|  | 

Саясат

Сариев: «Жээнбеков Атамбаевтың көлеңкесінде қалмайды»

Ресей президенті Владимир Путин (сол жақта), Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков (екінші қатарда) және Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҰҚШҰ саммитінде түскен суреті. Минск, 30 қараша 2017 жыл.

Ресей президенті Владимир Путин (сол жақта), Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков (екінші қатарда) және Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҰҚШҰ саммитінде түскен суреті. Минск, 30 

Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков шетелдерге алғашқы сапарын аяқтады. Ол Мәскеу мен Минскіге барып, қызметіне кіріспей тұрып туындаған кей проблемаларды шешті. Азаттықтың «Енді әріптес елдермен қатынас реттеле ме?», «Жаңа басшы өзін қалай көрсетті?» деген сұрақтарына саясаттанушы Марс Сариев жауап береді.

Азаттық: – Сооронбай Жээнбеков жаңа басшы ретінде алғашқы сапарын аяқтады. Оның сапары сарапшылар мен журналистердің назарында болды. Жұрт өзге ел басшылары жанында жаңа президент қалай көрінер екен деген ойда болды. Сіздіңше, Мәскеу мен Минскіге сапары кезінде ол қалай көрінді?

Марс Сариев: – Ол өзін сенімді ұстағандай көрінді. Еуразия Одағы (ЕАЭО) мүшелерінің бәрі оған жылы шырай танытқаны байқалды, ол да жақсы әсер қалдырды. Әйтеуір ақпарат құралдарының хабарларына, фотосуреттерге қарағанда, ол Қырғызстанды лайықты дәрежеде көрсеткені сырт келбетінен де, өзге ел басшыларының онымен қалай сөйлескенінен де байқалды. Оны тең дәрежелі тұлға ретінде қабылдап, қолпаштағаны байқалды. Меніңше, ол өзін сенімді тұлға ретінде көрсетті.

 

Азаттық: – Минскіде Қырғызстанның жаңа президентінің қазақстандық әріптесімен жоспарланбаған кездесуі нәтижесінде екі жақты кей проблемалар шешілді. Тіпті алғашқы талпыныстан шешілді деуге болады. Үкіметтер деңгейінде ертеректе өткен кездесулерден тұшымды нәтиже шықпаған еді. Сонда қайшылықтарды шешу тұлғаларға ғана тіреліп тұрған ба?

Марс Сариев: – Мен қазақ-қырғыз дағдарысы тез арада реттеледі деп Жээнбековтің Мәскеу мен Минск сапарына дейін берген сұхбатымда айтқан болатынмын. Бұл – қисынды нәрсе, солай болуы тиіс болған. Жээнбеков қаласа да, қаламаса да, жағдай президенттер шешетіндей дәрежеге жетуі тиіс болды. Әлбетте, бұл жерде жеке тұлға факторы шешуші рөл ойнады. Мен Қырғызстанның экс-президенті Атамбаевты, оның позициясын айтып отырмын. Ол әлгі қадамдарға ішкі саяси міндеттерді шешу үшін барды. Мен сайлауалды науқанын айтып отырмын. Азия болғандықтан, бізде мұндай кезде жеке тұлға рөл атқарады. Премьер-министр келісім жасасуға тырысты, бірақ ол -Нұрсұлтан Назарбаевтың деңгейі емес. Ол жаңа президентпен көзбе-көз сөйлесуі керек болды.

Екі жақтың да абыройын сақтап қалуға тырысу элементтері бұл жерде де болды. Әлбетте, Минскінің алдында Мәскеуге барып, Путинмен оңаша сөйлескені де үлкен рөл атқарды. Ол жақта қазақ-қырғыз қатынасы қозғалды. Меніңше, проблемаларды тез шешу үшін бұл жерде үш елдің де мүддесі тоғысты деп ойлаймын.

 

Азаттық: – Алмазбек Атамбаевтың тұсында Қырғызстан Қазақстанмен ғана емес, кей мәселелер бойынша Беларусьпен де дүрдараз болатын. Қырғызстанның жаңа президенті келуіне байланысты енді қарым-қатынас түзеледі деп ойлайсыз ба?

Марс Сариев: – Әлбетте түзеледі. Меніңше, қазір Ресей ЕАЭО-ның орнықтырақ жұмыс істеп кетуіне өте мүдделі болып отыр. Беларусьпен арадағы және ЕАЭО-ға мүше болмағанымен, Тәжікстанмен арадағы экс-президент қалдырып кеткен проблемалар тез арада реттеледі деп ойлаймын. Өйткені Қазақстанмен салыстырғанда, олар онша қиын түйіндер емес болатын. Меніңше, Жээнбеков өздігінен әрекет етуге қабілетті екенін көрсетеді. Ол Атамбаевтың көлеңкесі болмайды дегенді мен бұған дейін де айтқанмын. Өйткені бұл оны құрдымға кетірер еді. Бірақ бұл Атамбаевтың ықпал аясынан бүтіндей шығады дегенді білдірмейді. Тұтастай алғанда, жағдайды Атамбаевтың командасы ұстап отыр, сондықтан мысалы, Чыныбай Тұрсынбеков (Жогорку Кенештің бұрынғы төрағасының отставкаға кетуін айтады – ред.) сияқты демарштар болмайтыны анық. Ол осы тұжырымдама аясында жұмыс істейтін болады.

Азаттық: – Кей сарапшылар әрі экс-президенттің өзі де ұлттық мүддені жанымды салып қорғадым, белгілі бір нәтижелерге қол жеткіздім, қызбалыққа салынғаныммен, есебім дұрыс дейді. Ол өзге елдермен қарым-қатынас жайлы қызбалықпен талай рет ауыр сөздер айтты. Атамбаев қызметінен кетер алдында ЕАЭО-ны сынады. Бірақ Жээнбековтің болмысы бөлек адам. Ол өз позициясын, ел позициясын аянбай қорғайды деп санайсыз ба?

Қырғызстандық саясаттанушы Марс Сариев.

Қырғызстандық саясаттанушы Марс Сариев.

Марс Сариев: – Экс-президент Атамбаев әдеттегі саясаткердің мінез-құлқы туралы орныққан стереотипті бұзды. Тіпті батырсынып кетті. Ол саясаткерлерге тән емес қылық көрсетіп, әрекет етті, оның әрекеттерінің ерекшелігі мен ұтымдылығы да осында болды. Бірақ меніңше, бұл аяқ асты әрекет емес, ойластырылған қадамдар болды. Ол ауыр сөздерімен мемлекет басшыларымен келіссөз жүргізу кезінде ұстанатын дипломатиялық этикетке қатысты орныққан шаблонды бұзды. Әрине, бұдан нәтиже шықты. Бірақ бұл саяси қайраткерлерге тән қылық емес. Бұл оның әлсіздігі болса керек. Өзге тәсілдер болмағандықтан, Атамбаев өз дегеніне мүлде өзгеше амалмен қол жеткізді.

Жээнбеков Атамбаев сияқты әрекет ете алмайды, көрші ел басшыларымен дәйекті түрде әрі дипломатиялық тұрғыда дауласу үшін Жээнбековте мықты негіз болуы тиіс. Ол – ұстамды адам, сондықтан әр іске кәсіпқойлықпен қарауы тиіс. Ол саяси сахнада Атамбаев сияқты ереже бұзып ойнай алмайды. Өйткені оның болмысы мүлде бөлек адам. Ол кісіге қиындау болады. Атамбаев өзінің ерекшелігіне сүйенді, оны жаратылысы бөлек адам деп тіпті Путин де айтқан. Бірақ бұл – дәстүрге сәйкес келмейтін әрі саяси аренада көп кедергіге тап қылатын мінез. Атамбаев кәсіпқой саясаткер емес қой, оның әлгі әрекеттерінің бәрі – әлсіздігінің кесірі. Бірақ оның саяси алаңда қолданатын бірқилы тосын тәсілдері стратегиялық болмаса да, тактикалық нәтижелерге жеткізетіні анық.

Болот Колбаев пен Марс Сариевтің сұхбаты орыс тілінен аударылды.

Related Articles

  • “Ресейдегі демократияны құртуды Ельцин бастаған”

    Азаттық радиолы Ресей парламенті алдында тұрған әскери танкілер. Мәскеу, 4 қазан 1993 жыл. 1993 жылы Жоғары Кеңесті тарату Ресей демократиясына соққы болды ма? Неліктен Вашингтон Борис Ельциннің күмәнді іс-әрекетін қолдады? Ельциннің тұлғасы мен түпкі ниетін бағалаған батыс сарапшылары мен саясаткерлері қателесті ме? Владимир Путин – Борис Ельциннің адал ізбасары ма? Wall Street Journal басылымына “Ресей демократиясы қалай өлді” деген мақала жариялаған америкалық публицист Дэвид Саттер постсоветтік Ресейдің бірінші парламентін таратуға 25 жыл толуына орай Азаттыққа сұхбат берді. 1993 жылы қыркүйектің 21-і күні Ресей президенті Борис Ельцин “Ресей Федерациясындағы кезеңді конститутциялық реформа туралы” №1400 жарлығын шығарды, оның бірінші тармағында ең жоғарғы заң шығарушы орган – Жоғары Кеңес пен халық депутаттары кеңесін тарату туралы

  • Қытайдың саяси жүйесіндегі саяси командалық топтар мен тұлғалар

    Қытайдың саяси жүйесіндегі жік-жікке бөлінген саяси командалық топтар мен тұлғалар қытайдағы барлық жағдайға тіке ықпал жасайтын басты себеп екені қаймана жұртқа анық. Саяси команда мен олигархтар арасындағы астыртын бақастық пен күрес керек десеңіз ең төменгі атқарушы билікке дейін көрініс беріп жатады. Әр команда өз жақын жақтасының көп әрі білікті, сенімді болуын қалайды. Сонымен бірге қытайдың саяси билікте жік-жікке бөлініп бақас болуының тағы бір себебі- байлық пен билік арасындағы тепе-теңдіктің бұзылуы себеп болып отыр. Қытайда ұлттық капитализм еркін даму жолына түскісі келеді, ал көне сүрдек коммунист билік шет-шетін ернеулеп, ұлттық капитализмнің ағытылып жүгенсіз кетуінен бек қатты алаңдайды және тежеп отырады. Алда жалда капитализмның басы ноқтаға симаса, ол- кәртең коммунисттерді биліктен аластайтыны

  • Кремльдің «жансызы» Бағлан Майлыбаевтың құпиялары

    Мемлекеттік құпияны жариялағаны үшін сотталған ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары Бағлан Майлыбаев шет мемлекеттің өкілдерімен тығыз қарым-қатынаста болғаны баршаға мәлім. Алайда осы ынтымақтастықтың егжей-тегжейін көпшілік біле бермейді. Ал дәл осы ақпарат соңғы жылдарда орын алған көптеген оқиғаларды айқындай түсер еді.  ҚР ҚК 361-бабының 4-бөлігімен және 185-бабының 3-бөлігімен көзделген қылмыстарды жасағаны үшін 2017 жылдың маусым айында бес жылға бас бостандығынан айыруға сотталғаннан кейін ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының бұрынғы орынбасары Бағлан Майлыбаев баспасөз назарынан тыс қалды. Дегенмен, оның резонансты ісі әлі де көңіл бөлуге тұрарлық, өйткені, біріншіден, Кремльдің теріс реакциясына қарамастан, тіпті өте жоғары деңгейдегі қазақстандық мемлекеттік қызметкерлердің ресейлік әріптестерімен қажетсіз байланыстарын тоқтатуға Ақорданың қабілетін көрсетеді, және, екіншіден, Қазақстанда билік басындағылармен жанжалдасудың

  • Соғыс кезіндегі өкілеттікті “анықтайтын” тұжырымдама 

    Қазис ТОҒЫЗБАЕВ Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы елдерінің бірлескен әскери жаттығуы. Алматы облысы, 22 мамыр 2018 жыл. Екі апта бұрын қоғамдық талқылауға ұсынылған “соғыс жағдайы мәселелері жөніндегі” заңнамаға түзету енгізу туралы жоба тұжырымдамасына (онда Қазақстанда тұрақсыздық болса, онымен күресу үшін “гибридтік” әдіс қолдану мүмкіндігі туралы жазылған) ешбір пікір айтылмады. Кей сарапшылар президентке қосымша өкілеттік беру қарастырылған құжатта саяси контекст бар дейді. ӨКІЛЕТТІКТІ “АНЫҚТАУ” “Қазақстан Республикасының соғыс жағдайы мәселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы” заң жобасының тұжырымдамасы соғыс бола қалған жағдайда президенттің, үкімет пен билік органдарының өкілеттігін “нақтылауды” ұсынады. Құжат тамыздың 22-сі күні нормативтік-құқықтық актілер сайтына шықты – қоғамдық талқылауға бөлінген екі аптада (қыркүйектің 5-інде аяқталған) ол бойынша

  • Назарбаев: Сириядан оралғандарды ұдайы бақылау керек

    Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Сыртқы барлау қызметінің директоры Ғабит Байжановпен кездесіп отыр. Астана, 27 тамыз 2018 жыл (Сурет ресми akorda.kz сайтынан алынды). Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Сыртқы барлау қызметінің (Сырбар) директоры Ғабит Байжановпен кездесіп, террорлық идеяларды ұстанушыларды, оның ішінде Сириядан оралғандарды ұдайы бақылауда ұстауды тапсырды. Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады. Кездесу барысында Байжанов Назарбаевқа сыртқы барлау қызметінің биылғы жылдың алғашқы жарты жылында атқарған негізгі қызметі туралы есеп берді. Назарбаев оған Қазақстанның көрші елдермен достық қарым-қатынасын сақтап қалудың маңызды екенін айтып, шетелдердің арнайы органдарымен тығыз қарым-қатынаста болу керегін еске салды. Президент террорлық идеяларды ұстанушыларды үнемі қадағалап отыру – Сыртқы барлау қызметінің негізгі бағыты саналатынын айтып, Байжановқа бірқатар тапсырма берді. Бұған

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: