|  | 

Жаһан жаңалықтары

Мьянмадағы әскери төңкерістің артында кім тұр?


Мьянмадағы әскери төңкерістің басында тұрған генерал Мин Аунг Хлайн.

Мьянмадағы әскери төңкерістің басында тұрған генерал Мин Аунг Хлайн.

1 ақпанда Мьянмада әскерилер төңкеріс жасап, елдің лидері Аун Сан Су Чжи мен басқа да белді шенеуніктерді қамауға алды. Қазір билік ел әскерін басқарған генерал Мин Аунг Хлайнның қолына өтті. Мьянмадағы билік жүйесін бір күнде өзгертіп, елдегі саяси ахуалды күрделендіріп жіберген Мин Аунг Хлайн кім?

ӘСКЕРДІҢ САЯСАТТАҒЫ РӨЛІ ҚАНДАЙ?

Мьянмада 1962 жылы әскерилер төңкеріс жасап, содан кейін елу жылдай билікте болды. 2008 жылы әскерилер Конституцияны өзгертіп, әскердің елдің саяси жүйесіндегі рөлін бекітіп алды. Бұл Конституцияға сай, әскерилер сайлауға қатыспай-ақ парламенттегі орынның 25 пайызын алады. Әскердің қолбасшысы елдің қорғаныс, ішкі істер және шекара ісі бойынша министрді тағайындайды. Яғни, әскерилерге берілген бұл басымдық Аун Сан Су Чжинің Демократияшылардың ұлттық лигасы партиясына ыңғайсыз болды.

Аун Сан Су Чжи мен партияның көптеген мүшесі әскерилер тарапынан көп қуғын көрген.

МИН АУНГ ХЛАЙН КІМ?

64 жастағы Мин Аунг Хлайн 1972-1974 жылдары Янгон университетінде заң мамандығында оқып жүргенде саяси белсенділіктен алыс болды. “Ол көп сөйлемейтін, жұрт көзіне түсе бермейтін еді” деген еді онымен бірге оқыған адам 2016 жылы Reuters агенттігіне.

Мьянмада әскерилер төңкеріс жасап, ел лидерін қамауға алды. Жағдайды 300 сөзбен түсіндіреміз

Онымен бірге оқитын студенттер наразылықтарға шығып жүргенде ол әскери университетке түсу қамын ойлап жүрген еді. Ол 1974 жылы үшінші мүмкіндігінен кейін Қорғаныс қызметі академиясына түсті.

Мин Аунг Хлайнмен бірге академияда оқығандардың бірі 2016 жылы Reuters агенттігіне “ол үлгерімі орташа кадет болды” деп сипаттаған.

Бірге оқыған адам “оның шені баяу өсті” дейді. Ол Мин Аунг Хлайнның офицер шенінен жоғары көтерілгеніне таңданыс білдірген.

Мин Аунг Хлайн 2011 жылы, ел демократияға бет бұра бастаған кезде, әскер басына келді. Янгондағы дипломаттар “2016 жылы Су Чжидің биліктегі алғашқы мерзімі кезінде Мин Аунг Хлайн көп сөйлемейтін солдаттан саясаткерге айналды” дейді.

Сарапшылар Мин Аунг Хлайн Facebook желісінде белсенді болып, қоғамдық шараларын желіде жарнамалап, жүздеген мың жақтасын жинап алды дейді. 2017 жылы әлем елдері Мьянма әскерін рохинджа мұсылмандарын өлтірді деген айыптап жатқан тұста Facebook Мин Аунг Хлайннің аккаунтын жауып тастады.

Ол әскерилердің парламенттегі 25 пайыз орнынан бас тарту жайлы сөз қозғамады. Су Чжиді президент етіп бекіту туралы да ауыз ашпады (Су Чжидің балалары шетел азаматы болғандықтан ол президент бола алмайды, бұл Конституцияда бекітілген).

2016 жылы ақпанда Мин Аунг Хлайн өзі әскер қолбасшысы қызметін тағы бес жылға созып алған. Ол биыл ақпанда әскер басынан кетуі тиіс еді. Бірақ 1 ақпанда елде әскери төңкеріс жасап, қазір елдің басшысына айналды. Әскерилер былтыр қарашада өткен парламент сайлауының нәтижесімен келіспейді. Бұл сайлауда Су Чжидің партиясы жеңімпаз деп танылған.

МИН АУНГ ХЛАЙНҒА САЛЫНҒАН САНКЦИЯЛАР

2017 жылы Мьянма әскерилері рохинджа мұсылмандарына арнайы операция ұйымдастырған. Бұл операциядан соң 730 мың рохинджа көршілес Бангладешке қашып кеткен еді. БҰҰ Мьянма әскерилері операция кезінде рохинджаларды жаппай өлтіріп, үйлерін өртеген деп мәлімдеді. Мьянманың бұл әрекеті бейбітшілік саласы бойынша Нобель сыйлығын алған Аун Сан Су Чжидің де беделіне нұқсан келтірді.

Аун Сан Су Чжи (сол жақта) мен Мин Аунг Хлайн (оң жақта).

Аун Сан Су Чжи (сол жақта) мен Мин Аунг Хлайн (оң жақта).

АҚШ 2019 жылы Рохинджа мұсылмандарына ұйымдастырылған операцияға байланысты Мин Аунг Хлайн мен тағы үш әскери басшыға санкция салды. Қазір Гаагадағы БҰҰ-ның Халықаралық трибуналында Мьянма елінің үстінен сот өтіп жатыр. Африкадағы Гамбия елі Мьянманы “рохинджа мұсылмандарына геноцид жасады” деп айыптап, Гаагадағы сотқа шағымданған.

МЬЯНМАДАҒЫ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙ ҚАНДАЙ?

ВВС сайтының жазуынша, Мьянмада қазіргі жағдай бірқалыпты. Ірі қалалардағы көшелерде әскерилер бақылауына алған. Елде түнде комендант сағаты енгізілген.

1 ақпанда елде ұялы байланыс пен интернет байланысы үзілген еді. 2 ақпанда интернет пен байланыс қайта қалпына келген.

Азияның бірнеше елінде Мьянма елшілігі алдында әскери төңкеріске қарсы наразылық шарасы өтті. Наразылар әскерилерден Аун Сан Су Чжиді босатуды талап етті.

Мандалай қаласында жүрген әскерилер. 2 ақпан 2021 жыл.

Мандалай қаласында жүрген әскерилер. 2 ақпан 2021 жыл.

Халықаралық ақпарат агенттіктерінің жазуынша, Мьянмада әлеуметтік желіде жұрт әскери төңкеріске қарсы наразылықтары байқалады.

Әскерилер қамауға алынған Аун Сан Су Чжидің қайда екенін айтпай отыр. Бірақ Аун Сан Су Чжиге жақын адамдардың бірі AFP агенттігіне Аун Сан Су Чжи үйқамақта отырғанын айтқан.

АҚШ Мьянма әскерилері Аун Сан Су Чжиді босатпаса санкция салатынын мәлімдеді.

54 миллион халқы бар Мьянма – Бангладеш, Қытай және Таиландпен шекаралас ел.

Мақала Reuters, BBC ақпараттарының негізінде жазылды

Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Пашинян елде әскери төңкеріс жасау талпынысы болғанын мәлімдеді

    Армения премьер-министрі Никол Пашинян. Армения қарулы күштерінің бас штабы премьер-министр Никол Пашинян мен үкіметті отставкаға кетуге үндегеннен кейін премьер-министр елде әскери төңкеріс жасау талпынысы болғанын мәлімдеді. Бас штабтың ақпарат департаменті 25 ақпан күні таратқан мәлімдемеде бас штаб төрағасының бірінші орынбасарының “болмашы себеппен” қызметтен босатылуына қарсылық ретінде сондай үндеу жасалғанын хабарлаған. “Бұл Арменияның ұлттық және мемлекеттік мүдделерін ескермей отырып жасалған қадам. Осындай күрделі шақта мұндай шешім мемлекет мүддесіне қайшы, жауапсыз қадам” делінген қарулы күштер таратқан мәлімдемеде. Олар осындай “күрделі шақты премьер-министр мен үкімет бұдан әрі қарай ақылға қонымды дұрыс шешім қабылдай алмайды” деп санайды. Қарулы күштер өздерінің талаптарын орындату мақсатында күш қолдана ма, жоқ па, белгісіз. Ал Никол Пашинян отставкаға кетпейтін

  • Байден АҚШ-тың Қытайға қатысты әскери стратегиясын дереу сараптауды тапсырды

    АҚШ президенті Джо Байден. АҚШ президенті Джо Байден қорғаныс министрлігіне АҚШ-тың Қытайға қатысты әскери стратегиясын тез арада сараптауға бұйрық берді. 10 ақпанда Пентагонда сөйлеген сөзінде Байден сараптама АҚШ-қа Қытай мәселесі бойынша “мығым саясат жүргізуге” көмектеседі деді. “Біз Үнді-Тынық мұхиты аймағында және әлемде бейбітшілікті сақтап, мүддемізді қорғай алу үшін Қытай тарабынан артып келе жатқан мәселелерді оңтайлы шеше білуіміз керек” деді Байден. Сараптама барлау, технология, АҚШ-тың аймақтағы ықпалы, одақтастық, Пекинмен қорғаныс мәселелері бойынша әріптестік сияқты негізгі салаларды қамтуы тиіс. Қорғаныс министрі Ллоид Остин 20 қаңтарда президент қызметіне кіріскеннен бері алғаш рет Пентагонға келген Байденге Пекинге қатысты әскери стратегияны қарастыру үшін жаңа жұмыс тобы құрылғанын айтты. Жұмыс тобы төрт ай ішінде талдаулары мен

  • Путинизм және мафия логикасы. Ресей президентінің өткенін зерттеушімен сұхбат

    Дмитрий ВОЛЧЕК Владимир Путин мен Заирдегі қаңырап бос қалған сарай. Фотоколлаж. “Путинизм” сайтының негізін қалаушы Артем Круглов Ресей президентінің өткенін зерттеумен айналысады. 2019 жылдан бері Youtube желісінде “Путинизм как он есть” дейтін деректі фильмдер сериясы шығып келеді. Фильмдер Кругловтың сайтында жарияланған зерттеулерге сүйенеді. Азаттықтың Орыс қызметі одан осыған дейін де сұхбат алған. Ал мына әңгіме “Путин сарайы” фильмі жарық көргеннен кейін жазылған. Фильм авторлары да Круглов тапқан деректерді негізге алған. НАВАЛЬНЫЙ ЗЕРТТЕУІНДЕГІ ТЫҢ ДЕРЕКТЕР Азаттықтың Орыс қызметі: ФБК (Кремль сыншысы Алексей Навальныйдың Жемқорлықпен күрес қоры) зерттеуінде сіз үшін беймәлім, нақтылауды не толықтыруды қажет ететін деректер болды ма? Артем Круглов: Идокопас мүйісіндегі сарай жаңа тақырып емес. Ол туралы сонау 2010 жылы Путиннің айналасынан қашқан Сергей Колесников айтқан.

  • “Навальный Путиннен сарайын тартып алды ма?” Ресей және АҚШ сарапшыларымен сұхбат

    Азаттық радиосы Алексей Навальный және “Путин сарайы”. Коллаж. Алексей Навальныйдың “Путин сарайы” дейтін фильмінің көрілімі 106 миллионнан асты және одан әрі көбейетін көрінеді. Ал осы тұста Кремль қазір қамауда отырған Алексей Навальный мен оның жақтастарына қарсы репрессия науқанын бастады. Ұстап әкету, айып тағу, үйін тінту. Билік наразылық акцияларын басу үшін түрлі амалға жүгініп отыр. Бірақ бұл қарсылық акцияларын тоқтата алмады. Полиция бүкіл ел бойынша 5 мыңнан астам адамды, көптеген шеруші соққыға жығылды. Азаттық радиосы Орыс қызметінің журналисі Мумин Шакировтің ресейлік саясаттанушы Александр Кынев пен Теннеси штаты университетінің профессоры Андрей Коробков пен алған сұхбатының ықшамдалған нұсқасын ұсынып отыр. Сұхбаттың түпнұсқасы наразылық акциясы өткен 31 қаңтарға дейін жарияланған. ГЕЛЕНЖИКТЕГІ “ПУТИН САРАЙЫН” ЖӘНЕ 100 МИЛЛИОННАН АСТАМ КӨРІЛІМ Мумин Шакиров: Геленжиктегі сарайдың

  • Каспий теңізі: Ашғабад пен Баку 30 жылдық даудың шешімін тапты

    Брюс ПАННИЕР Каспий теңізінің Бакудегі жағалауында мұнай платформасы алдында шомылып жүрген балалар. Әзербайжан мен Түркіменстан Каспий теңізіндегі мұнайлы жерді игеру жөнінде келісімге келді. Екі ел бұл жерлерге 30 жылға жуық уақыт бойы дауласып келген. Түркіменстан президенті Гурбангулы Бердімұхамедов пен Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев 21 қаңтарда өткен видеоконференцияда “Достлук” кен орнын игеру бойынша өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылғанын мәлімдеді. Көмірсутек кен орны бойынша жасалған келісім Каспий жағалауындағы қос мемлекеттің қарым-қатынасын дамытудағы маңызды қадам болып, Транскаспий құбырын салу идеясын қайта жандандырып отыр. Кен орнының “Достлук” немесе “Достық” деп аталуының өзі “келісімге келу” деген мағынаны береді. 1991 жылдың соңында Совет одағы тарағаннан кейін қос мемлекет кен орнына иелік ету құқығын қатар талап

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: