|  |  |  |  |  | 

Zuqa batır 150 jıl Zuqa batır 150 jıl Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl Ädebi älem

Bwlttan biik bayrağı!

Askerhan Aqtay

Bwlttan biik bayrağı!

                             Zuqa batr Zuqa batırdıñ 150 jıldığına

Tolğau

 

Alla dep, sözin bastağan

Aldına jayıp Qwrandı.

Egesken jauğa şapqanda,

Er Bwqarbay wranı!

Jelge bilep qwrağı,

Jemeney, Zaysan twrağı.

 

Keşe de ötken er Zuqa,

Altı alaştıñ aybarı,

Su basınıñ twnığı

Süt betinde qaymağı.

Qırannıñ boyı qıstauı,

Jemeney bası jaylauı.

…Burıl şıñnıñ basında,

Bwlttan biik bayrağı!

 

Alla dep sözin bastağan,

Arqa twtar kösemim.

Alaş aman bolsın dep,

Arqañdı jelge tösediñ.

Otanğa jılu bolsın dep

Oşaqtıñ otın kösediñ.

 

…El üşin ötken erlerdiñ

Este qalar dañqı şın.

Sañlaq tuğan erlerdiñ,

Sarqıtısıñ, artısıñ!

Qolıña qaru alğanıñ

Qara orman halqı üşin,

Tolarsaqtan su keştiñ

Din men dästür, salt üşin.

Bizde jürmiz er baba,

Sen jasağan erliktiñ

Jasay da almay jartısın!

 

Kün astında kümis şıñ,

Dulığası sekildi.

Kümbir-kümbir kümbezder

Qwbılası sekildi.

Jüzindegi meyirimi

Şwğılası sekildi.

Elim degen erlerdiñ

Twrğılası sekildi.

 

Qwbılağa bet tüzep,

Qwdayğa jasap qwlşılıq.

Şarapattı bolsın dep

Şäkirt erttiñ qwlşınıp.

Dinniñ boldı diñgegi

Öziñ ekken mıñ şıbıq.

Azan dauıs estilse,

Altay jaqtan ay tuıp,

Küngey betten kün şığıp.

 

Haq jolına qızmet qıp,

Nwrğa bölep jan-jağın.

Sırına tereñ boylağan,

Älifpenen hamzanıñ.

Kagbağa täu ettiñ,

Mekkeniñ tatıp zämzamın.

 

Top aldında söylese

Torı jorğaday taypalğan.

Toltırıp aqqan arnasın

Tolqın suday şayqalğan

Köp aldına şıqqanda

Kösemdigi bayqalğan.

Eki talay künderde

Erdiñ kegin qaytarğan.

Töre aldında taysalmay

Aqiqattı ayta alğan.

Japırağı salalı

Nar tereksiñ jayqalğan.

 

Keşe de ötken er Zuqa

Qarlı Altayday şıñ edi.

Kün joq bolsa Ay edi

Ay batqanda kün edi.

Jauğa şapsa qaharlı

Jauar bwlttay tünerdi.

Elin jatqa bermegen,

Qazaqtıñ edi tiregi.

Köp işinde bir edi.

Topqa salsa mıñ edi.

 

Jüzine ümit wyalap,

Kimde kim körse qiyanat.

İzdep ädil Zuqanı,

Tabatın medet, tiyanaq.

 

Qalba tauın qaptaldap,

Qayqaya ösken samırsın.

Qara nöpir jau kelse.

Qarsı soqqan dauılsıñ.

Bar qazaqqa bauırsıñ.

Sarı altınnan auırsıñ.

Qanatında qırannıñ

Qayqı taldı qauırsın.

Oñ jağıñda- Qara Ertis,

Sol jağıñda – Sauır şıñ.

 

…Köp jılqınıñ işinde

Köz tartpay ma, alası…

Alaşta ötken Er Zuqa,

Dara tuğan danası.

Noqta ağası Kereydiñ

Iteli ata balası! .

Kemel tuğan kemeñger,

Azamattıñ sarası.

Bir arnada toğısqan,

Iman, erlik salası.

 

Keşegi ötken er Zuqa

Qolına alğan aldaspan,

Ata jaumen ayqasqan,

Auzına dän salmastan.

Jebeden de jüyrik eñ,

Ötkir de edi almastan.

Azattıq üşin küresiñ

Aylardan ayğa jalğasqan.

 

Beren mıltıq asınıp

Bekingen jaumen beldesip.

Qaraşada qar keşip,

Sümbilede sel keşip.

Serikteri qasında,

Semserin qatar sermesip.

Tekti de tuğan batırdı,

Terbetip jatır jer besik.

Jezbwydasın süyretip,

Jelbegeyli jel köşip….

*****

Köldeneñdep kettiñ be,

Kökpektini köbelep.

Jele jortıp öttiñ be,

Jemeneydi jebelep.

Aldı mwnar dünie

Zuqadan ötti -au, ne kerek?…

 

Zuqanıñ basın alğan kün,

Armanda qazaq qalğan kün.

Ürkerdiñ jüzgen säulesi,

Üliñgir köl sualdı.

Qalbatau betin qaptağan

Qarağay bası quardı.

Kegiñdi seniñ alam dep,

Jauıña oynaq salam dep,

Erjürek Alaş balası

Twlpar minip tu aldı,

Qas dwşpannan kek alıp,

Qılış qanğa suardı.

Azattıqtıñ tañı atıp,

Alaşım qayta quandı.

 

Oğılan tuğan erler-ay,

Zuqamen bolğan maydandas.

Keruen köşi sekildi

Ketken künder aynalmas.

Qırannıñ suı sor bolar,

Közinen tamsa qayran jas.

******

Tört jaqqa oşaq qazdırıp,

Töbel dönen soydırıp,

Töñiregin körkemdep,

Töbege müsin qoydırıp.

Jüz elu jıldıq dañqıñdı,

Jüzi jarqın wrpağıñ

Jatır mine mine toy qılıp.

 

Tereñnen tergen marjanday

Tolğadım Sizge tekti jır.

Täuelsizdik tañı atıp,

Tündigimnen tökti nwr.

Altın swñqar azattıq

Alaşqa qayta qonğalı

Jiırma bes ğasırday,

Jiırma bes ötti jıl.

 

Täuelsiz qazaq elimniñ

Törde tasıp ırısı.

Alaqanda altını

Uısında kümisi.

Atırau, Altay boyında

Erkin esken tınısı.

 

Erlik penen jigerge

Parasatıñ sıyıp twr.

Ruhıñ asqaq biik twr.

Rabbım özi jar bolıp

Rahım nwrın qwyıp twr.

Altı Alaştıñ abıroyın

Allam öziñ, biik qıl!

KEREY.KZ

Related Articles

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: