ÄLEM TARIHINDAĞI TÜRİKTER İZİ
kerey.kz
Wlttıq muzeyde Memlekettik jäne Kültegin sıylıqtarınıñ laureatı, belgili ğalım, jazuşı Qoyşığara Salğarawlınıñ «Jer jahanda arğı atañnıñ izi bar» attı kitabınıñ twsaukeseri boldı.
«Jer jahanda arğı atañnıñ izi bar» attı kitap avtordıñ bwğan deyin jarıq körgen «Ejelgi türikter», «Şığıstağı türikter» jäne «Ortağasırlıq türikter» attı zertteu eñbekteriniñ qorıtındı tüyini ispettes. Mwnda avtor qazirgi tañda «türiktektes», «türiktildes» dep atalatın halıqtardıñ arğı ata-babalarınıñ esten öşken eski zamandardağı tarihına qatıstı bwrın-soñdı zertteuşiler qalamına ilikpegen älem halıqtarınıñ mifologiyasındağı tarihtıq, tildik derekterdi bügingi arheologiya, lingvistika, genetika, tarih ğılımdarınıñ jetistikterimen sabaqtastıra taldau arqılı özindik jaña, tosın payımdaular jasaydı. Tıñ oyları oqırmanın birden baurap, qızıqtırıp, odan äri oquğa jetelep otıradı.
Twsaukeser räsimin ötkizuge mwrındıq bolğan wlttıq muzey direktorı Darhan Mıñbay kitap avtorına şığarmaşılıq tabıs tilep, Qoyşığara Salğarawlına alğaşqı söz tizginin wstattı. 
«Ardaqtı ağayın, jinalğan qauım, tarih janaşırları! Bügingi aytılar oyda, söylener sözde sizderdiki men sözimdi bügingi kitabımnıñ twsaukeser räsimin wyımdastırıp otırğan Darhan bauırım basqarım otırğan wjımnıñ qızmetkerlerine şınayı alğısımdı bildirumen bastaymın»,-dedi. Odan äri Qoyşığara Salğarawlı «Jer jahanda arğı atañnıñ izi bar» kitabınıñ jazuına ne türtki bolğanın, wlttıq tarihtı tanudağı alğı şarttarımız turalı, qaydan şıqqan tegimizdiñ tarihı turalı mäseleler töñireginde talğamdı oy-pikir bildirdi. 
«Bastapqıda, käsibi tarihşı bolmasam da, töl tarihtı tanıp-biludi perzenttik parız sanap, tarih oqulıqtarı men şığarmaların terip oqıp, «biz kimbiz, qaydan şıqtıq, qayda keldik, qalay keldik?» degen tärizdes kökeyde tuındağan swraqqa jauaptı qinalmay-aq birden tabamın ğoy degen ümitte bolğam. Biraq olay bolmadı. Arnayı ğılımi zertteu institutı şığarğan akademiyalıq eñbekterden de, jekelegen tarihşı ğalımdardıñ zertteulerinen de, oqulıqtardan da izdegenim tabılmadı. Sondıqtan da izdenis alañına özindik soqpağımdı salıp, zertteuimdi jürgizip, jañaşa izdeuime tura keldi. Sonıñ nätijesinde on şaqtı kitap jazdım»,-dedi kitap avtorı Q.Salğarawlı. Twsaukeserde jwrtşılıq aldına şığıp pikirlerin aytqan ğalımdar, ğılım doktorları, ädebiet pen öner qayratkerleri boldı. Türkolog ğalım, jazuşınıñ dosı Qarjaubay Sartqojawlı avtordıñ tarih ğılımındağı zertteu eñbekterine toqtalıp, käsibi tarihşılardan artıq eñbek jazıp kele jatqanın aytıp ötti. 
İs-şara barısında söz alğan QR eñbek siñirgen qayratkeri, jazuşı Qajığali Mwhanbetqaliwlı avtordıñ tarihtı jazudağı aqiqatttan auıtqımay, türkiler älemin tanudağı eñbegin joğarı bağaladı. Altay halıqtarı degen tarihi termindi de tereñ zerttep, altın eli degen twjırım aytqanın aytıp ötti. Sonımen qatar, jiında Memlekettik sıylıqtıñ iegeri, jazuşı Tölen Äbdik söz alıp, «Jer jahanda arğı atañnıñ izi bar» kitabınıñ tarih ğılımı üşin bağalı ekendigin jetkizdi. «Wlttıq sana tarihi sanadan bastaladı. Tarihi sana qalıptasuı üşin, adam öziniñ tarihın, arğı tegin tanıp bilu kerek. Sol twrğıda qazir ülken betbwrıs bar ekeni anıq. Qazaq jazuşılarınıñ işinde İliyas Esenberlin, Äbiş Kekilbaev, soñğısı Qajığali Mwhanbetqalilar tarihi şığarmalar jazu arqılı, wlttıq tarihtı tanuğa dañğıl jol aştı. Ädebi twrğıdan keletin bolsaq, tarihi şığarma jazu, tarihi tanım qalıptastıru şığarmaşıl adamğa paydalı emes. Öytkeni jazuşı adamnıñ boyında ülken koncepciyalar, filosofiyalıq oylar boladı. Al, endi tarih turalı jazğanda sen tarihtan şığa almaysıñ. Söytip sen tügel şığarmaşılıq ideyalarıñdı bir qwrsauda wstaysıñ. Sondıqtan tarihi tanımdı jazu bir jağınan abıroy, bir jağınan qiın. Qazir endi sol tarihtıñ özine tarihşılar siyaqtı toqtalıp ötkenderdiñ biri Qoyşığara Salğarawlı. Odan bölek Änes Sarayda bwl qatardı tolıqtıradı. Jarılqap Beysenwlı jäne bar. Bwlardıñ bir qızığı bwlar tarihtı oqılatın etip jazadı. Tarihşılardı oqu qiın»,-dedi T.Äbdik. Saltanattı şarağa tarihşı ğalımdar, qoğam qayratkerleri, muzey qızmetkerleri men BAQ ökilderi qatıstı. Altınbek QWMIRZAQWLI
e-history.kz
Pikir qaldıru