|  |  | 

Жаһан жаңалықтары Саясат

Ресейдің ғарыш проблемасы және Байқоңыр


"Союз" ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

“Союз” ғарыш кемесін ұшыру алаңына апара жатыр. Байқоңыр, 25 наурыз 2015 жыл.

Батыс басылымдары Ресейдің ғарыш бағдарламасын дамыту қиындықтары жайлы комментарийлер жариялады. Ал Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Байқоңырдағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін қозғаған.

РЕСЕЙДІҢ ҒАРЫШ САЛАСЫНДАҒЫ ҚИЫНДЫҚТАРЫ

АҚШ-тың Вашингтон штатының Columbian газеті “Алғашқы спутниктен кейінгі 60 жылдан соң Ресейдің ғарыш бағдарламасы қиындықтарға тап болып жатыр” деген мақаласында Ресейдің ғарыштық зерттеулер саласындағы ахуалға қатысты комментарий берген. “Ресейдің ғарыш бағдарламасы 60 жылдан кейін де алғашқы жасанды спутникті орбитаға шығарған зымыранның жетілдірілген нұсқасына сүйеніп отыр. Бұл – елдің технологиялық шеберлігіне деген құрметі ғана емес, өз жетістіктерін ары қарай дамыта алмауының да белгісі” деп жазған Columbian.

Газет ғарышты игеру – АҚШ пен СССР арасындағы бәсекелестіктің негізгі салаларының бірі болған “қырғи-қабақ соғыс” кезіндегідей емес, қазір Кремль ғарыштық зерттеулерге онша мән бермейтін сыңайлы” деп жазған. 1957 жылғы 4 қазанда “Союз” зымыраны орбитаға спутник шығарды, ал “Протон” зымыраны 1960 жылдары құрастырылды. Кезінде екеуінің және екеуінің жаңартылған нұсқаларының сенімді зымырандар деген атағы дүрілдеп тұрған болатын, “бірақ ұшыру кезіндегі сәтсіздіктер легі кесірінен кейінгі жылдары екеуінің беделі түсіп кетті, бұл Ресейдің ғарыш саласының баяғы үздік стандарттарды жалғастыру қабілетіне деген күмән тудырды” дейді Columbian газеті.

“Протон” мен “Союз” зымырандарынан былтыр шыққан ақаулардың арқасында Воронеж зауытындағы өндірістік кемшіліктер анықталып, “Роскосмос” агенттігі 70-тен аса зымыран қозғалтқышын зауытқа қайтаруға мәжбүр болған әрі “Протондарды” ұшыру бір жылға тоқтап қалған еді. Соның кесірінен былтыр АҚШ пен Қытай зымыран ұшыру саны жағынан тарихта бірінші рет Ресейді басып озып, SpaceX компаниясы жасаған Falcon 9 зымыран тасығыштарының беделі артқан.

Ресейлік "Протон" зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

Ресейлік “Протон” зымыранының әуеге көтеріле бергенде апатқа ұшыраған сәті. Байқоңыр, 2 шілде 2013 жыл.

“Протон” зымырандарының жуырдағы апаттары Қазақстан қоғамында жағымсыз реакцияға ұласқан. Байқоңыр ғарыш айлағынан ұша бере әуеде жарылған зымыран бөліктері құлаған далаға аса улы зымыран отыны – гептил төгіліп, экологияға біршама зиян келтірген болатын. Қазір Ресей “Протон” зымырандарының көмегімен ғарышқа қайтадан жүктерін жөнелтіп, спутниктерін орбитаға шығарып жатыр. Биылғы тамыздан бері Байқоңырдан сондай үш зымыран ұшырылды.

Ресейлік шенеуніктер “тақымдап келе жатқан SpaceX және өзге компаниялардың тегеурінін мойындайды, бірақ ел әлемдік нарықтағы орнын қалай сақтап қалғысы келетіні жайлы ештеңе хабарламайды”. Мақала авторлары Ресейдің ғарыш бағдарламасы тап болған проблемалар қатарында зымыран қозғалтқыштарын шығаратын Воронеж зауыты логистикасындағы іркілістер, “Ангара” жаңа зымыранын құрастырудағы қиындықтар, ресейлік “Союз” зымырандары монополиясына қатер төндіріп тұрған Dragon v2 SpaceX және Starliner Boeing компанияларының шапшаң дамуы, “Ғылым” модулін іске қосудағы және Восточный балама космодромын дамытудағы қиындықтарды атаған.

ВОСТОЧНЫЙ БАЛАМА БОЛА АЛА МА?

Columbian газеті әлгі мақаласында ғарыш бағдарламаларының көбін қаржыландыруды қысқартқанына қарамастан, “бұрынғы советтік көршісі Қазақстаннан Мәскеу жалға алған Байқоңыр ғарыш айлағына ықтимал балама ретінде Қиыр Шығыстағы жаңадан салынып жатқан Восточный космодромы құрылысына Ресей миллиардтаған доллар жұмсағанын” жазған. “Ресей зымырандарының көбін Байқоңырдан ұшыра беруге ниетті екенін ескергенде, жұрттың көбі жаңа нысанның мүмкіндіктеріне сенбейді” деп жазған Columbian.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Ресей президенті Владимир Путин (ортада) Қиыр Шығыста жаңадан салынып жатқан Восточный ғарыш айлағында. 2 қыркүйек 2014 жыл.

Бұған қоса, Восточный ғарыш айлағының құрылысы жұмысшылардың жалақысын кешіктіру және қаржы жымқырды деп айыпталған шенеуніктерді қамау сияқты көптеген жанжалға ұласқан болатын. “Союз” зымырандарын ұшыруға арналған алаң 2016 жылы ашылған, бірақ салмағы ауыр “Ангара” зымырандары 2021 жылдың аяғында ғана ұша бастайтын тәрізді.

Ал қазақстандық Tengrinews сайты “Назарбаев Байқоңырдың экологиялық қауіпсіздігі мәселесін көтерді” деген мақаласында жуырда “Байқоңыр” кешеніне барған Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан мен Ресей арасында бекітілген “Байқоңыр” кешенін пайдаланудағы ынтымақтастықты ары қарай дамыту концепциясын, “Бәйтерек” бірлескен жобасын іске асыру барысымен танысқаны жайлы жазылған. Сапар кезінде Назарбаев аймақтағы экологиялық қауіпсіздік мәселесін де қозғаған.

ӨЗБЕКСТАН ҮНДІСТАНҒА УРАН САТҚЫСЫ КЕЛЕДІ

India Times тобына кіретін үндістандық Economic Times газеті “Өзбекстан уран сатып, Үндістанмен қатынасын күшейтуді көздейді” деген мақаласында Өзбекстанның Үндістанмен стратегиялық әріптестігін кеңейту жоспарлары, мысалы, Үндістанға уран сату жоспары жайлы жазған. “Үндістан өткен ғасырдың аяғынан бері уранды Өзбекстанның көршісі Қазақстан сатып алып отыр. Енді Ташкент уран тәрізді бағалы тауарды экспорттауды жоспарлау арқылы стратегиялық әріптес елдер тізімін кеңейткісі келетін білдірді” деп жазады Economic Times.

Қазақстан – әлемдегі ең ірі уран өндіруші ел, ал Өзбекстан қазір жетінші орында.

“Үндістан көптен бері уранды Өзбекстаннан импорттағысы келген. Бірақ Ташкенттің Үндістанға тауар тасымалдауына жол қатынасындағы қиындықтар кедергі болған. Үндістан үкіметінің жоғары лауазымды өкілінің айтуынша, [ШЫҰ елдерінің биыл маусымда өткен саммиті аясында Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияев пен Үндістан премьер-министрі Нарендра Модидің] Астанадағы кездесуі Өзбекстан үкіметіне Үндістанға уран экспорттай бастауға мүмкіндік береді. Қазір Өзбекстан [уранды] Ресей, Қытай мен Жапонияға сатып отыр. Есеп бойынша, келісімге қол қойылғаннан кейін Үндістан Өзбекстаннан екі мың тоннадан артық көлемде уран импорттай алады” деп жазады Economic Times.

Economic Times басылымы “Үндістан мен Қытай – Орталық Азияның „Үлкен ойынындағы“ жаңа ойыншылар” деген өзге мақаласында Қытай мен Үндістанның Орталық Азия елдеріндегі ықпалын күшейтуге таласы туралы жазған. “Мұнай мен уранға бай Қазақстан – [Үндістанға] баяғыдан әріптес ел, ал Үндістанмен тарихи байланысы бар Өзбекстан Делидің аймақтағы тағы бір ірі әріптесіне айналып келеді. Өзбекстан үндістандық кәсіпорындар үшін арнайы жеңілдіктер қарастырып, аймақтар құруды, терроризмнен қорғану және оған тойтарыс беру саласында [транспорттық және коммуникациялық] желілер құру бастамалары арқылы Үндістанмен ынтымақтастығын кеңейтуді, бұл елдің аймақтағы және Ауғанстандағы ықпалын күшейту мүмкіндіктерін қарастыруды ұсынады” деп жазған Economic Times газеті.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Ирак әскері Киркук қаласына кірді

    Киркукте жүрген Ирак әскерінің көліктері. 16 қазан 2017 жыл. Ирак әскері күрдтер басқаратын даулы Киркук қаласына кіріп, қалалық кеңестің бас кеңсесін бақылауына алды. Қала тұрғындарының Reuters агенттігіне айтуына қарағанда, Ирак әскери күштері қалалық кеңес ғимаратының үстінен күрдтер туын алып тастаған, қазір онда Ирак туы ғана тұр. Күрдтер туы бұл жерге биыл сәуірде тігілген болатын. Қаладан мыңдаған тұрғын кетіп қалғаны хабарланып жатыр. Күрдтердің пешмерга жасақтары Киркук провинциясының көп бөлігін 2014 жылы “Ислам мемлекеті” (ИМ) экстремистік ұйымының содырлары Ирактың солтүстік бөлігін басып алған соң бақылауға алған. Ирак премьер-министрі Хайдар әл-Абади Күрдістан автономиясы мен оған жақын аймақтарда, оның ішінде Киркукте 25 қыркүйекте тәуелсіздік алу жөнінде референдум өткен соң “елдің тұтастығын қорғау үшін” операция

  • Омурбек Бабанов Атамбаевтың берген уәдесі туралы айтты

    Қырғызстан президент сайлауына түсіп жатқан кандидат Омурбек Бабановтың (оң жақтан екінші) дауыс беріп жатқа сәті. Бішкек, 15 қазан 2017 жыл. Қырғызстан президент сайлауына түсіп жатқан кандидат Омурбек Бабанов сайлау кезінде болған заң бұзу оқиғалары жөнінде мәлімдеме жасады. Ол сайлау әділ әрі ашық өтті деп санамайтынын айтты. Бабанов «Кандидаттығымды ұсынбай тұрып президентпен ақылдасқан едім. Ол батасын беріп, “Иә, президент сайлауына түс. Біз өз кандидатымызды ұсынамыз, сен де қатыс. Жеңген адам президент болсын” деген. Куәлер бар. Ол сайлау әділ өтеді деген уәде берген. Бірақ тең жағдай жасалмады. Кейінгі аптада Алмазбек Шаршенович Атамбаевқа ақпаратты дұрыс бермеген. Қырғызстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті мен милиция оны жалған ақпаратпен адастырып отыр. Мен оның бүгінгі сөздеріне қатты қапа болдым»

  • Әскери доктринаға күрестің «гибрид» тәсілдері ұғымы енгізілді

    Қазис ТОҒЫЗБАЕВ Қазақстанда өткен халықаралық жаттығулар кезінде қойылған тарихи перформанстың жанында тұрған қазақстандық полицей. Отар, 2 тамыз 2016 жыл. Жаңа әскери доктринада Қазақстанға қарсы қолданылуы мүмкін «күрестің гибрид тәсілдері» туралы ұғым енгізілді. Бұл өзгеріс Ресей Қырымды аннексияланнан үш жылдан кейін пайда болды, бірақ ол оқиға жайлы қазақстандық доктринада бір сөз жазылмаған. Қыркүйектің 29-ы күні Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев жаңа әскери доктринаны бекіту туралы жарлыққа қол қойды. Алдыңғы әскери доктрина 2011 жылы қазанның 11-і қабылданған болатын. Сарапшылар «гибрид» күрес тәсілдері туралы ережені жаңа доктринадағы өзгерістердің ішіндегі ең маңыздысы санайды. “ГИБРИД” КҮРЕС ТӘСІЛДЕРІ” Ауқымды операциялар жүргізілетін дәстүрлі майдандарға мүлде ұқсамайтын соғыс қимылдарының жаңа түрі ретінде «гибрид соғыс» жайлы үш жыл бұрын, яғни

  • «Олар дайындалуда». Саясаттанушы Ресейдің арам пиғылын әшкере етті

    Камшат Сатиева Ресей Қазақстандағы билік алмасқан жағдайда не істеу керек екендерін алдын ала ойластырып, оның сценарилерін әзірлеуде. Бұған Қазақстан территориясын Ресейге қосып алғысы келетін кейбір орыс саясаткерлерінің мәлімдемесі айғақ-деп жазды 365info.kz. Өткен аптада жарық көрген ресейлік тарих ғылымдарының кандидаты Григорий Мироновтың «Егер Қазақстан біздің бір федерация болмаса, оны Украинаның тағдыры күтіп тұр» атты мақаласына қатысты Forbes.kz-да жарияланған мақаласында саясаттанушы Досым Сәтпаев осылай деді. Бірінші — Грузия, одан соң — Украина… Оның пікірінше, бар шындықты, Қазақстан тарихын қасақана бұрмалауда автор өзінің тек ақымақтығын паш етті. Алайда мұндай мақалаға мән бермеу — күнә. Өйткені Ресей тарапынан күйе жағылып, ел қауіпсіздігіне тікелей қауіп төндіретін, күш көрсететін бұл мақала біріншісі емес. — Бірінші рет болса,

  • Жаңа әліпбиге көшу қазақ тілін меңгеруді жеңілдетеді, – деді Елбасы.

    Елбасы мемлекеттік тілді латын қарпіне көшіру жөніндегі жобаны іске асыру үшін құрылған жұмыс тобының мүшелерімен кездесті-деп хабарлайды Ақорда баспасөз қызметі. Жиында Мемлекет басшысына қоғамдық талқылаулар барысында келіп түскен ұсыныстарды ескере отырып әзірленген қазақ тілінің латын қарпіне негізделген бірыңғай стандартының жобасы ұсынылды. Қазақстан Президенті мемлекеттік тілді реформалау рухани жаңғыру бағдарламасы аясындағы маңызды мәселелердің бірі екенін атап өтті. – Бұл күндері қазақ тілінің жаңа әліпбиіне байланысты мәселе қоғамда қызу талқылануда. Оған көптеген адам қатысты. Латын қарпіне көшу туралы идея біз тәуелсіздік алған кезден туындаған болатын. Қазақ жазуының латын қарпіне көшуі әрдайым менің айрықша бақылауымда болды, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Осы ретте, Елбасы латын қарпіне көшу үдерісінің тарихи мәні бар екеніне тоқталып, бұл мәселені бірлесе

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: