Ermek qajı, Öskemen öñirine ökil imam bolıp tağayındalğanıñızğa jılğa juıq uaqıt bolıp qaldı. Osı merzim işinde qanday igi bastamalarğa mwrındıq bola aldıñız?

Bismillahir rahmanir-rahim! Iä, Jabbar-Haq bizdiñ mañdayımızğa Şığıs Qazaqstanda, Ör-Altaydıñ täji bolğan Öskemende dini qızmet etudi jazıptı. Allağa sansız şükirler bolsın!

Jalpı, bir jayttı jaqsı bilgenderiñiz jön, QMDB-ğa qarastı ökildikter öz betinşe eşteñe jasamaydı. Biz tek QMDB törağası, bas mufti men orınbasarları jäne apparat jetekşisi tarapınan berilgen nwsqaulardı tiisti merzim işinde qal-qadirimizşe orındauğa küş salamız. Negizinen QMDB-nıñ ökildikke tapsırğan uağız-nasihat isi, jat ağımmen küres, sauat aşu kursı, meşit ayasında qayırımdılıq şaralar, dini ekstremizm men terrorizm boyınşa tüzeu mekemelerinde jazasın ötep şıqqan azamattardı qayta qoğamğa beyimdeu jwmıstarımen şwğıldanamız.

Meşitterimizde jıl boyı «Qazaqstan mwsılmandarınıñ twğırnaması», «Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasınıñ jılğa 2020 deyingi bilim berudi damtıu twjırımdaması», «QMDB qızmetkerleriniñ etikası», «Imamnıñ twlğalıq kelbeti», «Mwsılmannıñ twlğalıq beynesi» sekildi qwjattar men tälimderdi tüsindirip, wdayı nasihattaymız. Jılma-jıl dästürli türde qaytalanıp otıratın Aşura, Mäulit, Barağat, Qadir keşi, Oraza ayt, Qwrban ayt sekildi dini ataulı künder men merekelerdi, sonday-aq, bas mufti Erjan qajı Malğajwlı 2016 jıldı «Din jäne tarih tağılımı jılı» dep atap ötuine baylanıstı osı taqırıp ayasında konferenciyalar men köşpeli seminarlar ötkizudi qolğa aldıq. Bwdan özge «Islamdağı zayırlılıqtıñ ornı» attı aymaqtıq konferenciya men «Aqsaqaldar forumın» ötkizdik. Ayta bersek, kün tärtibindegi irili-wsaqtı talay igi şaralardı atqarıp kelemiz. Degenmen, şaralardı atqaru barısında meylinşe nauqanşıldıqqa wrınbay, sapasına mañız audarudamız.

«Islamdağı zayırlılıqtıñ ornı» attı konferenciyada nendey mäseleler köterildi? Islam men zayırlılıq wğımdarı bir-birimen qabısatın dünie me?

Bwl konferenciyanı wyımdastırudağı maqsatımız islam dininiñ qwndılıqtarı men zayırlı qoğam arasındağı sabaqtastıqtı nasihattau boldı. Alqalı şarağa QMDB-nıñ uağız-nasihat böliminiñ basşısı Erşat Oñğarov, Din isteri komitetiniñ Din mäselelerin ğılımi zertteu jäne taldau ortalığı Islamdı zertteu böliminiñ basşısı Mwhan Isahan, Şığıs Qazaqstan oblıstıq Din isteri basqarmasınıñ basşısı M.Mwhamedjanov, Semey qalasındağı «Alaştanu» ortalığınıñ direktorı Twrdığwl Şañbay, sonday-aq Nazigül Ğazizova, Ayjan Qartaeva sındı ğalımdar şaqırılıp, bayandamalar jasadı. Konferenciyağa oblıs pen qala äkimdiginiñ qızmetkerleri jäne aymaqtağı meşit qızmetkerleri tügeldey qatıstı. Bizdiñ memleketimizdiñ din mäselelerin retteudegi wstanımı zayırlılıq qağidattarğa negizdelgen. Keybir şetin dini közqarastı wstanuşı azamattar osı zayırlılıqtı dwrıs tüsinbey, din men memleketti bir-birine qarsı qoyuda. Osı mäseleniñ tigisin jatqızıp, zayrlılıq qwndılıqtarın taratıp tüsindiru uaqıt talabına aynalıp otır. Konferenciyada bayandamaşılar elimizde memleket pen dini birlestikterdiñ qarım-qatınasın retteudiñ qwqıqtıq negizderin jan-jaqtı tüsindirip berdi. Jiınğa qatısuşılardıñ tanım kökjiegi artıp, konferenciyadan zor äser aldı. Köterilgen taqırıp asa mañızdı bolğandıqtan keyin «Islam jäne zayırlı qoğam» atpen audandarda da seminarlar ötkizdik.

«Din jäne tarih tağılımı» jılına qatıstı qanday is-şaralar ötkizdiñizder?

Bas müftiimiz Erjan qajı Malğajıwlı hazrettiñ bastamasımen qolğa alınğan «Din jäne tarih tağılımı» jılı ayasında Öskemen qalasında «Zayırlı qoğamdağı wlttıq jäne ruhani qwndılıqtardı qalıptastırudağı aqsaqaldar institutınıñ röli» attı öñirlik qariyalardıñ I forumı bolıp ötti. Elimizde twñğış ret ötip otırğan bwl alqalı jiınğa QMDB-nıñ Öskemen aymağına qarastı 10 audanmen Öskemen, Ridder qalasınan 170-den astam el ağaları, abız aqsaqaldar şaqırıldı. Jiınğa QMDB-nıñ Şariğat jäne pätua böliminiñ basşısınıñ orınbasarı Sansızbay Qwrbanwlı, QR MSM Din isteri komitetiniñ Din mäselelerin zertteu, taldau ğılımi ortalığınıñ Islamdı zertteu böliminiñ basşısı, dintanuşı ğalım Mwhan Isahan, ŞQO Din isteri basqarmasınıñ basşısı M.Mwhamedjanov jäne oblıstıq «Nwr Otan» pariyasınıñ oblıstıq filialı törağasınıñ birinşi orınbasarı, aqsaqaldar keñesiniñ törağası, qoğam jäne mädeniet qayratkerleri qatıstı.

Basqosuıñ maqsatı: dinimiz ben dästür sabaqtastığın saqtay otırıp, wlttıq jäne ruhani qwndılıqtarımızdı wlıqtau, saltımızdıñ jaqwt-jauharların qayta jañğırtu, wrpaq jadına ornıqtırıp, sanağa siñiruge bağıttaldı. Alqalı jiında söz alğandar qazirgi tañda eldi eleñdetip, qauipsizdigimizge qater töndiretin jat ağımdardıñ tamırına balta şauıp, jolın kesudiñ birden-bir jolı salt-dästürimizdi jañğıru, äleumettiñ dini sauattılığın arttıru, jamağatqa dwrıs dini tüsinik beru ekendigin basa ayttı. Jiında salttıq räsimderdi birizdilikke salu, ısırapşıldıqqa salınbau, osığan baylanıstı mäselelerdi QMDB- nıñ Ğwlamalar keñesi qabıldağan pätualar negizinde orındau wsınıldı. Forumda aqsaqaldar osı bağıtta şeşimin tappay kele jatqan oylar men wsınıstardı ortağa saldı.

Sonımen birge, «Din jäne tarih tağılımı» jılı ayasında meşit jamağatı men sauat aşu kursında oqitın şäkirtterdi Şığıs Qazaqstan oblıstıq tarihi-ölketanu mwrajayında ötkenimizdiñ kuäsi sanalatın tarihi qwndı jädigerlermen tanıstırdıq. Osı şara Qatonqarağay audanında «Din jäne tarihi sabaqtastıq» attı seminarmen jalğasın taptı.

Sağan aytar bir sırı bar mılqau qara tastıñ da,

Ötken künniñ bar belgisi jatır qwmnıñ astında, – dep Mwhtar Şahanov ağamız jırlağanday imamdarmen birge töl tarihımızdıñ jauharı ataqtı «Berel» qorğanına dalalıq ekspediciya jasap, ondağı «Patşalar jazığında» bolıp, keremet äser alıp qayttıq. Meşit şıraqşıları qazaqtıñ bay tarihımen tanısu barısında wltımızdıñ dinin ardaqtağan, öresi biik halıq ekenine tağı da köz jetkize tüsti. Bwyırsa, jıl ayağına deyin tağıda bir-eki is-şara ötkizudi josparlap otırmız

Din salasında qızmet etkeniñizge biraz jıldıñ kölemi bolıptı. Täjiribeli maman retinde Şığıstıñ imamdarına köñiliñiz toldı ma?

Biılğı jılı imamdardı attestaciyadan ötkizuge QMDB-nıñ Dini ister böliminiñ basşısı K.Twrdıbaev, Şariğat jäne pätua böliminiñ meñgeruşisiniñ orınbasarı S.Şoqanov şaqırıldı. Salıstırmalı türde aytar bolsaq, Şığıs Qazaqstannıñ meşit imamdarı eşkimnen kem emes. Meşit imamdarınıñ 50 payızğa taqauı joğarı bilimdi. Orta deñgeydegi imamdardıñ köpşiligi Almatıdağı Imamdardıñ bilimin jetildiru institutında oqıp bilim alğan. Dese de, aymaqtağı meşitterge bilikti imamdardı tartu üşin biıl men jaztoqsannıñ basında OQO-ğı «Şımkent» medresesi men Almatı oblısındağı «Üşqoñır» medresesine arnayı barıp, medrese tülekterimen swqbattasıp, olardı Şığısqa şaqırdım.

Sonday-aq, öñir meşitterin jas dini mamandarmen qamdau maqsatında «25 jıldıqqa 25 qadam» jobası ayasında «Diplommen auılğa» bağdarlamasın jasağan bolatınbız. Osı joba ayasında Almatıdağı «Nwr-Mübarak» universitetiniñ biılğı jılğı tülekterine arnayı dastarhan jayıp, şaqırıp söylestim. Nätijede, «Nwr-Mübarak» universitetin bitirip, qoldarına diplomdarın alğan 15 tülek Şığıs Qazaqstan oblısı Öskemen aymağına qarastı qala, audan meşitterine qızmetke qabıldandı. QMDB-nıñ Törağası, Bas müftidiñ bwyrığımen jas mamandardıñ ekeui D. Nwrnäsir Şığıs Qazaqstan oblısı «Kökpekti audandıq meşitine» jäne S.Smetov Wlan audandıq «Mwsa baba» meşitine bas imam bolıp tağayındalsa, basqaları qala, audan meşitterine nayb imamdıq jäne wstazdıq qatarlı qızmetterge bölindi.

Osı jas mamandardıñ alañsız jwmıs jasauına bar mümkindik tuğızıp, baspana qamtuğa qol wşın bergen şığıs qazaqstan oblısınıñ äkimi Daniyaal Kenjetaywlı Ahmetov jäne Öskemen qalasınıñ äkimi Erlan Aymwqaşev ağalarımığa şınayı nietpen alğıs bildiremin.

Alla qalasa, aldağı uaqıtta da öñir meşitterin bilikti imamdarmen qamtamasız etudi jalğastıra beretin bolamız.

Al, meşit imamdarınıñ biliktiligin şiratuda qanday is-şaralar atqardıñızdar?

Özge öñirlerge qarağanda dini ekstremizm belgileri tömen bolğandıqtan, mwnda elimizge belgili teolog-ğalımdar köp at izin salmağan. Osı olqılıqtıñ ornın toltıru üşin Şığıs Qazaqstan oblısı Din isteri basqarması jäne Din mäselelerin zertteu kommunaldıq mekemesimen birge birneşe ret imamdardıñ biliktiligin köteretin seminarlar wyımdastırdıq. Seminarlarğa elimizge teolog-ğalımdar Erşat Oñğarov, Asqar Säbdin, Sansızbay Şoqanwlı, Mwhan Isahan jäne t.b. da mamandar şaqırıldı. Sonday-aq, imadarmen birge aqparattıq-nasihat tobınıñ müşelerine arnap «Din mäseleleri boyınşa aqparattıq tüsindiru jwmıstarınıñ basım bağıttarı» taqırıbında seminar ötkizdik. Oğan Aqtöbe men Pavlodar qalalarınan dintanuşıları men audan jäne qala imamdarı qatıstı. Sonımen qatar, 2015 jılı ötken Respublikalıq imamdar forumında qabıldanğan qwjattıñ biri – «Imamnıñ twlğalıq kelbeti» bolatın. Osı qwjattı imamdardıñ sanasına siñiru, ondağı wstanımdarmen talaptardı taldau maqsatında «Imamnıñ twlğalıq kelbeti: Dini qızmet-märtebeli mindet» attı seminar ötkizdik.

Öñirde meşitteri bar, imamı joq auıldar köp. Dini mamandar tapşılığın joyu maqsatında oblıstıq ökildiktiñ küşimen, Şığıs Qazaqstan oblıstıq «Halifa Altay» meşitiniñ janınan 2 aylıq sauat aşu kursın wyımdastırıp, oqıtıp jatırmız. Mwnda är audannan 20 dan astam imamdıqqa beyimi bar azamattar däris alıp jatır. 4 mezgil as, jatar ornı meşitten dayındaldı. Bwl iske audan imamdarı belsendi at salısuda. Olar kurstı bitigen soñ imamı joq auıldarğa barıp qızmet etedi. Bizge dini mamandar qajet dep audan äkimdikteri tapsırıs berip otır. Olarğa jalaqı, baspana mäselesi şeşiledi.

Imamdardıñ biliktiligin arttıru maqsatında qolğa alğan ärbir is-şaranıñ oñ äseri mol boldı. Ärbir seminarda meşit qızmetkerleriniñ tanım kökjiegi keñeyip, biliktiligi şiratıla tüsti. «At aunağan jerde, tük qaladı» demekşi, Şığısqa kelgen ärbir maytalmannıñ qaldırğan önegesi biz üşin mol ruhani baylıq. Osılay bwl ürdistiñ däyim jalğasa beretinine senimdimin.

Söz basında qayırımdı is-şaralarğa da basımdıq beretinderiñizdi aytıp qaldıñız. Qanday qayırımdılıq şaraların atqardıñızdar?

Ağımdağı jılı Dini basqarmanıñ tapsırması boyınşa «Mügedekterge meyirimdilik tanıtayıq» attı akciya jürgizildi. Osı akciya ayasında QMDB-nıñ Öskemen aymağı ökildigi oblıs ortalığındağı «Ülbi» äleumettik sauıqtıru ortalığında mügedek balalarğa qayırımdılıq şarasın ötkizdik. Mwnda jetkinşekterge oblıstıq meşit atınan tättiler men oyınşıqtar ülestirildi. Sonımen birge, «Qayırımdılıq-qadirli is» attı qayırımdılıq järmeñkesin wyımdastırdıq. Meşit qızmetkerlerimen sauat aşu kurstarınıñ wstazdarı men şäkirtteri qoldan ärtürli tağamdar dayındap äkelip, onı satuğa şığardı. Jinalğan qarajattıñ bir böligi qayırımdılıqqa zäru emdeluşi Ahmetova degen otandasımızdıñ şotına audarıldı. Qalğan qarajattı Naurız merekesi qarsañında «Ülbi» sauıqtıru üyindegi mügedek balalarğa jwmsadıq.

Öskemendegi «Ümit» balalar üyine barıp, qayırımdılıq şarasın ötkizip, şara barısında 30-ğa juıq balağa sporttıq formalar men sporttıq qwraldar, tättiler tartu ettik. oblıstıq «Halifa Altay» meşiti Wlan audanındağı «Hospis» mekemesindegi panasız qariyalarğa qamqorlıq jasap, osı qarttar üyiniñ eskirgen jılu jüyelerin kürdeli jöndeuden ötkizip berdik.

Dini basqarmanıñ «Bauırıña ömir sıyla» akciyası şığıs öñirde meşitter arasında keñ öristep, jamağat jüregine jol taptı. «Halifa Altay» meşitinde jwma namazına jinalğan qauım qan tapsıru şarasına qatıstı. Qanğa mwqtaj jandarğa ömir sıylauğa asıqqan qauımnıñ köptigi sonşa, qan alatın arnayı köliktiñ aldına jamağat wzın-sonar kezekke twrdı. QMDB-nıñ törağası, Bas müftidiñ qasietti ramazan ayında qayırımdılıq jasau, sauaptı isterdi köptep wyımdastıru turalı bergen tapsırmasına säykes Öskemen aymağı ökildigi jamağatqa tegin qızmet körsetetin twñğış ret «Imam taksi» jobasın qolğa aldıq. Osı Ramazan ayında meşitterimizde otız kün boyı jamağatqa auız aşar wyımdastırdıq. Birinşi qırküyek künine oray öñirdegi äleumettik az qamtılğan mektep jasındağı mıñdağan oquşığa kömek körsettik. Qwrban ayt merekesinde twrmısı tömen 400-den astam otbasığa 1 jarım tonna qwrban eti men azıq-tülik taratıldı.

Meşittiñ BAQ jäne qoğamdıq wyım ökilderimen qarım-qatınası qalay?

Jalpı, meşit qızmetkerleri jergilikti gazet-jurnaldar men telearnalarğa şığıp, wdayı dini mağwlmattar berip otıramız. Mısalı, qasietti Ramazan ayına döp kelgen jurnalister merekesi qarsañında jurnalisterge auızaşar wyımdastırdıq. Aq dastarhan basındağı alqalı jiınğa Öskemen qalasındağı oblıstıq BAQ ökilderi, Semey qalasınan jurnalister, qalalıq işki sayasat böliminiñ mamandarı qatıstı. Öñirdegi dini mäselelerdi, islam jauharların qalamına arqau etip jürgen üzdik jurnalisterge marapat wsındı.

Basqa da qoğamdıq wymımdarmen tığız qarım-qatınastamız. Osı jılı Şığıs Qazaqstan oblıstıq aqsaqaldar keñesiniñ törağası Jañabay Äşimov jäne qariyalarmen kezdesu ötikzdik. Sonday-aq, «Jannat ananıñ tabanınıñ astında» attı qayırımdılıq şaralarınıñ ayasında «Halifa Altay» meşitinde elge eñbegi siñgen ardaqtı apalarmen birge köpbalalı analarğa käde-sıy jasalıp, qwrmet körsetildi.

Ädebiet jäne öner ökilderimen de baylanısımız jaqsı deuge boladı. «Halifa Altay» meşiti aqındar arasında «Bağıtım – Islam, Baqıtım –Täuelsizdik» attı respublikalıq jır müşayrasın qolğa alıp, bas jüldege ie bolğan aqın Ğılımhal Manaydıñ öleñin qasietti Qadir keşinde jamağatqa tıñdattıq. Bwdan özge wlıstıñ wlı künii äz-Naurız merekesinde meşit aulalarına aq şañqan kiiz üyler tigip, öñirdegi twrıp jatqan är türli wlt ökilderin şaqırıp, qonaq qıldı. Ağaş otırğızıp, wlan-asır toy jasadıq. Wlttıq sport türlerinen sayıstar ötkizip, qalıñ bwqarağa şat-şadıman köñil-küy sıyladıq.

Alda qanday josparlarıñız bar?

Şığıs Qazaqstan – mwsılman äleminiñ qiır soltüstiginde jatqan ölke. Şekara boyına ornalasqan Şemonayha, Zıryan, Glubokoe audandarındağı birneşe eldi-mekenderge demeuşiler tartıp, meşit twrğızudı josparlap otırmız. Körşi Taulı Altay ölkesi, onda qözimizdiñ qandastarımız köbirek şoğırlanğan Qosağaş audanımen tığız qarım-qatınas ornatu oyımızda bar. Zadında, Qazan töñkerisine deyin Zaysandağı «Qazaqiya» jäne «Ğizatiya» medireseleri Şığıstağı mwsılman ortalığı bolğanı belgili.

Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasınıñ törağası, Bas müfti Erjan qajı Malğajıwlı hazirettiñ bastamasımen ağımdağı jıldı «Din jäne tarih tağılımı jılı» etip jariyalauına baylanıstı biz osı eki medreseniñ tarihın zerdelep, oğan baylanıstı qwjattardı zerttep jatırmız. Bwyırsa osı «Qazaqiya» jäne «Ğizatiya» medreseleriniñ jalğası retinde, şığısta Öskemen qalasında Dini medrese-ruhani kolledj salu bastaması qolğa alınıp jatır. Sızbaları men jobaları dayın boldı.

Şığıstan Zuqa batır, Rayımjan Märsekov, Otınşı Äljanov, Bayazit Sätbaywlı sekildi din jäne wlt qayratkerleri şıqqan. Osı sürleudi jañğırtıp, Haq dinniñ Şığısta qanat jayuına qoldan kelgenşe qızmet etpekpiz!

Äñgimeñizge rahmet!