ҚОРҚЫТТЫҢ БОЛЫП ҚОБЫЗЫ (ұлы жазушы,ғұлама ғалым мұхтар мағауин ағамыздың 80жасқа толуына арнаймын)

| Nov 23, 2020

Қазақтың үлкен абызы,
Ұлылардың нақ ізі.
80ге келді Мұха ағам ,
Ұлтымның нағыз оғызы.
Жырлаған бес ғасырды,
Қорқыттың болып қобызы.
Ғалыммын деген талайдың,
Сайда-сан,құмда жоқ ізі.
Теңесе алмас бір сізге,
Сондайдың тоқсан тоғызы.

80 ге келдің сенде аға,
Бәрімізде пенде аға.
Екі айналып бұл жасқа ,
Келмейсіз ғой енді аға.
Туып өскен тұғырың,
Қазақстандағы кең дала.
Сізге қоныс бола алмай ,
Құрлық астың ен дала.
Кетесізбе осылай ,
Бүтінделмей жең,жаға.
Әттең бір кем дүние ,
Айтқандай шешен Шер аға.

Сізге қастық қылғандар,
Аяққа тұсау салғандар.
Қызғаныштан көре алмай ,
Іштері от боп жанғандар.
Жолыңа қақпан құрғандар,
Қадырыың өтіп бір күні,
Армандар ,сызды армандар.
Жазғаның кәусар бұлақтай,
Оқыған адам алған нәр.
Шұрайлы тілің тәп-тәтті ,
Аумай қалған балдан дәл .
Даярясың жөңкіген ,
Өзіңе тән арнаң бар.
Тұяғысың тұлпардың ,
Соңғы жалғыз қалған бар .

Алатын мәңгі есіне ел,
Шын жүйіріксің көсілер.
Екі айналып өмірге,
Келмейді сіздей есіл ер.
Орын беріп төбеден ,
Қондырмаса төсіне ел.
Қазақ деген атқа сын,
Тарих қайтып кешірер·
Ұлықтай алмасақ ұғылды,
Болып жұрмыз несіне ел.

Құзар шыңда самғайтын,
Жәй төбеге қонбайтын .
Ақ иығысың Алтайдың.
Топшысы босап талмайтын.
Көздеген асау аңыңды,
Ауламай мәңгі тынбайтын.
Текке піткен өр мінез,
Өзін ғана тыңдайтын .
Сексеуіл томар секілді,
Балталасада сынбайтын.

Топрақ шашпайым көпке бар ,
Есіп жүр желдей көп хабар .
Өсекшілер көбейді,
Араға шоқ сап от жағар.
Ақыры бар әр істің,
Әр нәрседе шек болар .
Еркелете алмаған ,
Еліңе қалған өкпең бар.
Деген сөз бар аталы,
Бетеге кетер ,бет қалар .
Түсінуде бір ерлік ,
Текті адамда кек болар.

Жазғаның болып тым мықты …
Айтқаның үшін ірілікті .
Жер қылғаның үшін ынжықты,
Қабылдай алмай көп надан ,
Шырқыраған шындықты .
Тырнақ астынан кір іздеп,
Араға салып шын ірткі.
Болып бейне күбірткі.
Жәйлі орныңды суытып ,
Төсегіңнен тұңылтты.

Жүрседе бөтен жат жерде ,
Қызмет қылды нақты елге.
Сондада көп көре алмас,
Малшынып көк тер,ақ терге.
Сыртынан өсек боратып,
Жаласын жауып жатты ерге.
Елемей бәрін ер тұлға,
Қаламын дос қып дәптерге.
Шыңғысханды бес том ғып ,
Тарихқа қойып сап белгі.
Тірілтіп ұлы қағанды,
Төрімізге ап келді.

Абайдың жалғап ұлы ісін,
Қалам боп байлық ,ырысың.
Қабаған иттер қаумалап,
Тарылсада тынысың.
Ешкімге де бас иіп,
Көрмедің аға күн үшін .
Туада піткен мінезің,
Тек Құдайдың құлысың.
Көрсеттің көпке шынымен ,
Тектіліктің үлгісін.
Қандай ұлы болса жазғаның,
Өзіңде сондай ұлысың.

ШАҺИДОЛЛА САМҰРАТҰЛЫ БӨКЕЕВ

Атеистер мен тәңіршілдерге мың алғыс!

kerey.kz

Елдес Орда Сурет: Автордың жеке архивінен алынды. Қазақ қоғамында жаңа интеллектуалдық кезең туып келеді. Бірінші, қазіргі қазақ қоғамында сенім мәселесіне қатысты пікірталастардың күшеюі кездейсоқ құбылыс емес. Бұл дегеніңіз әлеуметтік желілердің, ашық ақпараттық кеңістіктің және жаһандық интеллектуалдық ағымдардың ықпалымен қалыптасқан жаңа қоғамдық ойлау формасының көрінісі. Атеистік көзқарастардың ашық айтылуы, тәңіршілдік идеялардың қайта жаңғыруы және дәстүрлі діни орта арасындағы пікір қақтығысы зиялы ортада алаңдаушылық тудырғанымен, шын мәнінде бұл құбылыс қоғамның рухани әлсіреуін емес, саналы ізденіске бет бұрғанын көрсетеді. Екінші, ұзақ уақыт бойы қазақ қоғамындағы діни дискурс негізінен МОНОЛОГТЫҚсипатта болды. Уағыз айтылды, ал тыңдаушы тарап оны талқылаусыз қабылдауға тиіс еді. Сұрақ қою күмәнмен, күмән әлсіз иманмен теңестірілді. Мұндай ортада сенім дәлелдеуді емес, қайталауды талап етті. Ғылыми
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында
Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы»

kerey.kz

Бұл Дағандел, Бақанас өлкесінен шыққан би Үйсінбай Жанұзақұлы хақында құрастырылып жазылған кітап. Тың толықтырылған еңбекте болыс Әлдеке Күсенұлы, Дағанделі болысының басшылары мен билерімен қатар Әбдірахман Әлімханұлы Жүнісов сынды айтулы тұлғалар жайлы әңгіме қозғалған. Олардың ел алдындағы еңбектері, билік, кесім – шешімдері, халық аузында қалған қанатты сөздері мен өмір жолдары, ата – тек шежіресі қамтылған. Сонымен қатар мұрағат деректеріндегі мәліметтер келтірілген. Кітапқа есімі енген ерлердің заманы, үзеңгілес серіктері туралы жазылған кей мақалалар, жыр –дастандар, үзінділер енген. Кітап қалың оқырман қауымға арналған. Тұрсын Жұманбай «Үйсінбай кітабы», - Жебе баспасы, Шымкент қаласы.134 бет толық нұсқасын төмендегі сілтеме арқылы оқи аласыз. Үйсінбай кітап kerey.kz
«Алғашқы кітап» деректі бейнефильмі

kerey.kz

Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мәдениет комитетіне қарасты Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығының тапсырысымен «JBF company» компаниясы Семей қаласында, Шыңғыстау өңірінде, Алматы облысының Жамбыл ауданында «Алғашқы кітап» атты деректі бейнефильм түсіруде. Деректі фильм Абайдың 1909 жылы Санкт Петербургтегі Илья Бораганский баспасында басылған алғашқы шығармалар жинағының жарық көруіне арналады. Ұлы Абай мұрасының қағаз бетіне таңбалану тарихын баяндайды. Қазіргі адамдар бұрынғы уақыттың, Абай заманының нақты, деректі бейнесін, сол кездегі адамдардың әлпетін, киім үлгісін көз алдарына елестетуі қиын. Көпшіліктің ол уақыт туралы түсінігі театр мен кинофильмдердегі бутафорлық киімдер мен заттар арқылы қалыптасқан. Алайда Абай уақытындағы қазақ тіршілігі, қазақтардың бет-әлпеті, киім киісі, үй – жайы, бұйымдары таңбаланған мыңдаған фотосуреттер сақталған. Бұлар Ресей, Түркия, Ұлыбритания
ШОҚАН УӘЛИХАНҰЛЫ ДЕГЕН ЕКЕН..

kerey.kz

Ел аузында қазақ оқымыстылары айтты деген сөздер аз емес. Белгілі ғалым, этнограф А. Сейдімбек құрастырған тарихи тұлға, асқан оқымысты Шоқан бабамыздың тапқыр сөздерін назарларыңызға ұсынамыз. * * * Омбыға оқуға жүрер алдында бала Шоқан әкесінің ел іші мәселесін шешудегі кейбір өктем, ожар қылықтарына көңілі толмай, «оқуға бармаймын» деп қиғылық салса керек. Тіптен көнбей бара жатқан баласын қатал Шыңғыс жәрдемші жігіттеріне байлатып алмаққа ыңғайланып: «Шықпаса көтеріп әкеліңдер, арбаға таңып аламыз!» − дейді. Сонда дәрмені таусылған Шоқан әкесіне: «Байлатпа! Абылай тұқымынан байланғандар мен айдалғандар жетерлік болған!» − деп тіл қатады. Бала да болса ақиқат сөзді айтып тұрған баласынан тосылған әке дереу Шоқанды босаттырып жібереді. * * * Петербургте Сыртқы Істер министрлігінің бір