|  |  | 

Twlğalar Ädebi älem

Keñesbaevtıñ  keñistigi

 

Bağına talaspağan kim,

Iti de ürgen qalanıñ.

Soqtıqpay ketti, oğan kim,

Tikenek tilgen tabanın.

Esilge barsa egilip,

Ertis bop, aqqan janarı.

Kerbwğıday kerilip,

Altayğa añsarı auadı.

Avtor.Talgat Kenesbay

 

İlkide bir äñgime estip, zäudeğalam şwqşiıp otıra qalğanım sol edi. Jetim qoñırau ( jalğanbağan telefon signalı) ıñq ete qaldı da, ğayıp boldı. Ne tizimge de tüspey qalğan. Söytsem Aqjoltay inim arman saparın Astanadan bastamaqşı bolıp, otarba da ketip bara jatır eken. Sol kezde esime bärimiz tanitın Talğat ağa Keñesbaev tüspesi bar ma. İnime ekemiz äñgime auanın solay bwra jöneldik. Onıñ qwlağı mende, al bastayın.

 

Astananıñ qaqağan ayazına eki beti säl-päl dombığıp ketken, törtbaq twlğalı alpamsaday qara kisini jolıqtırğan bolsañız. Ol, sizge qadala qarap auızın aşsa bolğanı bükil älemi körinedi. Ol sabazıñ kädimgi Sarjaldıñ « Jındı balası». Mıñ da toğız alpıs birdiñ tuması. Däl qazir Alpıstı alqımdağan şağı.  Nebäri on toğız jasında imene kelip, Abay bastağan qazaq ädebietiniñ jezqoñıraulı köşine ilesken. Twñğış şığarması «Qara tañbalı qws» edi, keyin «Francuz ätiriniñ iisi» bolıp  mıñ toğız jüz toqsan da jarıq körgen bolatın. Ötken jılı düniejüzi boyınşa jiırma elde 150jılı atalıp ötken kerey ata wrpağı Zuqa batır Säbitwlı turalı jazğan «Qarañğı tünniñ jwldızı» attı şığarması körşiles qırğız elinde kitap bolıp basıldı. Bwl tañda, körkemdik kökjiegine qaray, özindik älemi, külteli oyınıñ kürdeli mäneri bar jazuşı dep atauğa layıq. Deytwrğanmen  jüdä, sol jaqsı da bir mwñ bar. Onı eşkim bilmeydi…

Siz osı kezdesuiñizde,  paqırdan özi turalı tükte swraudıñ qajeti joq.  Oğan qarata japıraqşa jauıp, qarşa borağan swrqiyalardıñ sözi jeterlik. «Klassik emes»,-deytin bir top äpendi böriniñ artınşa şulap älek. Atañ qoqilardıñ köksegeni ne, onı biz tüsinsek bwyırmasın. Aynalayın!

Jazuşı bolu üşin dañqtı klassik bolu şart emes. ol tek dübära, jelökpe halturşikterdiñ şımşıma qağajuı ğana. Tağalanğan  Tahañ olarğa tasırqay qoysın ba?

«Ertistey janı taza märt kisi osı qala da qaydan jür»,-dep oy şüñetine şım batuıñız äbden mümkin. Ol sonday jaratılğan bolmıstıñ iesi… Özine ğana tän täbiğatınıñ alasapıran kezeñi onı solay qalıptastırıp ülgergen.

Jaramsaqtanğan jäutikterdi jağalaudan göri, Esildiñ boyın jağalağandı artıq sanaydı. Jağımpazdıq bwl dert twtas bir buınnıñ keseli, ruhani ot ukolmen emdese, basqa şara joq. Keeñsbaevtıñ bwl sırqattan ada ekenin közi aşıq jwrt jaqsı biledi.

Qolı qalıt ete qalsa, qonaq şaqırıp «Meni bağalañdar! »,- deytin mısıq tileuge janı qas. Özinde bardı qanağat twtıp, jan balasına zäbir keltirmey jüru bala kezden köksegen  mwratı. Qazir densaulığına baylanıstı qalam wstauınıñ üzi mwñ bolğan. Qolı erkin ikemge kelmeydi. Oylanıp-tolğanıp bolğasın bäybişesine aytadı, ol kisi qağazğa tüsiredi. Oylap köriñiz, osı adamnıñ qasireti men qasietin sälde bolsa bağalap, elep-eskeru mwz qwrsanğan qoğamnıñ esine de tüspegen bolar.

Sırtınan söz aytpay twrıp, işki älemine üñilu bügingi sanağa qalıptasa qoyu ekitalay. Sebebi qızğanıştıñ qızıl  itiniñ  semirgeni sonşa, şarbısı aqtarılıp jatır. Ömir boyı özgeni bağalamay ötetin bäzbireuler üşin «Adam» atımen ataudan wyalasıñ.

Ärkim öz qalauınıñ qolğanatı desekte , körkem ädebiet üşin bireudiñ kökjiegine twman tileu, jalpı qazaqtıñ arda ädebietine zobalañ tileu bolıp sanaladı. Bir-birimizdiñ jaqsılığımızdı köretin sanamızda köz bolsın!

Aybolsın  JANTÖRE.

kerey.kz

Related Articles

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: