|  | 

تۇلعالار

سەپون اعا

23794767_927886867368641_781005537442899884_nتوقسانىنشى جىلداردىڭ باسى ەدى. ءبىز 5-6 وقيتىن وقۋشىمىز. اۋىلدىڭ «سەرىكبولسىن ءابدىلدين كەلەدى ەكەن» دەپ ابىڭ-كۇبىڭ بولىپ جاتقانىنا ون كۇن وتكەن. ول كەزدە سەرىكبولسىن اعا – جوعارعى كەڭەستىڭ توراعاسى.

اعامىز كەلەتىن كۇنى ەل مادەنيەت ءۇيىنىڭ الدىنا جينالدى. اۋداننىڭ باسشىلارى قايتا-قايتا دايىندىقتى پىسىقتاپ قويادى. ءبىر ۋاقىتتا الىستان سۇلىكتەي قارا كولىك كورىندى. «ۆرەميادان» اندا ساندا بايقاپ قالاتىن گورباچەۆ مىنەتىن ماشيناعا ۇقسايدى. بالالار «چايكا» دەدى. بىرەۋلەر «ليمۋزين» دەدى. ەل قاق جارىلىپ جول بەردى.
قارا سۇر پالتوسىن كيىپ، كولىكتەن تۇسكەن سەرىكبولسىن اعا ءتىپ-تىك قالپىمەن مادەنيەت ۇيىنە قاراي جالعىز بەتتەدى. اۋىلدىڭ انشىلەرى ايتقوجين دۇيسەن مەن قارجاۋباەۆ ساكەن دومبىرالارىن كۇمبىرلەتە جونەلدى.
- قاسيەتتى، ارمىسىڭ، تۋعان جەرىم – وۋ!
قوناقسىتىپ شىعاردىڭ تورگە مەنى – وۋ، تۋعان جەر!..
ءيا. سەرىكبولسىن اعا تۋعان جەرىنە كەلگەن ەدى. كىندىك قانى ەگىندىبۇلاقتان سەگىز شاقىرىم جاتقان قىزىلكەسىك اۋىلى. قانشا جىلدان كەيىن جولى تۇسكەنىن ەشكىم ءدوپ باسىپ ايتا المادى. اعامىز تۋرالى ول كەزدە تەك قانا اڭىزدار عانا جۇرەتىن. جۇمىسىنان قولى بوسامايدى دەيتىن. «تالاي جىلى ماسكەۋدە ءوتتى ەمەس پە؟» دەپ قوسادى ءبىرى.
سەرىكبولسىن اعاعا الدىمەن ۇستازىمىز، جۋرناليست بەكتەمىروۆ شاياحمەت امانداستى. ەكەۋى قۇشاقتاسىپ ۇزاق تۇردى. ءبىز ءبارىن الىستان عانا كوردىك.
ءبىر ۋاقىتتا ەلدىڭ ءبارى كلۋبقا بەتتەدى دە، «چايكانىڭ» ماڭىندا ەشكىم قالمادى. جۇرەكسىنىپ تۇرمىز. سوندا دا اقىرىن-اقىرىن جىلجىپ جانىنا باردىق. ارتقى اينەكتەرى قاپ-قارا، ءىشى كورىنبەيدى. «قانداي ەكەن؟» دەپ قويامىز. بوي ۇيرەنگەن سوڭ، ودان دا جاقىن كەلدىك. قولدى كولەگەيلەپ، تەرەزەدەن ىشكە ۇڭىلدىك. كەرەمەت! وتىراتىن ورىندىعى مەن ەسىگىنە دەيىن قىپ-قىزىل اتلاسپەن تىستالعان سياقتى. ار جاعىندا تاماق ىشەتىن ۇستەلىنە دەيىن بار ەكەن.
اعامىز كەلەتىن كۇن جاقىنداعاندا ول كىسىمەن تۋىسپايتىن، ول كىسىمەن جاقىن ارالاسپاعان ەشكىم قالماعانداي. ءبارى بىرگە ءوسىپتى. «سەپون» دەيتىنبىز دەيدى. مەكتەپتى ۇزدىككە ءبىتىرىپتى. سوعىس كەزىندە قوي باققان. اساۋ ۇيرەتۋدىڭ شەبەرى ەكەن. ءوز كۇشىمەن وقىعان. «اۋىلعا ءبىر دۇرىستاپ جول دا سالىپ بەرمەدى» دەيتىن وكپە دە بار اراسىندا.
اعامىزبەن كەزدەسۋدە نە ايتىلعانىن بىلمەيمىز. كلۋبقا ءبىزدى كىرگىزبەدى. ءبىز «چايكانىڭ» ماڭىنان قايتقانبىز…
بىراق اۋىلىمىز سەپون اعالارى پرەزيدەنتتىككە تۇسكەندە داۋىستىڭ كوبىن نازارباەۆقا بەردى. ءسويتىپ بەرگىزگەن دە شىعار؟ ەنگەلس عابباسوۆقا ءبىر داۋىس بەرىپتى دەپ جۇرەتىن.
- 100 پروتسەنت ابدىلدينگە بەرسە دە، تۋعان اۋىلى عوي، ەشكىم ەشكىمنىڭ باسىن كەسىپ المايتىن ەدى، – دەيتىن مارقۇم اكەم.
«جوعارى جاق قوي» دەيتىن ەل اقتالىپ. «ايتپەسە، سەپون اعا قىزىلكەسىكتىڭ جۇرەگىندە عوي!» دەپ قوشتايتىن…
سەپون اعا! 80 جاسىڭىز قۇتتى بولسىن! ءسىز شىنىندا دا قىزىلكەسىكتىڭ جۇرەگىندەسىز!

Bolat Mursalimنىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • ءتاڭىر تاعالام بار ءىسىن ساۋاپقا جازىپ، يمانىن ماڭگى جولداس قىلىپ، نۇرى پەيىشتە شالقىعاي!

    بۇگىن پراگا ۋاقىتىمەن تاڭعى ساعات ءتورت شاماسىندا جانى جايساڭ، مىنەزى جايدارى، كوڭىلى ساۋلەلى، ءىسى مۇقيات راحات مامىربەك باۋىرىمىزدىڭ باقيلىق بولعانى تۋرالى حابار جەتتى. جەلتوقساننىڭ 11-ىندە كەنەت اۋىرىپ، الماتىداعى ءتورتىنشى اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىنە تۇسكەن ءازيز ارىپتەسىمىزدىڭ تىلەۋىن تىلەپ، سىر بەرمەي جۇرگەن ەدىك. تۋعان-تۋىسى مەن جاقىن دوس-جارانى نەبارى 39 جاستاعى جىگىتتىڭ ساۋىعىپ كەتەتىنىنە سەنىپ، دەرتى تۋرالى كوپكە جاريا قىلماۋدى وتىنگەن. توعىز كۇن بويى راقاشتىڭ بەتى بەرى قارايدى دەپ ءۇمىتىن ۇزبەگەن وتباسىنا، بارشا اعايىنى مەن جولداس-جورالارىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتام. اللا الدىنان جارىلقاپ، ارتىن قايىرلى ەتىپ، جاساماعان عۇمىرىن ۇل-قىزدارىنا ءناسىپ قىلسىن! 2001 جىلعى جەلتوقساندا، وسىدان ءدال 16 جىل بۇرىن راحاتتىڭ جۋرناليستيكاعا بەت بۇرۋىنا سەبەپشى بولىپ ەدىم. “قازاقستان” تەلەارناسىنا “مەزگىل” حابارىن ەندى شىعارعالى جاتقاندا ءبىر

  • وسپان باتىرعا سوعىس ونەرىن ۇيرەتكەن زۋقا باتىر

    گودفرەي لياس اتتى اعىلشىن ديپلوماتى جانە ءجۋرناليستى 1956 جىلى لوندوندا باسىلىپ شىققان “Kazakh Exodus” ياعنىي “قازاق بوسۋى” اتتى كىتابىندا وسپان باتىردى جاستايىنان سوعىس ونەرى مەن تاكتيكاسىنا بوكە باتىردىڭ باۋلىعانىن كەلتىرەدى.   كىتاپتا وسپان باتىر تۋرالى جان جاقتى مالىمەت بەرىلەدى. بۇل كىتاپتى وسپان باتىر تۋرالى شەتەلدەردە كولەمدى مالىمەت بەرگەن العاشقى ەڭبەك دەپ ايتۋعا بولادى. وندا سونىمەن قاتار تۇركيالىق كوش جەتەكشىلەرى قاليبەك اكىم، حامزا ءشومىشبايۇلى، سۇلتان ءشارىپ ءتايجى، قۇسايىن ءتايجى تۋرالى كوپتەگەن مالىمەتتەر كەلتىرىلەدى. وسپان باتىردى ەسىمىن العاش رەت تۇركيا قازاقتارىنان ەستىپ بىلگەنىن ايتا كەلىپ گودفرەي لياس وسپان باتىردىڭ تۇركيانىڭ قايسارى قالاسىنا ورنالاسقان قۇسايىن ءتايجى اۋلىنا بارعاندا اقىن قاراموللا سەيىتحانۇلىنىڭ اڭگىمەلەپ بەرگەنىن مالىمدەيدى. قاراموللانىڭ وسى كەزدەسۋدەن از الدىن عانا وسپان باتىر جايىندا

  • سانكت-پەتەربۋرگتە كەنەسارى حاننىڭ كىسەسى ساقتالعانى انىقتالدى

    الاش اسكەرى تاقىرىبىن زەرتتەپ ءجۇرىپ، سەيىلبەك جانايداروۆتىڭ 1915 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتەگى رەسەي ەتنوگرافيالىق مۋزەيىنە كەنەسارى حاننىڭ كىسەسىن تاپسىرعانى تۋرالى دەرەك كەزدەستىردىم. بۇل جادىگەر «كسە – پوياس كيرگيزسكوگو حانا سرەدنەي وردى» دەگەن اتپەن اتالعان مۋزەيدىڭ قورىندا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ساقتالعان ەكەن. ونى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيستىرى ارىستانبەك مۇحامەديۇلىمەن سانكت-پەتەربۋرگتەگى مۋزەيگە بارعاندا ءوز كوزىمىزبەن كورۋگە مۇمكىنشىلگى تۋدى. سەيىلبەك جانايداروۆ 1918 جىلى اتباسار الاش اسكەري ديۆيزيونىن قۇرعان ءارى الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ كانديدات مۇشەسى بولعان ازامات. بۇل جادىگەر سەيىلبەك جانايداروۆتىڭ قولىنا قالاي تۇسكەنىن زەرتتەي كەلە انىقتاعانىمىز – ول كىسەنى سەيىلبەكتىڭ اتاسى – كەنەسارى حاننىڭ اسكەري قولباسشىلارىنىڭ ءبىرى جانايدار ورىنبايۇلىنان قالعان مۇرا ەكەن. جانايدار باتىردىڭ ەرلىكتەرى تۋرالى مۇسا شورمانوۆتىڭ، ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ، دوسكەي اقىننىڭ، جامبىلدىڭ، يمانجان جىلقايدارۇلىنىڭ ەستەلىكتەرى

  • كۇلتەگىن جىرى

    كۇلتەگىن قۇتلىق (ەلتەرىس) قاعاننىڭ ەكىنشى ۇلى، بىلگە قاعاننىڭ (موگيليان) تۋعان ءىنىسى. شەشەسى ەلبىلگە قاتۇن. جەتى جاسىندا اكەسى قۇتلىق (680-692 جج. بيلىك قۇرعان) قايتىس بولادى. قاعان تاعىنا ونىڭ ءىنىسى قاپاعان (692-716 جج.) وتىرادى. كۇلتەگىن مەن بىلگە، قاپاعاننىڭ ءىنىسى بوگۇنى (716ج.) تاقتان تايدىرىپ، قاعاندىق بيلىكتى بىلگە قولىنا (716-734جج.) الادى. تاريحي دەرەكتەرگە قاراعاندا، كۇلتەگىننىڭ ون جاسىندا ەر اتانىپ، العاش كوزگە تۇسكەن سوعىسى – 694 جىلعى جاۋ جىۋ جانە دين جىۋ ايماقتارىندا بولعان سوعىس. قاپاعان وسى سوعىستا 90 مىڭ تۇتقىندى قولعا تۇسىرگەن. مىنە، وسىدان بىلاي كۇلتەگىننىڭ ەرلىك جولى باستالادى. تاريحي دەرەكتەر سول كەزدەگى ەل تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالۋ جولىندا بولعان قىرعىن سوعىستاردىڭ بىردە-بىرەۋىنىڭ كۇلتەگىنسىز وتپەگەنىن اڭعارتادى. باتىر 47 جاسقا جەتىپ، قازا تاپقاندا، تورتكۇل دۇنيەدەن تۇگەل

  • عالىم جايلىباي:سارسۇمبە، قاراكوپىر

    وسى كوپىردىڭ وڭ بوساعاسىنا جاۋىزدار زۋقا باتىردىڭ باسىن بىرنەشە كۇن ءىلىپ قويعان دەسەدى   بوزدايدى بوتاسى ولگەن عاسىر – ىنگەن، سەن مەنىڭ الشى تۇسكەن اسىعىم با ەڭ! سۇلتانىم ۇلتان بولعان سوناۋ جىلى زۋقانىڭ بۇل كوپىرگە باسىن ىلگەن. باس مۇندا… قايدا قالعان جانسىز دەنە؟! اينالسا وپات دەي بەر نار سۇلدەگە. قارتايدىم قارا كوپىر ساعان جەتىپ التايدىڭ القاسىنداي سارسۇمبەدە. سارىسۇمبە، سەن نە دەيسىڭ، قىران وزەن؟ ساۋالعا جاۋاپ تاپپاي جىلادى وزەن. جاسىندا جازمىشىمنىڭ تامشىسى بار – باسىڭدا تۇرسا قانداي مىنا كەزەڭ. سارعايعان ساعىم كۇنگە سانام وكىل، قايىسىپ قايعى ويلاماس قالا ءنوپىر. عالامنىڭ عازاۋاتىن سەنەن كوردىم بابامنىڭ باسى ىلىنگەن، قاراكوپىر! جارتاسى، جاعالاۋى جاسىل ورمان، ءار تاسى ءور التايدىڭ اسىل ارمان. اقىننىڭ وسى ولكەدە شەرلى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: