«Stratfor» sayasi saraptamalıq kompaniyası älemdi sayasi jäne ekonomikalıq bağıttan ülken  özgeris kütip twrğanın söz etip, aldağı on jıldıqqa 11 joramal jasadı. Atalğan kompaniya boljamına AQŞ-tıñ özi älemdegi qaqtığıstardan boyın aulaqqa salıp jatqanın negiz etedi. nv.ua saytı audarıp basqan materialda, älemde ömir süru qauipti bola tüsetinin, AQŞ şın mäninde älsirey bastağanın, al, basqa da alpauıt elderde haos bastalıp, qwldırau jüretini jazılğan.

1. Reseydiñ küyreui. Sankciyalar men mwnay bağasınıñ tömendeui, rubldiñ qwnsızdanuı, qorğanıs şığınınıñ artuı men işki qarsılıqtardıñ örşi tüsui Kremldiñ Reseydi alpauıt elder qatarında wstap twruına mümkindik bermeydi. Resey Federaciyası birneşe bölikke bölinbeydi, biraq Mäskeu aymaqtarda bilik ökilettigin joğaltadı.

2. AQŞ yadrolıq quatın arttırıp jatır. Eger Reseyde ıdırau men bölşektenu bolsa, Reseydiñ yadrolıq infraqwrılımı men geografiyalıq keñistigindegi şaşırañqılıq tipti ülken zaualğa äkep soğuı mümkin. Bwnday jağdayda tuındağan yadrolıq qaru, uran qoymaların qorğau jäne tasımaldau jüyesin qorğau üşin AQŞ-tıñ arnayı küşterdi jwmıldıruına tura keledi.

3. Germaniyada problemalar tuındaydı. Euroaymaqtağı dağdarıs pen özara senimsizdikterden Germaniyanıñ maqsattı äri jüyeli eksporttıq ekonomikası auır zardap şegui mümkin. Bwl eldiñ bolaşağınan ekonomikalıq auır silkinisterdi kütuge boladı.

4. Pol'şa Europanıñ birden bir liderine aynaluı äbden mümkin. Bwl el ekonomikalıq örleu men sayasi ıqpaldı keñistiktiñ ortalığı boladı.

5. Europanıñ ıdırauı. Europa üşin birliktiñ öñirlik jäne wlttıq aymaqtarğa  ıdırap, bwlıñğır sayasat pen ekonomikalıq kedergilerge tap bolatın jağımsız elesi seziledi. Ol öz kezeginde, Batıs Europa, Şığıs Europa, Skandinaviya jäne Britan araldarı bolıp jaqın qatınası joq tört bölikke  bölinui mümkin.

6. Türkiya men AQŞ jaqın odaqtasqa aynaladı. Türli betbwrıstardan ötip jatqan Mwsılman elderinen Türkiya aldıñğı qatarğa qol jetkizdi. Bwl memleket öz şekarasındağı qaqtığıstarğa aralasuğa qazir de qwlıqsız. Bwnday beytaraptıq pen berik küşiniñ arqasında Türkiya AQŞ-tıñ täuelsiz seriktesine aynaluı äbden mümkin. Alayda, Türkiya üşin Armeniyada äskeri bazası bar agressor  Reseyden Qarateñiz aymağındağı potencialın saqtap, basqa elderge qalqan bolu mindeti twr.

7. Qıtay ülken mäselelerge tap boladı. Ekonomikalıq ösimniñ bayaulauı halıqtıñ bileuşi Kompartiyağa köñili tolmauına jeteleui mümkin. Partiya onday jağdayda liberaldıqqa barudıñ ornına işki baqılaudı küşeyte tüsedi. Onıñ soñı jaqsılıqqa aparmaydı.  Sonımen qatar, Qıtay tabısı el işinde jäne halıqaralıq narıqtarda şektelip, geografiyalıq mañızın joğaltadı.

8. Japoniya Aziyanıñ bastı teñiz derjavasına aynaladı. Importqa täueldi bwl el Qıtaymen bäsekelestikke tüsip, menşikti teñiz joldarın qorğaytın boladı. Tokionıñ öñirde bilikti küşeytuden basqa jolı joq. Sonday-aq, olardıñ aldında AQŞ-tıñ Japoniyağa qarsı wstanımın älsiretu mindeti de twr.

9. Oñtüstik qıtay teñizindegi araldar dauı küşinde qaldı. Biraq, araldar jönindegi tartıs äskeri qaqtığıstar tudırmaydı, bwrınğıday, özekti mäsele retinde jalğastı talqılana bermek. Resey keybir wsınıstarın alğa qoyuı mümkin, ol uaqıtta Qıtay men Japoniya da öz wpayın tügendeydi.

10. 16 mini Qıtay. Qıtay ekonomikası ösimi bayaulap baradı. Biraq öndiris deñgeyi tömendemeydi. Bwl basqa damu jolındağı memleketter üşin qosımşa mümkindikter tuğızadı. Meksika, Nikaragua, Dominikan Respublikası, Peru, Efiopiya, Uganda, Keniya, Tanzaniya, Bangladeş, M'yanma, Şri-Lanka, Laos, V'etnam, Kambodja, Filippin jäne Indoneziya siyaqtı elderde köptegen jwmıs orındarı aşıladı.

11. AQŞ biligi älsirey tüsetin boladı. Vaşington älemdik problemalardı şeşuge saqtıqpen qarap, liderlik poziciyasın joğaltıp almauğa janın salmaq. Bwl älemde biz mülde kütpegen özgerister tuğızadı. Ştattar ösip kele jatqan ekonomika, işki energiya öndiru, eksporttı azaytu  twrğısında jahandıq dağdarıstıñ özin ıñğaylı oqşaulau arqılı älemniñ eñ twraqtı jäne quattı eli sezinui mümkin.

Abai.kz