|  |  |  | 

Jahan jañalıqtarı Köz qaras Sayasat

DAUDIÑ BASI DAEŞ-ten 2

70327466_1471245599705689_3399530687106121728_n

Eldes Orda

Esteriñizde bolsa ötken jıldıñ qazan ayında atalmış taqırıp ayasında alğaşqı postımdı jariyalağan edim. Odan beri bir jıldıñ köleminde aymaqtıq strategiyalıq sayasatta köp özgerister tübegeyli orın alıp jatır…

Siriya aumağındağı DAEŞ-tiñ negizgi qarulı küşteri däl bügingi uaqıtta Auğanıstan aymağına toptalıp bolıp qaldı desek te boladı. Siriyadağı DAEŞ küşi soñğı kezderi älsiredi de, negizgi qarulı toptar Ortalıq Aziyanı betke alıp Auğan topırağına ağılıp kete bardı. DAEŞ-tiñ Siriya aumağındağı osı bir ölara älsiz twsın jiti baqılap otırğan Qazaqstan “Jusan” jobasın wyımdastıra qoydı da öñirdegi qandastarımızdı elge äkelip aldı. Biraq, mınanı anıq biluimiz kerek, öñirdegi sayasi oyın bwnımen bitken joq, öñirdegi sayasi oyın endi bastaluı bek mümkin…

2017′den beri Siriya aumağınan jäne älemniñ basqa da aymaqtarınan Auğan topırağına toptalğan DAEŞ küşteriniñ wzın sanı on mıñ dep boljanuda. Olar Auğanıstandağı jergilikti dini küştermen birigu procsessin ötkizip jatır. Auğanıstan aymağı Siriyaday emes taulı, kürdeli etnikalıq toptarğa tolı aymaq. Şabuılğa qolaysız, qorğanuğa ıñğaylı, ıqtasın aymaq. 70752307_1471245649705684_3519295665471488000_n

Auğanıstanğa toptalıp jatqan DAEŞ küşteri naqtı neni közdeui mümkin? Bwnı olardıñ aldağı sayasi belsendi äreketinen twspaldauğa boladı… Öz basım mınaday üş türli boljau aytamın:

Birinşisi, DAEŞ-tiñ negizgi közdeytin aymağı- qıtaydıñ şıñjañ regionı. Öytkeni, Auğan aumağına jinalğan negizgi sayasi küşter Şıñjañ aymağımen köbirek ilik-şatıs boluğa tırısuda. Aymaqtağı jergilikti halıqtıñ qıtay sayasatına degen işki qınjılı sırtqı küşterdiñ de bastı nısanı men nazarına iligude. Osı orayda işki-sırtqı küşterdiñ belsendi qimıldauımen öñirdegi sayasi tärtipti bwzıp, qıtayğa aşıq küres jariyalau. Sonımen qatar qıtaydıñ “keruen jolına” qarauıl qoyıp, jibek keruenderin tonau yağni qıtaydıñ milliyardtağan qarjı salğan “bir jol bir beldeu” jobasınıñ jolın tosıp, qaraqşılıq isteu. Ol üşin Auğan men twtas Ortalıq Aziyada dini fanattar belsendi qareketke köşui tiis. 70714529_1471245673039015_301947466608017408_n

Ekinşisi, Ortalıq Aziya bastı nısan boluı bek mümkin. Beldi älemdik derjavalar DAEŞ arqılı Ortalıq Aziyanı qauipti aymaqtarğa aynaldırıp, sol qauipti seyiltu sıltauımen Ortalıq Aziyada jaña şekara, jaña jüye ornatuğa wrınuı mümkin. Bwl Aqş, Qıtay jäne Reseydiñ aymaqtağı müddeler qatınası men qaqtığısına baylanıstı. Siriyağa barğan qıtaylıq DAEŞ küşteriniñ 95%-ı qıtay-tayland şekarası arqılı ötkenin eskersek, Auğandağı DAEŞ küşteriniñ Ortalıq Aziyanı nısan etui äuelde qıtaydıñ müddesine jağadı. Öytkeni, däl qazirgi sätte DAEŞ äskeri qarulı küşerine betpe-bet tötep beretin äskeri qorğanıs Ortalıq Aziya elderinde äli jasaqtalıp bolğan joq. Keşegi Arıs oqiğası sonıñ jüz bir mısalı jäne anıq körinisi… Bwnday dayındıqsız jüru qıtaymen qauipsizdik salası boyınşa dialogqa baruğa mäjbürleydi, yağni biz öñirdiñ qauipsizdigi üşin qıtaydıñ äskeri küşine süyenuimiz mümkin. Qıtay birinşiden “sauda keruenderiniñ” amandığı üşin, ekinşiden ortalıq aziyanıñ qauipsizdigi üşin qorğanıs küşterin, äskeri bazasın äkelui mümkin. Biraq bwl birinşi kezekte Resey men Aqş-qa wnamaydı. Aqş pen Resey jeke-jeke sayasi proektiler jobalap, qıtay men DAEŞ küşteriniñ Auğan aumağınan tıs öñirde qimıldauın birde tejep, birde qolpaştap otıruı mümkin. Bwnıñ nätijesi Ortalıq Aziyada jaña sayasi küşterdiñ belsendi poziciyasın qalıptauı mümkin yağni bilikke Reseyşil küşter, Batısşıl (Aqş da bar) küşter, Qıtayşıl küşter jäne Islamist küşter belsendi aralasıp sayasi küres astırtın jürui mümkin. Osınday uaqıtta belgisizden payda bolğan sayasi “twlğalar” köp boy körsetui ıqtimal. Aqş-Qıtay arasındağı sauda qatınasınıñ naşarlauı jäne qıtaydıñ teñiz aymaqtardağı sauda jolınıñ tarıluı, Aqş-tıñ qıtaydı teñiz aylağı arqılı posttarmen qorşauı qıtaydıñ teñiz aymağındağı ekonomikalıq küşiniñ Ortalıq Aziyağa qaray sırğıtuğa bastı sebep boluda. Sondıqtan Ortalıq Aziya elderi qalasaq ta, qalamasaq ta qıtay ekonomikasımen äbiger bolamız. Eger, Auğan aumağındağı DAEŞ küşteri Ortalıq Aziyanı közdese ol qıtaydıñ oñ jambasına keldi dey ber. Onda qıtay-tayland şekarası arqılı Siriyağa ketip äbden ısılğan qarulı küşter Auğan jerinde qıtaydıñ kökten tilegen orayın derden tauıp bergen boladı. 70600720_1471245626372353_6117143206103613440_n

Üşinşisi, DAEŞ qarulı küşteri Auğan jeriniñ özinde qareket etui mümkin. YAğni Auğan elin “ekinşi siriyağa” aynaldırıp aymaqtağı derjavalardıñ sayasi tepe-teñdigin dağdarısqa wşıratu ıqtimal. Bwl äueli qıtayğa sosın Ortalıq Aziya men reseyge tiimsiz. Qıtay Auğandağı DAEŞ-tiñ özine ıqpal etuin tosu üşin şıñjañ aymağın odan arı jiti baqılauğa ala beredi. Qauipsizdik qorğanıstarı odan arı arttırıladı. Bwnıñ soñı şıñjañ regionın “qıtaydağı auğanıstanğa” aynaldırıp jiberui mümkin. Biraq, bwnıñ tağı bir wşı şıñjañ regionındağı qıtaydıñ demografiyalıq sanın (ösimin) azaytıp jiberui de mümkin. İşki qıtaydan qarulı küşter şıñjañ regionına mıñdap kelgenimen, şıñjañ regionın tastap işki qıtayğa ağılğan jergilikti qıtaylıqtardıñ sanı jüz mıñdap köbeyui mümkin.

Qoş, ne kerek! Üş boljamnıñ üşeui de Ortalıq Aziya elderine tiimsiz. Meyli qanday boljau twspaldasaq ta soñında köbirek zardap şegetini Ortalıq Aziya elderi bolmaq. Endi, qaytpek kerek? Birinşiden, qıtaydı jäne şıñjañ aymağın jiti zertteuge aluımız kerek. Aymaqtardağı strategiyalı zertteulerde jaña közqaras, jaña tanım ortanuımız kerek. Pikir men tanım qalıptauda käsibi mamandardıñ analitikasına köbirek jüginuimiz kerek. Ekinşiden, Auğan aymağın jiti qadağalauğa aluımız tiis. Bwl aymaqtardağı dini, mädeni ham sayasi jañalıqtardı aptalap sarapqa saluımız tiis. Ordw, Poştun jäne Parsı tilderin jaqsı meñgergen käsibi mamandardı jarıqqa şığaruımız kerek. Auğandağı soñğı jañalıqtardı jıldam saraptap otıruımız kerek. Üşinşiden, Ortalıq Aziya elderiniñ ortaq äskeri qorğanıs küşterin wyımdastıruımız kerek. Ortalıq Aziya elderiniñ ortaq armiyası qwrılsa tipten qwba qwp bolmaq. Bwl DAEŞ qarulı küşteriniñ Ortalıq Aziyağa qauip töndiruin tosadı, kelesi bir jağı qıtay äskeri küşine swranıs bolmaydı.

Osınday ölara kezeñde Qazaq biligine memleketşil twlğalardıñ köbirek kelgeni dwrıs.

kerey.kz

Related Articles

  • Aziya soqpağı qayda aparadı?

    Quanışbek QARI Soldan oñğa qaray: Äzerbayjan prezidenti Ilham Äliev, Resey prezidenti Vladimir Putin, Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev jäne Filippin prezidenti Rodrigo Duterte. Valday pikirtalas klubı, Soçi, Resey, 3 qazan 2019 jıl. Aqorda saytındağı suret. Qazaqstan prezidentiniñ Soçide aytqan Reseydiñ Ortalıq Aziyadağı ornı turalı pikirin eldegi resmi baspasöz jariyalamadı. Sarapşılardıñ keybiri Toqaevtıñ aytqandarın Qıtayğa sapardan keyingi aqtalu retinde bağalasa, keybiri diplomatiyalıq iltipatpen baylanıstıradı. Ötken aptada Reseydiñ Soçi qalasında halıqaralıq “Valday” pikirtalas klubında söylegen sözinde Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev Reseydi “wlı memleket” dep atadı. Qazaqstan basşısı Ortalıq Aziyanıñ Resey imperiyasınıñ bir “böligi” bolğanın aytıp, qazir de Mäskeudiñ Ortalıq Aziyada “jetekşi orınğa ie boluı kerektigine” toqtaldı. Alayda onıñ Resey turalı pikiri Qazaqstandağı resmi

  • Nıgmatullinge hat

    Qwrmetti Nwrlan Zayrullawlı! Türik parlamentiniñ spikeri M.Şentop mırza bizdiñ elge kelip ketkennen keyin biraz mäseleniñ äli künge deyin bası aşılmay qalıp otır. Qazirge deyin nwrşılar men gülenşiler sektası turalı az jazılğan joq. Fetkullah Gülenniñ jwmısına saraptama jasap qarasaq, onıñ jamağatındağı kapitaldıñ jalpı kölemi 50 mlrd dollardan asıp ketedi eken. Bwl aqşanıñ bärin olar zañdı jolmen tauıp otırğan joq. «Nwrşılardıñ» esirtki tasımalı men qaru- jaraq saudası siyaqtı tabısı köp käsipke de qatısı boluı mümkin. Türik baspasözi osığan deyin olardıñ Türkiyadağı bar kapitaldıñ 30 payızına («islam kapitalı») deyin ielik etip otırğanın talay ret jazdı. Memleket tarapınan qısım körgennen keyin nwrşılar astırtın äreketke köşip, specslujbağa wqsaytın arnaulı qızmetti de qwrıptı. Olar türkitildes halıqtar

  • Terrorşıl Çelahtıñ qaytalanbauına kim kepil?!

    2019 jıldıñ 8-21 qırküyeginiñ aralığında, reseylik Ekaterinburg qalasında äuesqoy bokstan kezekti älem birinşiligi ötti. Men osı jahandıq dodağa jurnalis retinde akkreditaciyalanğan edim. Altı medal' jeñip alğan qazaq qwrama komandası tağı da jer jüzindegi jwdırıqtasudıñ köşbasşısı ekendigin däleldedi. Satqın qazı-bilerdiñ zımiyandığı bolmağan jağdayda, Sverdlovsk aymağı şarşı alañındağı bılğarı qolğap şeberlerimizdiñ jetistikteri odan äri wlğaya tüser edi. Degenmen, 81 kelige deyin salmaq därejesindegi jaña älem jeñimpazı, soqqıları joyqın mañğıstaulıq Bekzat Nwrdäuletovtıñ qarqındı örleuine eşkim twsau sala almadı. Är qarsılasın eseñgiretip jiberdi jas çempionımız! Tipti, atı añızğa aynalğan kubalıq Olimpiya jeñimpazı Hulio La Krustıñ özi bizdiñ boksşıdan oysırata wtıldı. Bir qızığı, şirek finalındağı jeñisinen keyin La Krustıñ qoltañbasın aldım jäne aqtıq sındağı jeñisinen

  • Sibir jwrtı nemese KÖŞİM handığı qwlağannan keyin Batıs Sibir aymağında özgeriske wşırağan jer-sulardıñ bayırğı atauları.

    Şarlaq uezindegi el, jer, su ataularınıñ şığu törkini Qazirgi Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ Uälihanov jäne Aqjar audanınıñ jeri Sovet ükimeti ornağan alğaşqı jiırmasınşı jıldarı Aqmola guberniyasına qarastı Orehov audanınıñ negizinde qwrılğan Şarlaq ueziniñ qaramağına qaradı. Onıñ qwramında on bes bolıstıq äkimşilik boldı. Osı on bes bolıstıñ işinde Alabota, Qoytas, Qorğan (keyinnen Qara Oy bolısı atandı), Qızılağaş, Kerey, Teke, Qarauıl (bwrınğı Nikolaev bolısı) bolıstarınıñ negizgi böligi qazaqtar bolğandıqtan köşpeli bolıstar atanğan edi. Bwl bolıstar qazirgi körşiles Uälihanov jäne Aqjar audandarınıñ aumağı. Qalğandarı: Dobrovol'skaya, Drobışev, Kotel'nikovo, Orehovo, Pokrov, Russkaya Polyana, Stepanov, Çernousov bolıstarı Ombı oblısına berildi. Bwlanbay auılınıñ tuması Zeynolla Ospanwlın auıl balaları «Zäken ätäy» dep ataytın edik. El men jerdiñ tarihın, osığan

  • Äkejan Qajıgeldin: “Nazarbaev menen keşirim swradı

    Qasım AMANJOL Qazaqstannıñ bwrınğı prem'er-ministri Äkejan Qajıgeldin (oñ jaqta) jäne jurnalist Qasım Amanjol. Skayp-swhbat. 6 qırküyek 2019 jıl. 1994-1997 jıldarı Qazaqstan prem'er-ministri bolıp, 1998 jılı elden ketken Äkejan Qajıgeldin Azattıqqa bergen swhbatında şetelde birneşe ret Qazaqstannıñ eks-prezidenti Nwrswltan Nazarbaevpen kezdeskenin ayttı. 6 qırküyekte Almatıda «Aqiqat» jalpıwlttıq social-demokratiyalıq partiyasınıñ 15-s'ezinde partiya basşıcı Ermwrat Bapiğa JSDP müşeleri senimsizdik bildirip, aqırında Bapi törağalıqtan ketip, partiyadan da şığarıldı. Jiında keybir partiya müşeleri Bapidıñ biıl köktemde bir top belsendimen Parijge barıp, Qazaqstannıñ bwrınğı prem'eri Äkejan Qajıgeldinmen partiya rwqsatınsız kezdeskenin ayıptadı. Bapidiñ ornına Ashat Raqımjanov partiya jetekşisi bolıp saylandı. Däl osı küni Nwr-Swltanda prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ qatısuımen Wlttıq senim keñesiniñ alğaşqı jiını ötti. Bwl keñesti Toqaev halıq pen

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: