|  |  | 

Twlğalar Ädebi älem

Keñesbaevtıñ  keñistigi

 

Bağına talaspağan kim,

Iti de ürgen qalanıñ.

Soqtıqpay ketti, oğan kim,

Tikenek tilgen tabanın.

Esilge barsa egilip,

Ertis bop, aqqan janarı.

Kerbwğıday kerilip,

Altayğa añsarı auadı.

Avtor.Talgat Kenesbay

 

İlkide bir äñgime estip, zäudeğalam şwqşiıp otıra qalğanım sol edi. Jetim qoñırau ( jalğanbağan telefon signalı) ıñq ete qaldı da, ğayıp boldı. Ne tizimge de tüspey qalğan. Söytsem Aqjoltay inim arman saparın Astanadan bastamaqşı bolıp, otarba da ketip bara jatır eken. Sol kezde esime bärimiz tanitın Talğat ağa Keñesbaev tüspesi bar ma. İnime ekemiz äñgime auanın solay bwra jöneldik. Onıñ qwlağı mende, al bastayın.

 

Astananıñ qaqağan ayazına eki beti säl-päl dombığıp ketken, törtbaq twlğalı alpamsaday qara kisini jolıqtırğan bolsañız. Ol, sizge qadala qarap auızın aşsa bolğanı bükil älemi körinedi. Ol sabazıñ kädimgi Sarjaldıñ « Jındı balası». Mıñ da toğız alpıs birdiñ tuması. Däl qazir Alpıstı alqımdağan şağı.  Nebäri on toğız jasında imene kelip, Abay bastağan qazaq ädebietiniñ jezqoñıraulı köşine ilesken. Twñğış şığarması «Qara tañbalı qws» edi, keyin «Francuz ätiriniñ iisi» bolıp  mıñ toğız jüz toqsan da jarıq körgen bolatın. Ötken jılı düniejüzi boyınşa jiırma elde 150jılı atalıp ötken kerey ata wrpağı Zuqa batır Säbitwlı turalı jazğan «Qarañğı tünniñ jwldızı» attı şığarması körşiles qırğız elinde kitap bolıp basıldı. Bwl tañda, körkemdik kökjiegine qaray, özindik älemi, külteli oyınıñ kürdeli mäneri bar jazuşı dep atauğa layıq. Deytwrğanmen  jüdä, sol jaqsı da bir mwñ bar. Onı eşkim bilmeydi…

Siz osı kezdesuiñizde,  paqırdan özi turalı tükte swraudıñ qajeti joq.  Oğan qarata japıraqşa jauıp, qarşa borağan swrqiyalardıñ sözi jeterlik. «Klassik emes»,-deytin bir top äpendi böriniñ artınşa şulap älek. Atañ qoqilardıñ köksegeni ne, onı biz tüsinsek bwyırmasın. Aynalayın!

Jazuşı bolu üşin dañqtı klassik bolu şart emes. ol tek dübära, jelökpe halturşikterdiñ şımşıma qağajuı ğana. Tağalanğan  Tahañ olarğa tasırqay qoysın ba?

«Ertistey janı taza märt kisi osı qala da qaydan jür»,-dep oy şüñetine şım batuıñız äbden mümkin. Ol sonday jaratılğan bolmıstıñ iesi… Özine ğana tän täbiğatınıñ alasapıran kezeñi onı solay qalıptastırıp ülgergen.

Jaramsaqtanğan jäutikterdi jağalaudan göri, Esildiñ boyın jağalağandı artıq sanaydı. Jağımpazdıq bwl dert twtas bir buınnıñ keseli, ruhani ot ukolmen emdese, basqa şara joq. Keeñsbaevtıñ bwl sırqattan ada ekenin közi aşıq jwrt jaqsı biledi.

Qolı qalıt ete qalsa, qonaq şaqırıp «Meni bağalañdar! »,- deytin mısıq tileuge janı qas. Özinde bardı qanağat twtıp, jan balasına zäbir keltirmey jüru bala kezden köksegen  mwratı. Qazir densaulığına baylanıstı qalam wstauınıñ üzi mwñ bolğan. Qolı erkin ikemge kelmeydi. Oylanıp-tolğanıp bolğasın bäybişesine aytadı, ol kisi qağazğa tüsiredi. Oylap köriñiz, osı adamnıñ qasireti men qasietin sälde bolsa bağalap, elep-eskeru mwz qwrsanğan qoğamnıñ esine de tüspegen bolar.

Sırtınan söz aytpay twrıp, işki älemine üñilu bügingi sanağa qalıptasa qoyu ekitalay. Sebebi qızğanıştıñ qızıl  itiniñ  semirgeni sonşa, şarbısı aqtarılıp jatır. Ömir boyı özgeni bağalamay ötetin bäzbireuler üşin «Adam» atımen ataudan wyalasıñ.

Ärkim öz qalauınıñ qolğanatı desekte , körkem ädebiet üşin bireudiñ kökjiegine twman tileu, jalpı qazaqtıñ arda ädebietine zobalañ tileu bolıp sanaladı. Bir-birimizdiñ jaqsılığımızdı köretin sanamızda köz bolsın!

Aybolsın  JANTÖRE.

kerey.kz

Related Articles

  • Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: