|  |  | 

Жаһан жаңалықтары Саясат

Мәскеу түркі мемлекеттерінің бірігуінен неге қорқады? АҚШ-тағы Омарова төңірегіндегі дау


Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесіне мүше ел басшылары. Стамбул, 12 қараша, 2021 жыл.

Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесіне мүше ел басшылары. Стамбул, 12 қараша, 2021 жыл.

Кремль түркі мемлекеттерінің бірігуінен сескене ме? «Түркі әлемі» мен «орыс әлемінің» қайсысы күшті? АҚШ-тағы былтырғы президент сайлауынан соң басталған қос партия арасындағы текетірестің Қазақстан тумасы Сәуле Омароваға қандай қатысы бар? Батыс ақпарат құралдары осы сұрақтарға жауап іздейді.

«РЕБРЕНДИНГТЕН ӨТКЕН» ТҮРКІ КЕҢЕСІ

«Түркияның одақтасы – Әзербайжан екінші Қарабақ соғысында (2020 жылғы 27 қыркүйек – 9 қараша) жеңіске жеткен соң ресейлік шолушылар Анкараның өз қоластындағы түркі мемлекеттер одағын құру әрекетіне алаңдай бастаған. Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі (қысқаша Түркі кеңесі) елеулі ребрендингтен өтіп, Түркия Түркі мемлекеттер ұйымын (мақалада «одағы» деп жазылған – ред.) құрғаннан соң бұл қауіп ұлғая түсті». 12 қарашада Стамбұлда өткен Түркітілдес мемлекеттер кеңесінің кезекті саммитін қорытындылаған америкалық Jamestown қорының сайтындағы мақала осылай басталады.

Автордың айтуынша, Ресейдегі кей сарапшылар Түркия президенті Режеп Тайып Ердоғанның ойы тым әріде деп болжайды: Ердоғанның ойындағы түркі әлемі – «тек түркі мемлекеттерінің емес, басқа елдердің, соның ішінде Ресей Федерациясының аумағындағы түркі халықтарының ауқымдырақ тобын құрайды».

Түркі кеңесіне мүше ел басшылары кеңес отырысында: Түркия президенті Режеп Ердоған (ортада), Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев (оң жақта) және Әзербайжан басшысы Ильхам Әлиев. Түркия, 12 қараша, 2021 жыл.

Түркі кеңесіне мүше ел басшылары кеңес отырысында: Түркия президенті Режеп Ердоған (ортада), Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев (оң жақта) және Әзербайжан басшысы Ильхам Әлиев. Түркия, 12 қараша, 2021 жыл.

Автор Ресей ғалымы Дмитрий Родионовтың болжамына сілтеме жасап: «Бұл ықтимал әрекеттердің алғашқысы Мәскеудің Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркіменстан және Өзбекстан сияқты елдерге ықпалын азайтуды көздесе, екіншісі Ресей Федерациясының қазіргі аумағындағы түркі жерлеріне Мәскеудің бақылау жүргізуіне қауіп төндіреді» дейді. Оның айтуынша, соңғы кездері Мәскеу түркі мемлекеттерінің одағы концепциясын жиі сынағанымен, «идеяға көп назар аудартпау үшін оған қарсы пікір білдіруден тартынып келген».

Сарапшының айтуынша, Түркия басшысы түркі мемлекеттерінен басқа елдердің аумағындағы түркітілдес халықтың қамқоршысы екенін көп байқатып жүр. Мәселен, былтыр қаңтарда Бакуге барған сапарында ол «Анкара Ирандағы әзербайжандарға алаңдайтынын» айтқан, сол арқылы ол «риторика жағынан тіпті Әзербайжан президенті Ильхам Әлиевтен де асып кетті». Миллиондаған әзербайжан тұрып жатқан Иранға немесе Шыңжаңдағы түркі мұсылмандары «саяси үйрену лагері» деген орындарға қамалып жатқан Қытайға тікелей айбат шекпегенімен, Ердоған «Анкара өз мемлекеті жоқ түркі халықтарына назар аударатынын және түркі бірлігінің бұл екі түрі өзара байланысты екенін айтты және ісімен де аңғартты».

Автордың айтуынша, Түркияның Ресейдегі мұсылман түркілерге, әсіресе Мәскеу Украинадан оккупациялаған Қырым түбегіндегі Қырым татарларына назар салуы Ресейді бұрыннан толғандырып келеді.

Нұр-Сұлтанда орналасқан Түркі академиясының жақында жарияланған мәлімдемесінде Ресейдің Қиыр шығысындағы Саха Республикасы «әлем қауымдастығы мойындамаған мемлекеттік құрылымдардың бірі» деп аталған. Ресей сарапшысы Сергей Аксеновтың пікірінше, бұл – «Ресейдегі түркі сепаратизмі пропагандасының» әрекеті.

«Ресей сарапшыларының айтуынша, Түркияның шетелдегі түркі халықтарына жасап жатқан әрекеті Ресейдің «орыс әлемі» бастамасымен дәлме-дәл келеді. Осы екі сәйкестік және Мәскеудің мұны мойындамауы Анкараның Кремль «жақын шетел» деп санайтын аймақтарға ғана емес, өз үйіне жақын жерге де ықпал жүргізуіне жол ашуы ықтимал. Әрине, Анкараның түркі әлемі туралы көзқарасы Мәскеудің орыс әлемі туралы көзқарасындай не одан да үлкен маңызға ие болуы мүмкін» деп қорытады Еуразиядағы этносаралық қарым-қатынасты зерттейтін сарапшы, мақала авторы Пол Гобл.

«ҚЫЗЫЛДАРДЫ АҢДУ» НАУҚАНЫНЫҢ «НЫСАНАСЫНА» АЙНАЛҒАН ОМАРОВА

АҚШ-тағы жоғары лауазымды қызметке ұсынылған Қазақстан тумасы Сәуле Омарова Демократиялық және Республикалық партиялар арасындағы бітіспес даудың ортасында қалды. АҚШ президенті Джо Байден жақында Корнелл университетінің профессоры Омарованы валюта басқармасының жетекшісі қызметіне ұсынған.

Оның кандидатурасын талқылайтын сенаттағы тыңдау жақындап қалғанда Америка ақпарат құралдары Сәуле Омарова 26 жыл бұрын дүкеннен киім ұрлап, ұсталған деп жарыса жазды. Ал Fox News телеарнасы Омарованың СССР-дағы коммунистік режим кезінде Мәскеуде білім алғанын алға тартып, оны «Карл Маркстың суретімен бірге омақа асатын Байденнің кезекті үміткері» деп сипаттады. Енді бірі ол «коммунизмді қалайды» десе, Wall Street Journal-дың редакция алқасы «Ол советтің экономикалық жүйесі күшті болған деген ойды әлі ұстанады» деген ой айтты.

Сәуле Омарова АҚШ сенатының тыңдауы кезінде сұрақтарға жауап беріп жатыр. 18 қараш 2021 жыл.

Сәуле Омарова АҚШ сенатының тыңдауы кезінде сұрақтарға жауап беріп жатыр. 18 қараш 2021 жыл.

New York Magazine басылымы болса, Сәуле Омарова «қызылдарды іздеу деген сүйкімсіз науқанның нысанына айналды» деген тақырыппен мақала басты. «Елдің кейбір ірі банктеріне қатысты ережелерді босаңсытудағы кеңсенің (валюта басқармасының – ред.) рөлін қатаң сынаған Омарованы екіге жарылған конгресс «Сәлем, Сәуле!» деген әнді блюз стилінде шырқап, құшақ жая қарсы алады деп ешкім күткен жоқ, әрине. Сыйлы ғалым әрі үлкен Джордж Буш әкімшілігінің ардагері президент Байденнің өз адамдарын тағайындау барысында дәл 1950-жылдардағыдай қызылдарды аңду деген ең бір сүйкімсіз науқанның ортасында қалады деп ешкім ойламады» деп жазады басылым.

АҚШ сенатының банк комитетіндегі Республикалық партия өкілі Пэт Туми Омарованың Мәскеу мемлекеттік университетіне түскенін, Ленин атындағы стипендия алғанын айтып, ұзақ сөз сөйлеген және сонда жазған «Карл Маркстың саяси философиясы туралы диплом жұмысының орысша түпнұсқасын талап етіп, ақылға сыйымсыз, көзбояу хат жазған».

New York Magazine тілшісіне сұхбат берген Сәуле Омарова мұндай қарсылық болатынын білгенін айтқан. Оның айтуынша, өз кандидатурасына қарсылықтың артында АҚШ-тың ірі банктері тұр.

«Мен оларды (АҚШ-тың ірі федералдық банктерін – ред.) реттеп отырады деп қобалжитындары анық еді. Себебі олар менің жаңа дағдарысты болдырмауға қатысты нақты ұстанымым бар екенін біледі. Себебі мен бұл саланың сырттай жақсы көрінетін жауаптарын қанағат тұтып отыра бермей, қиын сұрақтарды қайта-қайта қоя беретінімді олар біледі» деді Омарова.

Америка басылымдары Сәуле Омарованың Қазақстан мен Ресейдегі балалық, жастық шағына да көп тоқталған. Ол «Коммунистік партияға өтпегені үшін Сталин жақындарын Сібірге айдап жіберген» әжесінің қолында өскенін айтқан. Омарова Совет одағын «еркін кәсіпкерлік жоқ, мен сияқты адамдарға экономикалық мүмкіндік жоқ репрессиялық мемлекет» деп атаған.

«Оның бар арманы – мүмкіндіктер мен еркіндік елі Америкаға келу болған».

18 қарашада өткен тыңдауда Омарова сенаторлар сынының астында қалды. New York Times-тың жазуынша, АҚШ сенаторлары оның мекемені басқарудағы жоспарына емес, кезінде жазған еңбектеріне көбірек шүйліккен, тіпті АҚШ-тағы гендер теңдігін СССР-дікімен салыстырған 2019 жылғы туитіне де назар аударған.

АҚШ басылымдарының жазуынша, сенаттың қолдауына ие болған жағдайда Сәуле Омарова 3500-дей қызметкері бар валюта басқармасының жетекшісі қызметіне барады. Бұл – Америкадағы федералдық банктердің жарғысына бақылау жасайтын реттеуші орган.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы 

Related Articles

  • Кулеба: Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы Қазақстанда емес, Украинада шешілмек

    Азаттық радиосы Украина сыртқы істер министрі Дмитрий Кулеба. Украина сыртқы істер министрі Дмитрий Кулеба Азаттықтың Украин қызметіне (Радiо Свобода) берген сұхбатында Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы жайлы пікірін айтты. “Еуроатлантика қауіпсіздігінің болашағы Украинада шешіліп жатыр. Және дәл қазір мұны негізгі астаналар түсінді. Әлемнің өзге бөлігінде болып жатқанның барлығы – периферия. Бұл маңызды, мұны түсіну, есепке алу қажет, бірақ қазір біз орталықпыз” деді миинистр. Оның сөзінше, Киев әлемдік дипломатия орталығына айналған, ал әлем Украинада болып жатқан жағдайды жіті бақылап отыр. Бұған қоса министр, Ресей мен Қазақстан өздерінің “тез әрі қатаң” әрекет ете алатынын көрсетті дейді. Сондықтан сол аймақтағы позицияларын күшейткенін атап өтті. “Әскери тілмен айтқанда, бұл Ресейдің ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы (ҰҚШҰ) аясында жылдам әрекет

  • Тек ҰҚК қызметіне ғана тиесілі ПП пулемет-тапаншалары лаңкестерде қайдан жүр?

    «Әскерилердің жоспарын қасақана бұзған басшы кім?»: подполковник Алматыдағы бүлікке қатысты өз нұсқасын айтты «Ұлттық гвардия ҰҚШҰ (ОДКБ) күштеріне жүгінбей-ақ өз бетінше террористерді жеңе алатын ба еді, деген «Караван» басылымының сауалына Ұлттық гвардия командирінің техника және қару-жарақ жөніндегі бұрынғы орынбасары, ҚР Ішкі істер министрлігі Ішкі әскерлері Әскери институтының аға оқытушысы, подполковник Ермек ТҮСІПЖАНОВ жауап берді. – Бүгін лаңкестер мен тонаушылардан әскери қарулар тәркіленді деген ақпаратқа тап болдым. Бір көргеннен-ақ бұл қаруды әдетте ҰҚК арнайы қызметінің жауынгерлері қолданатынын анықтадым: ПП (автомат-тапанша). Тоналған қару-жарақ қоймаларында мұндай қарулардың ешқайсысының жоқ екені анық. Ішкі әскерлерде, яғни ұлттық гвардия әскерлерінде жүргізушілер, кинологтар сияқты кіші мамандар толығымен АКСУ-мен қаруланған. Ешкімде ПП автоматы жоқ. Мұндай автоматтар тек ҰҚК арнайы жасақтарына

  • Байден: Украинаға басып кіру Ресей үшін “апатпен пара-пар” болады

    АҚШ президенті Джо Байден. Ресей Украинаға басып кірсе, “апатқа” кезігеді, Владимир Путин мұндай жағдайда “өмірі көрмеген” Батыс санкциясына ұшырайды. Сәрсенбі күнгі баспасөз мәслихаты кезінде АҚШ президенті Джо Байден осылай деп мәлімдеді. Байден Ресей басқыншылық жасаса, не болатынын түсіндірді. Ондай жағдайда мысалы, Ресей банктері доллармен операция жасаудан қалады. Байденнің айтуынша, Ресейдің Украинамен салыстырғанда әскери мүмкіндігі көп және қақтығыс болса, жеңіске жетуі де ықтимал. Алайда оның қысқа және ұзақмерзімдік салдары болады. Байденнің ойынша, Владимир Путин Украинаға операциядан бас тартпайды, бірақ ірі қақтығыстың болғанын да қаламайды. АҚШ президенті Кремльге Батыстың жауабы Ресейдің Украинаға қарсы әрекетінің ауқымы мен салдарына байланысты болатынын сездірген. Ресейдің Украинаны НАТО-ға алмау туралы талабына тоқталған Байден Украина жақын арада одаққа

  • Томас Исидор Ноель Санкара..

    Бұл –Томас Исидор Ноель Санкара.., Буркина-Фасоның президенті. Ол ел басқарып тұрған шағында өзінің әскери шеніне сай берілетін 450$ айлықпен күнелткен. Ал, президенттігі үшін берілетін 2000$ жалақыны жетімдер үйіне аударып отырған. Оның билік басында жасаған елеулі өзгерісі – мемлекеттік шенеуніктердің жасырын табыстары мен ұрлықы есеп-шоттарын әшкерелеп, оларды халыққа шынайы қызмет етуге мәжбүрледі. Және, кейін өзінің осы ісі үшін тағынан да, басынан да айырылды… Арам ниеттілер Санкараны тақтан тайдырып, табан астында өлтіріп тастағаннан соң, ел алдында ақталмақ боп оның бар байлығын қопарған екен.., сөйтсе, ол байғұс өзі билік құрған кезде президент болмай тұрып сатып алған ескі “Пежосы” мен мұздатқышы бұзылған ескі тоңазытқышы, 3 гитарасы мен 4 велосипедінен басқа дүние-мал жинамаған көрінеді… Санкара

  • Әбіләзов елге келіп, Уақытша үкімет тізгінін ұстайтынын айтты

    ПАРИЖ. 17 қаңтар. Францияда тұрып жатқан қазақстандық қашқын банкир Мұхтар Әбіләзов Қазақстанға оралып, Уақытша үкіметті басқаратынын мәлімдеді. Бұл туралы РИА «Новости» хабарлады. Қазақстандық оппозиционер өзінің премьер-министр болғысы келетінін айтып, Батыстан осыған көмектесуді сұрау ниеті бар екені жеткізді. Оның айтуынша, француз президенті Эммануэль Макронға бұл жайында білдірген. «Біз билікті ауыстырудың жоспарын жасап қойдық, біз режимнің кетуіне қол жеткіземіз. Мен Қазақстанға ұшып келіп, жарты жылдай Уақытша үкіметті басқаратын боламын. Содан кейін сайлау жарияланады. Егер онда біздің партия жеңіп шығатын болса, мен ашық түрде премьер-министр боламын. Президенттің лауазымы болмайды. Біз бұл лауазымды жоямыз», – деді Мұхтар Әбіләзов. Бұрынғы банкир сондай-ақ 2004 жылы бизнестегі әріптесі Ержан Тәтішевтің қазасы үшін Қазақстанда сырттай өмір бойы түрмеде

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: