|  | 

تۇلعالار

سەپون اعا

23794767_927886867368641_781005537442899884_nتوقسانىنشى جىلداردىڭ باسى ەدى. ءبىز 5-6 وقيتىن وقۋشىمىز. اۋىلدىڭ «سەرىكبولسىن ءابدىلدين كەلەدى ەكەن» دەپ ابىڭ-كۇبىڭ بولىپ جاتقانىنا ون كۇن وتكەن. ول كەزدە سەرىكبولسىن اعا – جوعارعى كەڭەستىڭ توراعاسى.

اعامىز كەلەتىن كۇنى ەل مادەنيەت ءۇيىنىڭ الدىنا جينالدى. اۋداننىڭ باسشىلارى قايتا-قايتا دايىندىقتى پىسىقتاپ قويادى. ءبىر ۋاقىتتا الىستان سۇلىكتەي قارا كولىك كورىندى. «ۆرەميادان» اندا ساندا بايقاپ قالاتىن گورباچەۆ مىنەتىن ماشيناعا ۇقسايدى. بالالار «چايكا» دەدى. بىرەۋلەر «ليمۋزين» دەدى. ەل قاق جارىلىپ جول بەردى.
قارا سۇر پالتوسىن كيىپ، كولىكتەن تۇسكەن سەرىكبولسىن اعا ءتىپ-تىك قالپىمەن مادەنيەت ۇيىنە قاراي جالعىز بەتتەدى. اۋىلدىڭ انشىلەرى ايتقوجين دۇيسەن مەن قارجاۋباەۆ ساكەن دومبىرالارىن كۇمبىرلەتە جونەلدى.
- قاسيەتتى، ارمىسىڭ، تۋعان جەرىم – وۋ!
قوناقسىتىپ شىعاردىڭ تورگە مەنى – وۋ، تۋعان جەر!..
ءيا. سەرىكبولسىن اعا تۋعان جەرىنە كەلگەن ەدى. كىندىك قانى ەگىندىبۇلاقتان سەگىز شاقىرىم جاتقان قىزىلكەسىك اۋىلى. قانشا جىلدان كەيىن جولى تۇسكەنىن ەشكىم ءدوپ باسىپ ايتا المادى. اعامىز تۋرالى ول كەزدە تەك قانا اڭىزدار عانا جۇرەتىن. جۇمىسىنان قولى بوسامايدى دەيتىن. «تالاي جىلى ماسكەۋدە ءوتتى ەمەس پە؟» دەپ قوسادى ءبىرى.
سەرىكبولسىن اعاعا الدىمەن ۇستازىمىز، جۋرناليست بەكتەمىروۆ شاياحمەت امانداستى. ەكەۋى قۇشاقتاسىپ ۇزاق تۇردى. ءبىز ءبارىن الىستان عانا كوردىك.
ءبىر ۋاقىتتا ەلدىڭ ءبارى كلۋبقا بەتتەدى دە، «چايكانىڭ» ماڭىندا ەشكىم قالمادى. جۇرەكسىنىپ تۇرمىز. سوندا دا اقىرىن-اقىرىن جىلجىپ جانىنا باردىق. ارتقى اينەكتەرى قاپ-قارا، ءىشى كورىنبەيدى. «قانداي ەكەن؟» دەپ قويامىز. بوي ۇيرەنگەن سوڭ، ودان دا جاقىن كەلدىك. قولدى كولەگەيلەپ، تەرەزەدەن ىشكە ۇڭىلدىك. كەرەمەت! وتىراتىن ورىندىعى مەن ەسىگىنە دەيىن قىپ-قىزىل اتلاسپەن تىستالعان سياقتى. ار جاعىندا تاماق ىشەتىن ۇستەلىنە دەيىن بار ەكەن.
اعامىز كەلەتىن كۇن جاقىنداعاندا ول كىسىمەن تۋىسپايتىن، ول كىسىمەن جاقىن ارالاسپاعان ەشكىم قالماعانداي. ءبارى بىرگە ءوسىپتى. «سەپون» دەيتىنبىز دەيدى. مەكتەپتى ۇزدىككە ءبىتىرىپتى. سوعىس كەزىندە قوي باققان. اساۋ ۇيرەتۋدىڭ شەبەرى ەكەن. ءوز كۇشىمەن وقىعان. «اۋىلعا ءبىر دۇرىستاپ جول دا سالىپ بەرمەدى» دەيتىن وكپە دە بار اراسىندا.
اعامىزبەن كەزدەسۋدە نە ايتىلعانىن بىلمەيمىز. كلۋبقا ءبىزدى كىرگىزبەدى. ءبىز «چايكانىڭ» ماڭىنان قايتقانبىز…
بىراق اۋىلىمىز سەپون اعالارى پرەزيدەنتتىككە تۇسكەندە داۋىستىڭ كوبىن نازارباەۆقا بەردى. ءسويتىپ بەرگىزگەن دە شىعار؟ ەنگەلس عابباسوۆقا ءبىر داۋىس بەرىپتى دەپ جۇرەتىن.
- 100 پروتسەنت ابدىلدينگە بەرسە دە، تۋعان اۋىلى عوي، ەشكىم ەشكىمنىڭ باسىن كەسىپ المايتىن ەدى، – دەيتىن مارقۇم اكەم.
«جوعارى جاق قوي» دەيتىن ەل اقتالىپ. «ايتپەسە، سەپون اعا قىزىلكەسىكتىڭ جۇرەگىندە عوي!» دەپ قوشتايتىن…
سەپون اعا! 80 جاسىڭىز قۇتتى بولسىن! ءسىز شىنىندا دا قىزىلكەسىكتىڭ جۇرەگىندەسىز!

Bolat Mursalimنىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • گولوششەكيندى قۇلاق-شەكەدەن ۇرعان جالاۋ مىڭبايۇلى تۋرالى بىلەسىز بە؟

    مەملەكەت قايراتكەرى جالاۋ مىڭبايۇلىنىڭ تۋعانىنا 125 جىل 2016 جىلدىڭ قىسىندا ءبىرىنشى رەت ماڭعىستاۋ جەرىندە بولدىم. جالاۋ مىڭباي ەسكەرتكىشىنە تاعزىم ەتىپ، وسى كىسىنىڭ اتىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارىمەن جۇزدەستىم. بيىل كۇز مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولادى، سونى قالاي لايىقتى ەتىپ وتكىزۋدى جەرگىلىكتى بىلىكتى ازاماتتار ويلاستىرا باستاپتى. ماعان قولقا سالدى. كاسپيگە بەتىمدى جۋىپ تۇرىپ، جالاۋ ءومىر سۇرگەن ۋاقىتقا ىشتەي ءبىراز وي جۇگىرتتىم. بولشەۆيكتەرگە تەك پارتبيلەت شەڭبەرىندە قاراماي اباي ايتقان «ىستىق قايرات، نۇرلى اقىل، جىلى جۇرەك» تۇرعىسىنان دا قاراۋ كەرەك-اۋ دەگەن ۇستانىم بەزبەنىنە سالىپ بايقادىم. ءيا، ەل ازاماتتارى اراسىندا ەرتەدەن تۇلەپ، 1916 جىلعى ۇلت ازاتتىق كوتەرىلىسى كەزىندە باس كوتەرگەن، 1917 جىلعى قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن تاۋەلسىزدىك دەگەن ۇرانعا اينالعان الاش يدەياسى ەل بيلىگىن بولشەۆيكتەر زاڭسىز

  • ەكى عاسىر ساقتالعان باتىر شاپانى

    «جەتى اتاسىن بىلمەگەن جەتىمدىكتىڭ بەلگىسى»، «جەتى اتاسىن بىلمەگەن جەتەسىز»… ايتۋعا عانا وڭاي سوزدەر ارينە. قاعىس ەستىگەن بولىپ قۇلاقپەن تىڭداعان ادامعا قازاقتىڭ كوپ ماقالىنىڭ ءبىرى سياقتانعانىمەن، ساناعا ءسىڭىرىپ ميمەن تىڭداعان ادامعا بۇدان ارتىق اۋىر، بۇدان ارتىق اششى ءسوز جوق. «قۇلاقپەن ەمەس ميمەن تىڭدا..»دەيتىن مۇندايدا قازاق ساتيراسىنىڭ اتاسى وسپانحان اۋباكىروۆ . «قازاق رۋعا بولىنبەيدى، رۋدان قۇرالادى» دەيتىنى بار، «جۇزگە بولىنگەننىڭ ءجۇزى كۇيسىن، رۋعا بولىنگەن ۋ ءىشىپ ءولسىن» دەگەن ھاھارمان اتامىزدىڭ. ءوز شىققانتەگىن، ءوز اۋلەتىن ءبىلۋ كەيىنگى ۇرپاققا ۇعىندىرۋ، ۇيرەتۋ دەگەن ءسوز ۇلتتىق سانادان رۋلىق سانانى جوعارى قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس. جاڭاعى جەتەسىز جەتىم اتانباۋى ءۇشىن. ەڭ ماڭىزدىسى تەكتىلىكتى تۋ ەتىپ، قان تازالعىن ساقتاۋ ءۇشىن. جەتى اتاسىن جەتىك مەڭگەرگەن جەتكىنشەك جار تاڭداعاندا جازا

  • مۇسىرەپوۆ باعالاۋىنداعى ماعاۋين

    «بۇل مۇحتار تۋرالى ءبىرىنشى ايتپاعىم — ونىڭ جاستار قاتارىندا سانالاتىن كەزەڭى بۇدان ەداۋىر جىل بۇرىن ءوتىپ كەتكەن ەكەن. ءبىزدىڭ سىنشىلار ول جايدى كەزىندە-اق كورگەن بولار، مەن ءوزىم كەشىرەك كورىپ قالدىم. ونىڭ الپىسىنشى، جەتپىسىنىشى جىلدارى جازعان اڭگىمە، پوۆەستەرى قالام ۇشى وتكىر، ءار ءسوزدىڭ ىشكى-تىسقى ەن تاڭباسىن، قات-قابات سىرى بارىن سول كەزدە-اق تانىتىپتى. مۇحتار ماعاۋيننىڭ سول تۇستا جازعان “ايەل ماحابباتى”، “كۇتپەگەن كەزدەسۋ” سياقتى اڭگىمەلەرىن، “قارا قىز” سياقتى پوۆەسىن وقىعان سىنشى، نە بولماسا زامانداس دوستارى سول كۇنى-اق اۆتوردى قۇشاقتاپ قۇتتىقتاعان شىعار دەپ ويلايمىن. ءوز باسىم سول دوستار قۋانىشىنىڭ ىشىندە بولماعانىمدى وكىنىش ەتكەندەيمىن. پەندەشىلىك تاعى… مۇحتار ماعاۋين انا ءتىلىمىزدىڭ بايلىعىن، ورالىمدى، استارلى، ءارى وت جالىندى، ءارى نازىك تە بيازى بوياۋ-سىرلارىن العاشقى ادىمدارىنان باستاپ-اق مەڭگەرىپ

  • قاليحاندى جابىلىپ ۇرىپ، قابىرعاسىن سىندىرعان ورىستاردى ولجاس يتشە تەپكىلەگەن ەكەن…

    ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ نايزاعاي نامىستى ازامات ەكەنىن كوپشىلىك بىلەدى. ول شىعارماشىلىعى مەن عىلىمي زەرتتەۋشىلىك جولىندا تۇركى ءناسىلىنىڭ ورنى ءاماندا توردە ەكەنىن دالەلدەي ءبىلدى. زامانداستارىنا، باۋىرلارىنا جاساعان قامقورلىعى، جومارتتىعى مەن نامىسىن جىرتۋى دا تالاي اڭگىمەنىڭ جۇگى. سونداي وقيعانىڭ ءبىرىن قازىنا ءتىلدى قالامگەر، ايگىلى دراماتۋرگ، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى قاليحان ىسقاق “كەلمەس كۇندەر ەلەسى” رومان-ەسسەسىندە بىلاي سۋرەتتەيدى. ول كەزدە جازۋشى ماسكەۋدە ادەبيەت ينستيتۋتىندا ءبىر توپ قازاق قالامگەرلەرىمەن قاتار وقىپ جاتسا كەرەك. ء“بىر كۇنى كەشقۇرىم بولمەمە سۋرەتشى ىدىرىس قارساقباەۆ كىرىپ كەلدى. ءبىر كوزى شودىرايىپ ءىسىپ كەتكەن. كەلىنشەگى سارا لاعمان سوزىپ، مەنى شاقىرىپ كەل دەپ جۇمساپ جىبەرسە كەرەك. ليتينستيتۋتتا وقيتىن اقىنسۇرەي پرەدرەەۆ، يۆانوۆ باستاعان بەس جىگىت باسپالداقتا كەزدەسىپتى دە تەمەكى سۇراپتى. ىدىرىس شىلىم شەكپەيتىن. ءجونىن ايتسا،

  • سەكسەن جىل بۇرىن شابىلعان بايتەرەكتەر

    بىلتىر جانە بيىل «ۇلكەن تەررور» دەپ اتاعان قاندى ساياسي قۋعىن- سۇرگىندەرگە 80 جىل تولادى. سونىمەن قاتار، الاش ۇكىمەتىنىڭ قۇرۋىنا، الاش مەملەكەتىنىڭ تۋىنىڭ كوتەرۋىنە دە، قازان توڭكەرىسى مەن كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ ورنالاستىرۋىنا دا ءبىر عاسىر تولدى. ستاليندىك قىزىل تەررور الاش زيالىلارىن دا، كەڭەس ۇكىمەتتى ورنالاستىرعانداردى دا اياعان جوق. ەكى-ءۇش جىلدىڭ ىشىندە قازاقتان شىققان بىلگەندەر قىزىل قىرعىنعا ۇشىردى، كوبىسى اتىلدى، اتىلماعاندارى اباقتىدا، لاگەردە تەمىر توردىڭ ار جاعىندا ازاپ تارتىپ دۇنيەدەن ءوتتى. «37-ءشى جىل» دەگەن ءسوز ساياسي قۋعىن-سۇرگىندەردى بىلدىرەتىن قاناتتى سوزىنە اينالىپ كەتتى. شىنىمەن، شاكارىمدەي، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتاي الاش ازاماتتارى ودان جەتى بۇرىن اتىلسا داعى، جاقىپ اقپاەۆ اباقتى مەن ايداۋداردان كەشىپ اۋرۋ حالدە قايتىپ دۇنيەدەن وزسا، الاش كوسەمى اقىن مىرجاقىپ دۋلاتوۆ 1935 جىلى لاگەردە قايتىس

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: