|  |  | 

Жаһан жаңалықтары Саясат

Ресейдің ғарыш проблемасы және Байқоңыр


"Союз" ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

“Союз” ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

Батыс басылымдары Ресейдің ғарыш бағдарламасын дамыту қиындықтары жайлы комментарийлер жариялады. Ал Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Байқоңырдағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін қозғаған.

РЕСЕЙДІҢ ҒАРЫШ САЛАСЫНДАҒЫ ҚИЫНДЫҚТАРЫ

АҚШ-тың Вашингтон штатының Columbian газеті “Алғашқы спутниктен кейінгі 60 жылдан соң Ресейдің ғарыш бағдарламасы қиындықтарға тап болып жатыр” деген мақаласында Ресейдің ғарыштық зерттеулер саласындағы ахуалға қатысты комментарий берген. “Ресейдің ғарыш бағдарламасы 60 жылдан кейін де алғашқы жасанды спутникті орбитаға шығарған зымыранның жетілдірілген нұсқасына сүйеніп отыр. Бұл – елдің технологиялық шеберлігіне деген құрметі ғана емес, өз жетістіктерін ары қарай дамыта алмауының да белгісі” деп жазған Columbian.

Газет ғарышты игеру – АҚШ пен СССР арасындағы бәсекелестіктің негізгі салаларының бірі болған “қырғи-қабақ соғыс” кезіндегідей емес, қазір Кремль ғарыштық зерттеулерге онша мән бермейтін сыңайлы” деп жазған. 1957 жылғы 4 қазанда “Союз” зымыраны орбитаға спутник шығарды, ал “Протон” зымыраны 1960 жылдары құрастырылды. Кезінде екеуінің және екеуінің жаңартылған нұсқаларының сенімді зымырандар деген атағы дүрілдеп тұрған болатын, “бірақ ұшыру кезіндегі сәтсіздіктер легі кесірінен кейінгі жылдары екеуінің беделі түсіп кетті, бұл Ресейдің ғарыш саласының баяғы үздік стандарттарды жалғастыру қабілетіне деген күмән тудырды” дейді Columbian газеті.

“Протон” мен “Союз” зымырандарынан былтыр шыққан ақаулардың арқасында Воронеж зауытындағы өндірістік кемшіліктер анықталып, “Роскосмос” агенттігі 70-тен аса зымыран қозғалтқышын зауытқа қайтаруға мәжбүр болған әрі “Протондарды” ұшыру бір жылға тоқтап қалған еді. Соның кесірінен былтыр АҚШ пен Қытай зымыран ұшыру саны жағынан тарихта бірінші рет Ресейді басып озып, SpaceX компаниясы жасаған Falcon 9 зымыран тасығыштарының беделі артқан.

Ресейлік "Протон" зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

Ресейлік “Протон” зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

“Протон” зымырандарының жуырдағы апаттары Қазақстан қоғамында жағымсыз реакцияға ұласқан. Байқоңыр ғарыш айлағынан ұша бере әуеде жарылған зымыран бөліктері құлаған далаға аса улы зымыран отыны – гептил төгіліп, экологияға біршама зиян келтірген болатын. Қазір Ресей “Протон” зымырандарының көмегімен ғарышқа қайтадан жүктерін жөнелтіп, спутниктерін орбитаға шығарып жатыр. Биылғы тамыздан бері Байқоңырдан сондай үш зымыран ұшырылды.

Ресейлік шенеуніктер “тақымдап келе жатқан SpaceX және өзге компаниялардың тегеурінін мойындайды, бірақ ел әлемдік нарықтағы орнын қалай сақтап қалғысы келетіні жайлы ештеңе хабарламайды”. Мақала авторлары Ресейдің ғарыш бағдарламасы тап болған проблемалар қатарында зымыран қозғалтқыштарын шығаратын Воронеж зауыты логистикасындағы іркілістер, “Ангара” жаңа зымыранын құрастырудағы қиындықтар, ресейлік “Союз” зымырандары монополиясына қатер төндіріп тұрған Dragon v2 SpaceX және Starliner Boeing компанияларының шапшаң дамуы, “Ғылым” модулін іске қосудағы және Восточный балама космодромын дамытудағы қиындықтарды атаған.

ВОСТОЧНЫЙ БАЛАМА БОЛА АЛА МА?

Columbian газеті әлгі мақаласында ғарыш бағдарламаларының көбін қаржыландыруды қысқартқанына қарамастан, “бұрынғы советтік көршісі Қазақстаннан Мәскеу жалға алған Байқоңыр ғарыш айлағына ықтимал балама ретінде Қиыр Шығыстағы жаңадан салынып жатқан Восточный космодромы құрылысына Ресей миллиардтаған доллар жұмсағанын” жазған. “Ресей зымырандарының көбін Байқоңырдан ұшыра беруге ниетті екенін ескергенде, жұрттың көбі жаңа нысанның мүмкіндіктеріне сенбейді” деп жазған Columbian.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Бұған қоса, Восточный ғарыш айлағының құрылысы жұмысшылардың жалақысын кешіктіру және қаржы жымқырды деп айыпталған шенеуніктерді қамау сияқты көптеген жанжалға ұласқан болатын. “Союз” зымырандарын ұшыруға арналған алаң 2016 жылы ашылған, бірақ салмағы ауыр “Ангара” зымырандары 2021 жылдың аяғында ғана ұша бастайтын тәрізді.

Ал қазақстандық Tengrinews сайты “Назарбаев Байқоңырдың экологиялық қауіпсіздігі мәселесін көтерді” деген мақаласында жуырда “Байқоңыр” кешеніне барған Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан мен Ресей арасында бекітілген “Байқоңыр” кешенін пайдаланудағы ынтымақтастықты ары қарай дамыту концепциясын, “Бәйтерек” бірлескен жобасын іске асыру барысымен танысқаны жайлы жазылған. Сапар кезінде Назарбаев аймақтағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін де қозғаған.

ӨЗБЕКСТАН ҮНДІСТАНҒА УРАН САТҚЫСЫ КЕЛЕДІ

India Times тобына кіретін үндістандық Economic Times газеті “Өзбекстан уран сатып, Үндістанмен қатынасын күшейтуді көздейді” деген мақаласында Өзбекстанның Үндістанмен стратегиялық әріптестігін кеңейту жоспарлары, мысалы, Үндістанға уран сату жоспары жайлы жазған. “Үндістан өткен ғасырдың аяғынан бері уранды Өзбекстанның көршісі Қазақстан сатып алып отыр. Енді Ташкент уран тәрізді бағалы тауарды экспорттауды жоспарлау арқылы стратегиялық әріптес елдер тізімін кеңейткісі келетін білдірді” деп жазады Economic Times.

Қазақстан – әлемдегі ең ірі уран өндіруші ел, ал Өзбекстан қазір жетінші орында.

“Үндістан көптен бері уранды Өзбекстаннан импорттағысы келген. Бірақ Ташкенттің Үндістанға тауар тасымалдауына жол қатынасындағы қиындықтар кедергі болған. Үндістан үкіметінің жоғары лауазымды өкілінің айтуынша, [ШЫҰ елдерінің биыл маусымда өткен саммиті аясында Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияев пен Үндістан премьер-министрі Нарендра Модидің] Астанадағы кездесуі Өзбекстан үкіметіне Үндістанға уран экспорттай бастауға мүмкіндік береді. Қазір Өзбекстан [уранды] Ресей, Қытай мен Жапонияға сатып отыр. Есеп бойынша, келісімге қол қойылғаннан кейін Үндістан Өзбекстаннан екі мың тоннадан артық көлемде уран импорттай алады” деп жазады Economic Times.

Economic Times басылымы “Үндістан мен Қытай – Орталық Азияның „Үлкен ойынындағы“ жаңа ойыншылар” деген өзге мақаласында Қытай мен Үндістанның Орталық Азия елдеріндегі ықпалын күшейтуге таласы туралы жазған. “Мұнай мен уранға бай Қазақстан – [Үндістанға] баяғыдан әріптес ел, ал Үндістанмен тарихи байланысы бар Өзбекстан Делидің аймақтағы тағы бір ірі әріптесіне айналып келеді. Өзбекстан үндістандық кәсіпорындар үшін арнайы жеңілдіктер қарастырып, аймақтар құруды, терроризмнен қорғану және оған тойтарыс беру саласында [транспорттық және коммуникациялық] желілер құру бастамалары арқылы Үндістанмен ынтымақтастығын кеңейтуді, бұл елдің аймақтағы және Ауғанстандағы ықпалын күшейту мүмкіндіктерін қарастыруды ұсынады” деп жазған Economic Times газеті.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Кремльдің «жансызы» Бағлан Майлыбаевтың құпиялары

    Мемлекеттік құпияны жариялағаны үшін сотталған ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары Бағлан Майлыбаев шет мемлекеттің өкілдерімен тығыз қарым-қатынаста болғаны баршаға мәлім. Алайда осы ынтымақтастықтың егжей-тегжейін көпшілік біле бермейді. Ал дәл осы ақпарат соңғы жылдарда орын алған көптеген оқиғаларды айқындай түсер еді.  ҚР ҚК 361-бабының 4-бөлігімен және 185-бабының 3-бөлігімен көзделген қылмыстарды жасағаны үшін 2017 жылдың маусым айында бес жылға бас бостандығынан айыруға сотталғаннан кейін ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының бұрынғы орынбасары Бағлан Майлыбаев баспасөз назарынан тыс қалды. Дегенмен, оның резонансты ісі әлі де көңіл бөлуге тұрарлық, өйткені, біріншіден, Кремльдің теріс реакциясына қарамастан, тіпті өте жоғары деңгейдегі қазақстандық мемлекеттік қызметкерлердің ресейлік әріптестерімен қажетсіз байланыстарын тоқтатуға Ақорданың қабілетін көрсетеді, және, екіншіден, Қазақстанда билік басындағылармен жанжалдасудың

  • Соғыс кезіндегі өкілеттікті “анықтайтын” тұжырымдама 

    Қазис ТОҒЫЗБАЕВ Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы елдерінің бірлескен әскери жаттығуы. Алматы облысы, 22 мамыр 2018 жыл. Екі апта бұрын қоғамдық талқылауға ұсынылған “соғыс жағдайы мәселелері жөніндегі” заңнамаға түзету енгізу туралы жоба тұжырымдамасына (онда Қазақстанда тұрақсыздық болса, онымен күресу үшін “гибридтік” әдіс қолдану мүмкіндігі туралы жазылған) ешбір пікір айтылмады. Кей сарапшылар президентке қосымша өкілеттік беру қарастырылған құжатта саяси контекст бар дейді. ӨКІЛЕТТІКТІ “АНЫҚТАУ” “Қазақстан Республикасының соғыс жағдайы мәселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы” заң жобасының тұжырымдамасы соғыс бола қалған жағдайда президенттің, үкімет пен билік органдарының өкілеттігін “нақтылауды” ұсынады. Құжат тамыздың 22-сі күні нормативтік-құқықтық актілер сайтына шықты – қоғамдық талқылауға бөлінген екі аптада (қыркүйектің 5-інде аяқталған) ол бойынша

  • Назарбаев: Сириядан оралғандарды ұдайы бақылау керек

    Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Сыртқы барлау қызметінің директоры Ғабит Байжановпен кездесіп отыр. Астана, 27 тамыз 2018 жыл (Сурет ресми akorda.kz сайтынан алынды). Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Сыртқы барлау қызметінің (Сырбар) директоры Ғабит Байжановпен кездесіп, террорлық идеяларды ұстанушыларды, оның ішінде Сириядан оралғандарды ұдайы бақылауда ұстауды тапсырды. Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады. Кездесу барысында Байжанов Назарбаевқа сыртқы барлау қызметінің биылғы жылдың алғашқы жарты жылында атқарған негізгі қызметі туралы есеп берді. Назарбаев оған Қазақстанның көрші елдермен достық қарым-қатынасын сақтап қалудың маңызды екенін айтып, шетелдердің арнайы органдарымен тығыз қарым-қатынаста болу керегін еске салды. Президент террорлық идеяларды ұстанушыларды үнемі қадағалап отыру – Сыртқы барлау қызметінің негізгі бағыты саналатынын айтып, Байжановқа бірқатар тапсырма берді. Бұған

  • Қытай қазақтарының мәселесі “Сайрагүлге дейін және Сайрагүлден кейін”

    Сайрагүл апайдың жеңісін шын жүректен құттықтаймын. Сот шешімінен кейінгі қуанышты бейнесін қайта қайта көріп қатты қуандым. Қуанбаған жұрт жоқ екен сол маңда. Сайрагүл апайдың бейнесіне қарап сан ойға баттым… Қытай қазақтарының мәселесі туралы осыған дейін де азаматтық пікірімді айтқамын, пост тұр. Менің жеке пікірімше қытай қазақтарының мәселесі “Сайрагүлге дейін және Сайрагүлден кейін” деп дәуір бөлгіштік сипатқа өзгеруі мүмкін. Қазір, біздің жұрт тек ғана қуанышты құттықтап тойлаумен әбігер боллып жатыр екен бірақ мәселеге үлкен маштабтан қарап стратегиялық талдау сараптау жасау жағы жетпей тұр. Қытайдан заңсыз шекара бұзып өту оқиғасы Сайрагүлге дейін де болған (меніңше Сайрагүлден кейін де болады…), Сәбет-Қытай арасындағы қырғиқабақ кезінде қытайдағы Сәбетшіл қазақ ұлтшылдары мен жас зиялылардың біразы заңсыз

  • Қазақстанның Сыртқы істер министрі Мемлекеттік хатшы Майкл Помпеоны Қазақстанға шақырды.

    Қайрат Әбдірахманов және Майкл Помпео Қазақстан Президентінің Вашингтонға жасаған сапарының нәтижелерін жүзеге асыруды талқылады-деп хабарлайды СІМ баспа сөз қызметі. 2018 жылғы 28 маусымда Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахманов Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік хатшысы Майкл Помпеомен телефон арқылы сөйлесті. Екі елдің сыртқы істер ведомстволарының басшылары Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2018 жылдың қаңтарында АҚШ-қа ресми сапары барысында қол жеткізілген уағдаластықтардың дәйекті түрде жүзеге асырылуын қанағаттанушылықпен атап өтті. Майкл Помпео Қазақстан көшбасшысы сапарының маңыздылығын айрықша атап өтіп, АҚШ Президенті Дональд Трамп Вашингтонда қол жеткізілген уағдаластықтарды және Қазақстанмен екіжақты әріптестікті дамытуды жоғары бағалайтынын атап өтті. Сұхбаттастар Қазақстан мен АҚШ арасындағы кеңейтілген стратегиялық әріптестікті дамыту мәселелерінің кең ауқымын, атап айтқанда, сауда-экономикалық және инвестициялық, энергетика,

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: