 

Шабақтар у-шу мұндай бір,

Балықтардан ақыры ұялып…

Жағаға шықсам

мені сызғай тұр,

Бір ғалым қағаз, сиа алып…

 

Ұялып кеттім де ғалымнан,

Тоңқалаң астым аямай.

Тікенектер кіріп қарнымнан,

Қарным қан болды аядай.

 

Эһ, тоңқиып жатсам көк бұлттар,

Жүріп өтіпті ғой арқамнан.

Ыңырсыған шөптер толқытты ән,

Жата берейінші оу шалқамнан.

 

_________________________________

* Апанақ – Аюдың баласын осылай атайды .

(СОҢЫ)

kerey.kz

 

 

Related Articles

  • Аттыға жол, ауыздыға сөз бермеген Тұрым батыр

    Әр дәуірде халықтың пана тұтар, қормал санар құрметті азаматтары болады, солардың бірі заманы Аттыға жол, ауыздыға сөз бермейтін, батырлығымен халқы жақта тұрып, мынау ортасы мен мекенін қорғау жолында сырт жауға сес болып келген Тұрым батырды туған халқы мәңгі ұматпайды. Тұрым бала күнінен балуандығымен, қамшыгерлігімен аты шыққан, есейіп ат жалын тартып міне көз алартқан жауларының бетін қайтарып көзге түскендіктен «бұл өңірде Тұрым бар» деп сырт жаулар аттап баспайтын болған. Тұрым өмірінің соңында зиратын қазып, қабырын тұрғызып қойып қажылық сапарға аттанып, қайтарында бүгінгі Семей өңірі маңына келгенде тұйықсыз дүние салып, жол жолдастары сүйекте бұзбай Сартеректегі өзі әзірлеп кеткен қабырға жеткізіп, ел, жұртына табыс етіді. Ителі руының бір мұнша атасы Ажы гүң болып

  • «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    «Сен есірке, тыныш ұйықтат, бақ сөзіме!» /АБАЙ/

    Біздің қазақта «малға достың малдан басқа мұңы жоқ» – «малдан боғы ғана бөтен» талай жарымес Абайдың атына неше түрлі сөз айтқан. Оның ішінде саудагер ғана емес, өзін “сөз ұстаған”, “ел ұстаған” санайтындар да болды. Бұларға Абайдың өзі жауап беріп кеткен: «Тыныш ұйықтат, сен есірке, бақ сөзіме!». Ал, анау жігіт «малдың буымен» негізгі ойын дұрыс жеткізе алмаған сияқты. Ол, «Құнекең малын шығындап, Абайды оқытып, жағдай жасамағанда қалай болар еді… Біз де сол Құнекең сияқтымыз…» дегенді айтпақшы болды – ау деймін… Құнекең қайда, сен қайда… «Қуаты күшті нұрлы сөз, Қуатын білген абайлар…» – дейді Абай. Сөздің қуатын білмеген өте қиын, күйіп қалуың мүмкін… Осы арада Британияның Премьер – министрі болған Бенджамин Дизраэлидің

  • Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі

    Жеке архивімнен табылған құнды мұрағат «Мыржақып Дулатов түрмеде жатқанда жазған өлеңі) Бұл өлеңді 1980 – жылы Өр Алтайдың Көктоғай ауданына қарасты Дүре ауылында 61 жастағы Қауан Орынбасарұлы деген ақсақал айтқанынан жеке архивімде сақталып қалғанынан тауып оқырманмен бөлісіп отырмын. Ай, құдай – ау, аққа жақ, Өзіңі аян мен нақақ. Ақиқат деген жолыңнын, Абыройыңды ашпа хақ. Аятбенен қадысқа, Алла ниет ақ іске. Жан алмасам жоқ еді-ау, Жаза тартсын деген бақ. Мені соттап байлатып, Зығырданды қайнатып. Масайрасын мәз болып, Қинағанды өзің тап Жақын жерден жау шығып, Мақүл істен дау шығып. Дұшпан үстап қолымнан, Иттер тістеп тонымнан. Жаман тосу болған шақ, Түтқын болып тарығып, Жалғыз жатып зарығып, Ашу қысып ойды алып, Дерт жәйіліп бойды

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

    Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

     Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: