Шабдарбаевтың ҰҚК-ні мен басқарғанда бәрі тамаша болса әлгі жиһадшылар мен дағуатшылардың бәрі аспаннан түсті ме?
kerey.kz
Әріптесім Манас Қайыртайұлына Амангелді Шабдарбаев қысқа сұқбат беріпті. Көп нәрсе айтыпты,
Көңіліме дық еткен тұсын жазайын.
Ұлттық қауіпсіздік комитетін мен басқарғанда (2005-2010 ж) көшеде сақалдылар, анау-мынау исламистер ашық жүрген жоқ, бәрін қадағалап отырдық депті.
2013 жылдың күзі еді. Таңертең жұмысқа келсек, шамамен онның кезінде, қару асынған 30-ға жуық сақалды жігіттің Сириядан Қазақстанға үндеу жолдап тұрғанын көрдік. Қырамыз-жоямыз деген әңгіме.
Бұлар кім деп дереу әлеужеліден іздеп, Жезқазған мен Сәтбаевтан Сирияға “жиһадшылап” кеткендер екенін жобаладық.
- Барасың ба,- деді редакция. Өмірі көрмеген, ешкімді танымайтын жерім.
-Барамын,-дедім. Сол күні түстен кейін Жезқазғанға ұшып кеттім. Ертеңіне Жезқазған базарына барып, біреуді көке, бәреуді жәке деп жүріп, жіптің ұшығын таптым. Біраз тарқаттым.
Сонда байқағаным, Жезқазғанда жалғыз мешіт бар екен. Жұма күні қаладағы “салафиті” бар, басқасы бар, сонда жиналады.
Қалада апта жүріп кәдімгідей көзге түсіп қалдым. Әкімдік “келгеніңізді біліп отырмыз” деді. Үш әріпті айтқаны. Сақалдылардың реакциясы байқала бастады.
Жұма күні мешітке бардым. Қолымда шолақ камера. Мешіт алдынан сақалы беліне түскен еңгезердей 7-8 жігіт шығып, ортаға алды. Түрлері сұсты. Сақалдың да сес беретіні бар дегендей. Біраз тергеп, доқ көрсетуге айналғанда бір жас жігіт ортаға кіріп келді де:
- Бұл кісіде шаруаларың болмасын, өздерің адасып жүре беріңдер,-деп ұрсып тастады. Әлгілер сәл тартынып қалды.
Былай шыққан соң, бұларың кім дедім.
- Әкем ғой,-деп маңдайын тыржитты.
Бұл жас жігітпен алдында танысқанмын. Мешітке жаңадан келіп жатқан имамның айналасында жүреді екен. Өзі құралпы тағы бес-алты бала бар. Жаңа имамды мүфтият жіберді, салафиттермен күреседі, біз соны қолдаймыз дейді. Әкесі “салафит”, өзі дәстүрлі жолдағы мүмін.
-Аға, Қазақстанда Жезқазған деген жер бар екенін, онда да мешіт бар екенін, оған да жөні түзу имам керек екенін өкімет ұмытқалы он шақты жыл болды. Жалғыз мешітіміз “салафиттердің” орталығына айналып кеткен,-деді.
Сонда бір апта жүріп, көп “салафит” көрдім. Кәдімгі жүйелі жолға түскен жәмиғатқа айналыпты. Бірнеше күн қиылып жүріп, басшысымен кездестім. Ақыры түн ішінде, қай жерде екенімді түсінбейтіндей жағдайда ресторанның подвалында, оңаша жерде жолықтырды. Тарихты, мәдениетті жақсы білетін, кезінде тәуір қызметте істеген орта жастағы адам екен. Онша жақтырмады, сіздердің де сөздеріңізді жазамын деген соң ептеп ашылды.
- Жастарды Сирияға жіберіп жатқандарыңыз қалай?
- Барамын дегендерге көмектесеміз, бірақ зорлық жоқ.
- Сіздерге не керек?
- Өкімет бізге жеке мүфтият ашып берсін, тиіспесін, бар болғаны сол,- деді. Біраз уәждестік.
Бұл кезде “салафизмді” Қазақстаннан шыққан танымал дағуатшылар күндіз-түні насихаттап, аттары жер жарып тұрған еді. Кімдер екенін көпшілік өзі де білсе керек.
Сол кеткен жастардың дені өліп қалды. Жүздеген шиеттей бала-шағасы сонда тентіреп кетті. Қалған-құтқанын АҚШ-тың айтуымен өкіметіміз “Жусан” деген операция жасап әкелген болды.
Сыдыртып айта салған оңай, басыңнан өткізбеген соң сезбейсің. Жүздеген үйелмен ойран болып, шаңырағы ортасына түсті.
Сирияға кеткен жалғыз ұлын кімнен сұрарын білмей, Жезқазған мешітіне апта сайын келіп, садақа беріп, дұға оқытатын әйелдің жалғыз аяқ жолмен жалғыз өзі ботадай боздап, жаулығы сүйретіліп, еңіреп бара жатқаны есімнен кетпейді.
Оны ешкім жұбата алмайтын, жұбатуға тырыспайтын да. “Әр келген сайын еңіреп кетеді, баласы өліп қалған, сенбей жүр” дейтін имам.
Амангелді Шабдарбаевтың ҰҚК-ні мен басқарғанда бәрі тамаша болды деген сөзінен кейін есіме түскені. Тамаша болса әлгі жиһадшылар мен дағуатшылардың бәрі аспаннан түсті ме?
Пікір қалдыру