|  |  | 

Жаһан жаңалықтары Саясат

Ресейдің ғарыш проблемасы және Байқоңыр


"Союз" ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

“Союз” ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

Батыс басылымдары Ресейдің ғарыш бағдарламасын дамыту қиындықтары жайлы комментарийлер жариялады. Ал Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Байқоңырдағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін қозғаған.

РЕСЕЙДІҢ ҒАРЫШ САЛАСЫНДАҒЫ ҚИЫНДЫҚТАРЫ

АҚШ-тың Вашингтон штатының Columbian газеті “Алғашқы спутниктен кейінгі 60 жылдан соң Ресейдің ғарыш бағдарламасы қиындықтарға тап болып жатыр” деген мақаласында Ресейдің ғарыштық зерттеулер саласындағы ахуалға қатысты комментарий берген. “Ресейдің ғарыш бағдарламасы 60 жылдан кейін де алғашқы жасанды спутникті орбитаға шығарған зымыранның жетілдірілген нұсқасына сүйеніп отыр. Бұл – елдің технологиялық шеберлігіне деген құрметі ғана емес, өз жетістіктерін ары қарай дамыта алмауының да белгісі” деп жазған Columbian.

Газет ғарышты игеру – АҚШ пен СССР арасындағы бәсекелестіктің негізгі салаларының бірі болған “қырғи-қабақ соғыс” кезіндегідей емес, қазір Кремль ғарыштық зерттеулерге онша мән бермейтін сыңайлы” деп жазған. 1957 жылғы 4 қазанда “Союз” зымыраны орбитаға спутник шығарды, ал “Протон” зымыраны 1960 жылдары құрастырылды. Кезінде екеуінің және екеуінің жаңартылған нұсқаларының сенімді зымырандар деген атағы дүрілдеп тұрған болатын, “бірақ ұшыру кезіндегі сәтсіздіктер легі кесірінен кейінгі жылдары екеуінің беделі түсіп кетті, бұл Ресейдің ғарыш саласының баяғы үздік стандарттарды жалғастыру қабілетіне деген күмән тудырды” дейді Columbian газеті.

“Протон” мен “Союз” зымырандарынан былтыр шыққан ақаулардың арқасында Воронеж зауытындағы өндірістік кемшіліктер анықталып, “Роскосмос” агенттігі 70-тен аса зымыран қозғалтқышын зауытқа қайтаруға мәжбүр болған әрі “Протондарды” ұшыру бір жылға тоқтап қалған еді. Соның кесірінен былтыр АҚШ пен Қытай зымыран ұшыру саны жағынан тарихта бірінші рет Ресейді басып озып, SpaceX компаниясы жасаған Falcon 9 зымыран тасығыштарының беделі артқан.

Ресейлік "Протон" зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

Ресейлік “Протон” зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

“Протон” зымырандарының жуырдағы апаттары Қазақстан қоғамында жағымсыз реакцияға ұласқан. Байқоңыр ғарыш айлағынан ұша бере әуеде жарылған зымыран бөліктері құлаған далаға аса улы зымыран отыны – гептил төгіліп, экологияға біршама зиян келтірген болатын. Қазір Ресей “Протон” зымырандарының көмегімен ғарышқа қайтадан жүктерін жөнелтіп, спутниктерін орбитаға шығарып жатыр. Биылғы тамыздан бері Байқоңырдан сондай үш зымыран ұшырылды.

Ресейлік шенеуніктер “тақымдап келе жатқан SpaceX және өзге компаниялардың тегеурінін мойындайды, бірақ ел әлемдік нарықтағы орнын қалай сақтап қалғысы келетіні жайлы ештеңе хабарламайды”. Мақала авторлары Ресейдің ғарыш бағдарламасы тап болған проблемалар қатарында зымыран қозғалтқыштарын шығаратын Воронеж зауыты логистикасындағы іркілістер, “Ангара” жаңа зымыранын құрастырудағы қиындықтар, ресейлік “Союз” зымырандары монополиясына қатер төндіріп тұрған Dragon v2 SpaceX және Starliner Boeing компанияларының шапшаң дамуы, “Ғылым” модулін іске қосудағы және Восточный балама космодромын дамытудағы қиындықтарды атаған.

ВОСТОЧНЫЙ БАЛАМА БОЛА АЛА МА?

Columbian газеті әлгі мақаласында ғарыш бағдарламаларының көбін қаржыландыруды қысқартқанына қарамастан, “бұрынғы советтік көршісі Қазақстаннан Мәскеу жалға алған Байқоңыр ғарыш айлағына ықтимал балама ретінде Қиыр Шығыстағы жаңадан салынып жатқан Восточный космодромы құрылысына Ресей миллиардтаған доллар жұмсағанын” жазған. “Ресей зымырандарының көбін Байқоңырдан ұшыра беруге ниетті екенін ескергенде, жұрттың көбі жаңа нысанның мүмкіндіктеріне сенбейді” деп жазған Columbian.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Бұған қоса, Восточный ғарыш айлағының құрылысы жұмысшылардың жалақысын кешіктіру және қаржы жымқырды деп айыпталған шенеуніктерді қамау сияқты көптеген жанжалға ұласқан болатын. “Союз” зымырандарын ұшыруға арналған алаң 2016 жылы ашылған, бірақ салмағы ауыр “Ангара” зымырандары 2021 жылдың аяғында ғана ұша бастайтын тәрізді.

Ал қазақстандық Tengrinews сайты “Назарбаев Байқоңырдың экологиялық қауіпсіздігі мәселесін көтерді” деген мақаласында жуырда “Байқоңыр” кешеніне барған Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан мен Ресей арасында бекітілген “Байқоңыр” кешенін пайдаланудағы ынтымақтастықты ары қарай дамыту концепциясын, “Бәйтерек” бірлескен жобасын іске асыру барысымен танысқаны жайлы жазылған. Сапар кезінде Назарбаев аймақтағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін де қозғаған.

ӨЗБЕКСТАН ҮНДІСТАНҒА УРАН САТҚЫСЫ КЕЛЕДІ

India Times тобына кіретін үндістандық Economic Times газеті “Өзбекстан уран сатып, Үндістанмен қатынасын күшейтуді көздейді” деген мақаласында Өзбекстанның Үндістанмен стратегиялық әріптестігін кеңейту жоспарлары, мысалы, Үндістанға уран сату жоспары жайлы жазған. “Үндістан өткен ғасырдың аяғынан бері уранды Өзбекстанның көршісі Қазақстан сатып алып отыр. Енді Ташкент уран тәрізді бағалы тауарды экспорттауды жоспарлау арқылы стратегиялық әріптес елдер тізімін кеңейткісі келетін білдірді” деп жазады Economic Times.

Қазақстан – әлемдегі ең ірі уран өндіруші ел, ал Өзбекстан қазір жетінші орында.

“Үндістан көптен бері уранды Өзбекстаннан импорттағысы келген. Бірақ Ташкенттің Үндістанға тауар тасымалдауына жол қатынасындағы қиындықтар кедергі болған. Үндістан үкіметінің жоғары лауазымды өкілінің айтуынша, [ШЫҰ елдерінің биыл маусымда өткен саммиті аясында Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияев пен Үндістан премьер-министрі Нарендра Модидің] Астанадағы кездесуі Өзбекстан үкіметіне Үндістанға уран экспорттай бастауға мүмкіндік береді. Қазір Өзбекстан [уранды] Ресей, Қытай мен Жапонияға сатып отыр. Есеп бойынша, келісімге қол қойылғаннан кейін Үндістан Өзбекстаннан екі мың тоннадан артық көлемде уран импорттай алады” деп жазады Economic Times.

Economic Times басылымы “Үндістан мен Қытай – Орталық Азияның „Үлкен ойынындағы“ жаңа ойыншылар” деген өзге мақаласында Қытай мен Үндістанның Орталық Азия елдеріндегі ықпалын күшейтуге таласы туралы жазған. “Мұнай мен уранға бай Қазақстан – [Үндістанға] баяғыдан әріптес ел, ал Үндістанмен тарихи байланысы бар Өзбекстан Делидің аймақтағы тағы бір ірі әріптесіне айналып келеді. Өзбекстан үндістандық кәсіпорындар үшін арнайы жеңілдіктер қарастырып, аймақтар құруды, терроризмнен қорғану және оған тойтарыс беру саласында [транспорттық және коммуникациялық] желілер құру бастамалары арқылы Үндістанмен ынтымақтастығын кеңейтуді, бұл елдің аймақтағы және Ауғанстандағы ықпалын күшейту мүмкіндіктерін қарастыруды ұсынады” деп жазған Economic Times газеті.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Қызғаныш қозғау салған реформа

    Анна КЛЕВЦОВА Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев (оң жақта) пен Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияев Батыс баспасөзі Өзбекстанда жүргізіліп жатқан реформалар, Қазақстанның дін қызметі туралы заң жобасы және Олимпиада ойындарының құны туралы жазған. ӨЗБЕКСТАННЫҢ “АШЫҚТЫҒЫ” Ұлыбританиялық Financial Times газеті “Бір кездегі репрессиялық Өзбекстан Каримовтен кейінгі ашықтық [дәуіріне] аяқ басты” деген мақаласында Өзбекстанның жаңа президенті Шавкат Мирзияевтің саясатын мақтап, “Freedom House ұйымы саяси құқық, азаматтық еркіндік жағынан Солтүстік Кореяға теңестірген ел қысымды босаңсыта бастағанын білдіретін белгілер байқалады” деп жазған. “13 жыл бойы премьер-министр қызметін атқарған Шавкат Мирзияев те ескі жүйенің бір бөлігі болды, бірақ [23 жыл бойы Өзбекстанның құпия полиция бастығы болған Рустам] Иноятовты қызметінен алуы елді “ашық ету” процесін бастауға бағытталған ең батыл қадам

  • БАҚ: Сириядағы «Вагнер» жауынгерлері Ресейде емделіп жатыр

    Сириядағы әуе шабуылдарынан кейінгі көрініс (Көрнекі сурет). Сирияда АҚШ бастаған коалицияның әуе шабуылдарында жараланған ресейліктер Қорғаныс министрлігінің Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі госпитальдарында емделіп жатыр. Бұл туралы Bloomberg агенттігіне зардап шеккендердің екі танысы құпия түрде хабарлаған. Мәліметтерге қарағанда, ауруханаға бірнеше науқас аса ауыр жарақатпен түсіп, қаза тапқандар саны артқан. 7 ақпанда коалиция авиациясы Сирияның Дейр-эз-Зор провинциясында Сирия президенті Башар Асад жағында соғысқан қарулы жасақтарға әуеден соққы жасаған. Әрқилы мәліметтер бойынша, шабуылдан «Вагнер» жекеменшік әскери компанясының құрамындағы жүздеген ресейлік оққа ұшқан. Қорғаныс министрлігі Ресей азаматтарының қазасын растамай отыр. Министрлік әуе соққысы жасалған ауданда ресейлік әскерилер болмағанын айтады. Сирияда халықаралық коалицияның соққысынан ресейлік жалдамалылар зардап шеккенін америкалық CBS телеарнасы Пентагондағы дереккөзіне сілтеме жасап хабарлаған. Жалдамалы

  • Назарбаевты мақтағаны үшін Трамп сынға ұшырады

    Анна КЛЕВЦОВА Нұрсұлтан Назарбаев (сол жақта) пен Дональд Трамп. Вашингтон, 16 қаңтар 2018 жыл. ТРАМПТЫ СЫНАУ Америкалық Washington Post газеті АҚШ президенті Дональд Трамптың АҚШ астанасында әскери парад өткізу ұсынысын сынау күшейіп бара жатқаны туралы жазған саяси шолушы Макс Буттың “Америка Трамптың тегеуірініне қарсылық білдіріп жатыр. Тек ұрынып қалмаңдар” мақаласын жариялады. “Трамп “авторитарлы тұлға» деген ұғымға сай” деп санайды Макс Бут. Шолушы Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың АҚШ-қа жуырдағы сапары кезінде оны Дональд Трамптың мақтағанын еске салған. “Владимир Путин, Си Цзиньпин, Абдель Фаттах әл-Сиси және Режеп Тайып Ердоған сияқты диктаторларға Трамптың тәнті екені қайран қалдырмайды. Ол тіпті “үлкен, тамаша жұмыс атқарғаны” үшін 97,7 пайыз дауыспен “қайта сайланған” карикатуралық кейіпкер – қазақстандық Нұрсұлтан Назарбаевты

  • Марғұлан Сейсембаев Қазақстанға тағы да қайтып келді 

    Азаттық радиосы Қазақстандық бизнесмен Марғұлан Сейсембаев. Шетелге кетіп қалған кәсіпкер Марғұлан Сейсембаев Қазақстанға оралды. Ол өзі мен отбасының қауіпсіздігіне кепілдік берген “жоғарыдағы кісілердің” сөзіне сенімді болған соң елге келгенін айтады. Ақпанның 2-і күні Азаттық тілшісімен телефон арқылы қысқа ғана сөйлескен Марғұлан Сейсембаев қазір Қазақстанда екенін растады. Бұған дейін Қазақстанда өзі мен отбасының қауіпсіздігіне “ең жоғары дәрежеде кепілдік берілгені” туралы хабарлаған бизнесмен елге қандай шарттармен оралғаны туралы журналистерге комментарий бермейтінін айтты. Азаттық тілшісінің “Қауіпсіздігіңіз туралы кепілдікке сенімдісіз бе?” деген сауалына Марғұлан Сейсембаев: – Сенімді болмасам келмес едім, – деп қысқа жауап берді. Ол елге қайтып оралғанына байланысты кейін әлеуметтік желіде ақпарат жариялайтынын айтты. Біршама уақыттан бері шетелде жүрген Марғұлан Сейсембаев ақпанның

  • “Путиндік Ресей” жайлы 100 сұрақ 

    Азаттық радиолы Татьяна Кастуева-Жанның “Путиндік Ресейге қатысты 100 сұрақ” кітабының мұқабасы. “Путиндік Ресейге қатысты 100 сұрақ” (La Russie de Poutine en 100 questions) – қазіргі Ресейдің жағдайы түрлі дереккөздерден алынған фактілер мен жеке автордың тәжірибесіне сүйеніп сипатталған 100 қысқа тараудан тұратын кітап. Шығарманың мақсаты – либералдық құндылықтар негізінде тәрбиеленген Батыс Еуропа тұрғындарына қазіргі Ресейдің болмысын түсіндіру. “Путиндік Ресейге қатысты 100 сұрақ” кітабында Ресей мен Франция қоғамының арасында түсініспеушіліктер тым көп екені айтылады. Кітап авторы әрі Франциядағы ІFRI халықаралық қатынастар институтына қарасты Ресей және ТМД орталығының директоры Татьяна Кастуева-Жан Азаттықтың Орыс қызметіне сұхбат берді. – Фукуяманың (Фрэнсис Фукуяма – америкалық философ, саясаттанушы, саяси экономист әрі жазушы – ред.) “Тарихтың ақыры” деген кітабы

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: