|  | 

Саясат

Сариев: «Жээнбеков Атамбаевтың көлеңкесінде қалмайды»

Ресей президенті Владимир Путин (сол жақта), Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков (екінші қатарда) және Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҰҚШҰ саммитінде түскен суреті. Минск, 30 қараша 2017 жыл.

Ресей президенті Владимир Путин (сол жақта), Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков (екінші қатарда) және Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҰҚШҰ саммитінде түскен суреті. Минск, 30 

Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков шетелдерге алғашқы сапарын аяқтады. Ол Мәскеу мен Минскіге барып, қызметіне кіріспей тұрып туындаған кей проблемаларды шешті. Азаттықтың «Енді әріптес елдермен қатынас реттеле ме?», «Жаңа басшы өзін қалай көрсетті?» деген сұрақтарына саясаттанушы Марс Сариев жауап береді.

Азаттық: – Сооронбай Жээнбеков жаңа басшы ретінде алғашқы сапарын аяқтады. Оның сапары сарапшылар мен журналистердің назарында болды. Жұрт өзге ел басшылары жанында жаңа президент қалай көрінер екен деген ойда болды. Сіздіңше, Мәскеу мен Минскіге сапары кезінде ол қалай көрінді?

Марс Сариев: – Ол өзін сенімді ұстағандай көрінді. Еуразия Одағы (ЕАЭО) мүшелерінің бәрі оған жылы шырай танытқаны байқалды, ол да жақсы әсер қалдырды. Әйтеуір ақпарат құралдарының хабарларына, фотосуреттерге қарағанда, ол Қырғызстанды лайықты дәрежеде көрсеткені сырт келбетінен де, өзге ел басшыларының онымен қалай сөйлескенінен де байқалды. Оны тең дәрежелі тұлға ретінде қабылдап, қолпаштағаны байқалды. Меніңше, ол өзін сенімді тұлға ретінде көрсетті.

 

Азаттық: – Минскіде Қырғызстанның жаңа президентінің қазақстандық әріптесімен жоспарланбаған кездесуі нәтижесінде екі жақты кей проблемалар шешілді. Тіпті алғашқы талпыныстан шешілді деуге болады. Үкіметтер деңгейінде ертеректе өткен кездесулерден тұшымды нәтиже шықпаған еді. Сонда қайшылықтарды шешу тұлғаларға ғана тіреліп тұрған ба?

Марс Сариев: – Мен қазақ-қырғыз дағдарысы тез арада реттеледі деп Жээнбековтің Мәскеу мен Минск сапарына дейін берген сұхбатымда айтқан болатынмын. Бұл – қисынды нәрсе, солай болуы тиіс болған. Жээнбеков қаласа да, қаламаса да, жағдай президенттер шешетіндей дәрежеге жетуі тиіс болды. Әлбетте, бұл жерде жеке тұлға факторы шешуші рөл ойнады. Мен Қырғызстанның экс-президенті Атамбаевты, оның позициясын айтып отырмын. Ол әлгі қадамдарға ішкі саяси міндеттерді шешу үшін барды. Мен сайлауалды науқанын айтып отырмын. Азия болғандықтан, бізде мұндай кезде жеке тұлға рөл атқарады. Премьер-министр келісім жасасуға тырысты, бірақ ол -Нұрсұлтан Назарбаевтың деңгейі емес. Ол жаңа президентпен көзбе-көз сөйлесуі керек болды.

Екі жақтың да абыройын сақтап қалуға тырысу элементтері бұл жерде де болды. Әлбетте, Минскінің алдында Мәскеуге барып, Путинмен оңаша сөйлескені де үлкен рөл атқарды. Ол жақта қазақ-қырғыз қатынасы қозғалды. Меніңше, проблемаларды тез шешу үшін бұл жерде үш елдің де мүддесі тоғысты деп ойлаймын.

 

Азаттық: – Алмазбек Атамбаевтың тұсында Қырғызстан Қазақстанмен ғана емес, кей мәселелер бойынша Беларусьпен де дүрдараз болатын. Қырғызстанның жаңа президенті келуіне байланысты енді қарым-қатынас түзеледі деп ойлайсыз ба?

Марс Сариев: – Әлбетте түзеледі. Меніңше, қазір Ресей ЕАЭО-ның орнықтырақ жұмыс істеп кетуіне өте мүдделі болып отыр. Беларусьпен арадағы және ЕАЭО-ға мүше болмағанымен, Тәжікстанмен арадағы экс-президент қалдырып кеткен проблемалар тез арада реттеледі деп ойлаймын. Өйткені Қазақстанмен салыстырғанда, олар онша қиын түйіндер емес болатын. Меніңше, Жээнбеков өздігінен әрекет етуге қабілетті екенін көрсетеді. Ол Атамбаевтың көлеңкесі болмайды дегенді мен бұған дейін де айтқанмын. Өйткені бұл оны құрдымға кетірер еді. Бірақ бұл Атамбаевтың ықпал аясынан бүтіндей шығады дегенді білдірмейді. Тұтастай алғанда, жағдайды Атамбаевтың командасы ұстап отыр, сондықтан мысалы, Чыныбай Тұрсынбеков (Жогорку Кенештің бұрынғы төрағасының отставкаға кетуін айтады – ред.) сияқты демарштар болмайтыны анық. Ол осы тұжырымдама аясында жұмыс істейтін болады.

Азаттық: – Кей сарапшылар әрі экс-президенттің өзі де ұлттық мүддені жанымды салып қорғадым, белгілі бір нәтижелерге қол жеткіздім, қызбалыққа салынғаныммен, есебім дұрыс дейді. Ол өзге елдермен қарым-қатынас жайлы қызбалықпен талай рет ауыр сөздер айтты. Атамбаев қызметінен кетер алдында ЕАЭО-ны сынады. Бірақ Жээнбековтің болмысы бөлек адам. Ол өз позициясын, ел позициясын аянбай қорғайды деп санайсыз ба?

Қырғызстандық саясаттанушы Марс Сариев.

Қырғызстандық саясаттанушы Марс Сариев.

Марс Сариев: – Экс-президент Атамбаев әдеттегі саясаткердің мінез-құлқы туралы орныққан стереотипті бұзды. Тіпті батырсынып кетті. Ол саясаткерлерге тән емес қылық көрсетіп, әрекет етті, оның әрекеттерінің ерекшелігі мен ұтымдылығы да осында болды. Бірақ меніңше, бұл аяқ асты әрекет емес, ойластырылған қадамдар болды. Ол ауыр сөздерімен мемлекет басшыларымен келіссөз жүргізу кезінде ұстанатын дипломатиялық этикетке қатысты орныққан шаблонды бұзды. Әрине, бұдан нәтиже шықты. Бірақ бұл саяси қайраткерлерге тән қылық емес. Бұл оның әлсіздігі болса керек. Өзге тәсілдер болмағандықтан, Атамбаев өз дегеніне мүлде өзгеше амалмен қол жеткізді.

Жээнбеков Атамбаев сияқты әрекет ете алмайды, көрші ел басшыларымен дәйекті түрде әрі дипломатиялық тұрғыда дауласу үшін Жээнбековте мықты негіз болуы тиіс. Ол – ұстамды адам, сондықтан әр іске кәсіпқойлықпен қарауы тиіс. Ол саяси сахнада Атамбаев сияқты ереже бұзып ойнай алмайды. Өйткені оның болмысы мүлде бөлек адам. Ол кісіге қиындау болады. Атамбаев өзінің ерекшелігіне сүйенді, оны жаратылысы бөлек адам деп тіпті Путин де айтқан. Бірақ бұл – дәстүрге сәйкес келмейтін әрі саяси аренада көп кедергіге тап қылатын мінез. Атамбаев кәсіпқой саясаткер емес қой, оның әлгі әрекеттерінің бәрі – әлсіздігінің кесірі. Бірақ оның саяси алаңда қолданатын бірқилы тосын тәсілдері стратегиялық болмаса да, тактикалық нәтижелерге жеткізетіні анық.

Болот Колбаев пен Марс Сариевтің сұхбаты орыс тілінен аударылды.

Related Articles

  • Қаңыраған қала, қираған ғимараттар һәм күшейген күзет

    Асылхан МАМАШҰЛЫ Арыстағы өртеніп жатқан ғимараттың бірі. 25 маусым 2019 жыл.  Арыстағы жарылыстан кейін қала көшелері бос қалған. Жарылыстан қалада біраз үй мен ғимарат қираған. Арыс қаласына барған Азаттық тілшісінің көргендері. “ЖАРЫЛЫС БОЛҒАНДА БӘРІН ТАСТАЙ ҚАШТЫҚ” Арыстың кіреберісінде күзет күшейген. Полицейлер мен қару ұстаған әскерилер қалаға тұрғындарды кіргізбей тұр. Сол маңда “үйіме барсам” деген екі жүзге жуық адам келген. Солардың бірі Садық Оразгелді жарылыс болғанда “алды-артына қарамай қашқандарын” айтады. – Құжатымды алуым керек. Қорада малдар қалған, соларды суару керек. Жаяу болса да, кіріп шығуым керек. Кеше жарылыс болғанда құжаттарымды, бәрін тастай қаштық ғой, – деді Арыс тұрғыны. Ауылға кіреберісте тұрған тағы бір тұрғын “жолға шығуым керек, үйде құжатым мен пойыз

  • Тоқаев: Билік халықтың талабын естіді, жұмыс істейміз

    Қасым-Жомарт Тоқаев сайлау күні дауыс берген сәт. Нұр-Сұлтан, 9 маусым 2019 жыл. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Euronews телеарнасына берген сұхбатында елдегі митингілер мен халықтың талабы жайлы айтты. Оның сөзінше, билік наразылыққа шыққандардың талабына қатысты жұмыс жасап жатыр. “Наразылар әлеуметтік мәселелер бойынша талаптар қойды. Мәселелер барын жоққа шығармаймын. Халық кедейленді. Олар биліктен әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуді талап етеді. Билік естіді. Жұмыс істейміз” деді ол. Қасым-Жомарт Тоқаев елдегі сайлау әділ өтті деп санайды. “Әрине, олар (сайлау әділ емес деп наразылыққа шыққандар – ред.) босатылады. Олар сайлау әділ өтпеді деп ойлайды. Ал менің ойымша, сайлау жалпы әділ өтті” деді Қазақстан президенті телеарнаға. Тоқаев Euronews арнасына берген сұхбатында митинг кезінде кездейсоқ ұсталғандардан кешірім сұрады. Қазақстан басшысы ұсталғандар

  • Досым Сәтпаев: “Ескі кадрлармен жүйені жаңарту мүмкін емес”

    Пётр ТРОЦЕНКО Саясаттанушы Досым Сәтпаев. Алматы, 5 маусым 2019 жыл. Тәуекелді бағалау тобының жетекшісі Досым Сәтпаев Азаттыққа берген сұхбатында Қазақстанда сайлауалды насихаттың қалай өткені және жаңа президентті ішкі және сыртқы саясатта қандай сынақ күтіп тұрғаны туралы айтты. Азаттық: Қазақстандағы сайлауалды насихаты түрліше бағаланып жатыр. Бір жақ бәсеке мен саяси балама бар дейді. ЕҚЫҰ миссиясы бастаған екінші жақ сайлауалды насихатын сүреңсіз, азын-аулақ ұран мен билбордтан аспайтын науқан деп сипаттайды. Бұл сайлауалды насихатын тартысты бәсеке деуге келе ме? Досым Сәтпаев: Бұл сайлау бақылау тізгінін уысынан шығармаған бірінші президенттің (Нұрсұлтан Назарбаев – ред.) билікті мұрагерге тапсыру процесін заңдастыру әрекеті екенін негізге алу керек. Сондықтан сайлау ойыншылардың бәрі өздеріне берілген рөлі мен орнын жақсы білетін спектакльге

  • Қастандықпен өлтірілген белсенді Ғалы Бақтыбаевтың ауылы

    Елена ВЕБЕР Ғалы Бақтыбаевтың туыстары белсенді атып өлтірілген үйдің алдында отыр. Қарағанды облысы, Атасу ауылы, 1 маусым 2019 жыл. Атасу ауылы тұрғындарын қоғам белсендісі Ғалы Бақтыбаевтың қатыгездікпен өлтірілуі шошытты. Жергілікті жұрт марқұмды “батыл, шыншыл” әрі “ауыл тұрғындарының мәселесі жайлы жиі шағым жазатын адам еді” деп еске алады. Азаттық тілшісі Атасуда болып, белсендінің туыстары және ауылдастарымен сөйлесіп қайтты. АТАСУ ТҰРҒЫНДАРЫН ДҮРЛІКТІРГЕН ОҚИҒА Қарағандыдан екі жүз шақырым жерде орналасқан Атасу ауылында 14 мыңнан астам адам тұрады. Азаттық тілшісіне мамырдың 28-іне қараған түні осы ауылда атып өлтірілген жергілікті белсенді Ғалы Бақтыбаев тұрған үйді бірден табу мүмкін болмады. Көшеде кездескен адамдар белсендінің үйіне қалай баруға болатынын түсіндіре алмағанымен, Ғалы Бақтыбаевты жақсы білетінін, оның ауылдастарына

  • Тоқаев: “Жер шетелдіктерге сатылмайды”

    Қостанай облысы  Жер туралы ойын Қасым-Жомарт Тоқаев облыстың ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілермен кездесуінде айтты. – Басқа облыстардағыдай мұнда да белгілі бір мәселелер бар. Бірақ, Үкіметтің көмегімен бұл проблемаларды шешу жұмыстары күшейтіледі. Ал, жер мәселесіне келер болсақ, кім жұмыс істейді, жер соған тиесілі. Екіншіден, жер шетелдіктерге сатылмайды. Бұл менің Президент ретінде түбегейлі ұстанымым, – деді Мемлекет басшысы. Кездесуге қатысушылар ауыл шаруашылығы еңбеккерлеріне мемлекеттік тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты.

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: