|  | 

كوز قاراس

شابدارباەۆتىڭ ۇقك-ءنى مەن باسقارعاندا ءبارى تاماشا بولسا الگى جيھادشىلار مەن داعۋاتشىلاردىڭ ءبارى اسپاننان ءتۇستى مە؟

ارىپتەسىم ماناس قايىرتايۇلىنا امانگەلدى شابدارباەۆ قىسقا سۇقبات بەرىپتى. كوپ نارسە ايتىپتى،
كوڭىلىمە دىق ەتكەن تۇسىن جازايىن.
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن مەن باسقارعاندا (2005-2010 ج) كوشەدە ساقالدىلار، اناۋ-مىناۋ يسلاميستەر اشىق جۇرگەن جوق، ءبارىن قاداعالاپ وتىردىق دەپتى.
2013 جىلدىڭ كۇزى ەدى. تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلسەك، شامامەن وننىڭ كەزىندە، قارۋ اسىنعان 30-عا جۋىق ساقالدى جىگىتتىڭ سيريادان قازاقستانعا ۇندەۋ جولداپ تۇرعانىن كوردىك. قىرامىز-جويامىز دەگەن اڭگىمە.
بۇلار كىم دەپ دەرەۋ الەۋجەلىدەن ىزدەپ، جەزقازعان مەن ساتباەۆتان سيرياعا “جيھادشىلاپ” كەتكەندەر ەكەنىن جوبالادىق.
- باراسىڭ با،- دەدى رەداكتسيا. ءومىرى كورمەگەن، ەشكىمدى تانىمايتىن جەرىم.
-بارامىن،-دەدىم. سول كۇنى تۇستەن كەيىن جەزقازعانعا ۇشىپ كەتتىم. ەرتەڭىنە جەزقازعان بازارىنا بارىپ، بىرەۋدى كوكە، بارەۋدى جاكە دەپ ءجۇرىپ، ءجىپتىڭ ۇشىعىن تاپتىم. ءبىراز تارقاتتىم.
سوندا بايقاعانىم، جەزقازعاندا جالعىز مەشىت بار ەكەن. جۇما كۇنى قالاداعى ء“سالافيتى” بار، باسقاسى بار، سوندا جينالادى.
قالادا اپتا ءجۇرىپ كادىمگىدەي كوزگە ءتۇسىپ قالدىم. اكىمدىك “كەلگەنىڭىزدى ءبىلىپ وتىرمىز” دەدى. ءۇش ءارىپتى ايتقانى. ساقالدىلاردىڭ رەاكتسياسى بايقالا باستادى.
جۇما كۇنى مەشىتكە باردىم. قولىمدا شولاق كامەرا. مەشىت الدىنان ساقالى بەلىنە تۇسكەن ەڭگەزەردەي 7-8 جىگىت شىعىپ، ورتاعا الدى. تۇرلەرى سۇستى. ساقالدىڭ دا سەس بەرەتىنى بار دەگەندەي. ءبىراز تەرگەپ، دوق كورسەتۋگە اينالعاندا ءبىر جاس جىگىت ورتاعا كىرىپ كەلدى دە:
- بۇل كىسىدە شارۋالارىڭ بولماسىن، وزدەرىڭ اداسىپ جۇرە بەرىڭدەر،-دەپ ۇرسىپ تاستادى. الگىلەر ءسال تارتىنىپ قالدى.
بىلاي شىققان سوڭ، بۇلارىڭ كىم دەدىم.
- اكەم عوي،-دەپ ماڭدايىن تىرجيتتى.
بۇل جاس جىگىتپەن الدىندا تانىسقانمىن. مەشىتكە جاڭادان كەلىپ جاتقان يمامنىڭ اينالاسىندا جۇرەدى ەكەن. ءوزى قۇرالپى تاعى بەس-التى بالا بار. جاڭا يمامدى ءمۇفتيات جىبەردى، سالافيتتەرمەن كۇرەسەدى، ءبىز سونى قولدايمىز دەيدى. اكەسى “سالافيت”، ءوزى ءداستۇرلى جولداعى ءمۇمىن.
-اعا، قازاقستاندا جەزقازعان دەگەن جەر بار ەكەنىن، وندا دا مەشىت بار ەكەنىن، وعان دا ءجونى ءتۇزۋ يمام كەرەك ەكەنىن وكىمەت ۇمىتقالى ون شاقتى جىل بولدى. جالعىز مەشىتىمىز “سالافيتتەردىڭ” ورتالىعىنا اينالىپ كەتكەن،-دەدى.
سوندا ءبىر اپتا ءجۇرىپ، كوپ “سالافيت” كوردىم. كادىمگى جۇيەلى جولعا تۇسكەن جاميعاتقا اينالىپتى. بىرنەشە كۇن قيىلىپ ءجۇرىپ، باسشىسىمەن كەزدەستىم. اقىرى ءتۇن ىشىندە، قاي جەردە ەكەنىمدى تۇسىنبەيتىندەي جاعدايدا رەستوراننىڭ پودۆالىندا، وڭاشا جەردە جولىقتىردى. تاريحتى، مادەنيەتتى جاقسى بىلەتىن، كەزىندە ءتاۋىر قىزمەتتە ىستەگەن ورتا جاستاعى ادام ەكەن. ونشا جاقتىرمادى، سىزدەردىڭ دە سوزدەرىڭىزدى جازامىن دەگەن سوڭ ەپتەپ اشىلدى.
- جاستاردى سيرياعا جىبەرىپ جاتقاندارىڭىز قالاي؟
- بارامىن دەگەندەرگە كومەكتەسەمىز، بىراق زورلىق جوق.
- سىزدەرگە نە كەرەك؟
- وكىمەت بىزگە جەكە ءمۇفتيات اشىپ بەرسىن، تيىسپەسىن، بار بولعانى سول،- دەدى. ءبىراز ۋاجدەستىك.
بۇل كەزدە ء“سالافيزمدى” قازاقستاننان شىققان تانىمال داعۋاتشىلار كۇندىز-ءتۇنى ناسيحاتتاپ، اتتارى جەر جارىپ تۇرعان ەدى. كىمدەر ەكەنىن كوپشىلىك ءوزى دە بىلسە كەرەك.
سول كەتكەن جاستاردىڭ دەنى ءولىپ قالدى. جۇزدەگەن شيەتتەي بالا-شاعاسى سوندا تەنتىرەپ كەتتى. قالعان-قۇتقانىن اقش-تىڭ ايتۋىمەن وكىمەتىمىز “جۋسان” دەگەن وپەراتسيا جاساپ اكەلگەن بولدى.
سىدىرتىپ ايتا سالعان وڭاي، باسىڭنان وتكىزبەگەن سوڭ سەزبەيسىڭ. جۇزدەگەن ۇيەلمەن ويران بولىپ، شاڭىراعى ورتاسىنا ءتۇستى.
سيرياعا كەتكەن جالعىز ۇلىن كىمنەن سۇرارىن بىلمەي، جەزقازعان مەشىتىنە اپتا سايىن كەلىپ، ساداقا بەرىپ، دۇعا وقىتاتىن ايەلدىڭ جالعىز اياق جولمەن جالعىز ءوزى بوتاداي بوزداپ، جاۋلىعى سۇيرەتىلىپ، ەڭىرەپ بارا جاتقانى ەسىمنەن كەتپەيدى.
ونى ەشكىم جۇباتا المايتىن، جۇباتۋعا تىرىسپايتىن دا. ء“ار كەلگەن سايىن ەڭىرەپ كەتەدى، بالاسى ءولىپ قالعان، سەنبەي ءجۇر” دەيتىن يمام.
امانگەلدى شابدارباەۆتىڭ ۇقك-ءنى مەن باسقارعاندا ءبارى تاماشا بولدى دەگەن سوزىنەن كەيىن ەسىمە تۇسكەنى. تاماشا بولسا الگى جيھادشىلار مەن داعۋاتشىلاردىڭ ءبارى اسپاننان ءتۇستى مە؟

Related Articles

  • “ۋكراين بولسام، ورىستاردىڭ شابۋىلداعانىن كۇتەر ەدىم”. لوۋرەنس فريدمانمەن سۇحبات

    ۆاجا تاۆبەريدزە “قازىر پۋتين ءۇشىن ۋكراينانى مەملەكەت رەتىندە جويىپ جىبەرۋ ماڭىزدى سياقتى” دەيدى ۇلىبريتانيا تاريحشىسى لوۋرەنس فريدمان. سۋرەتتە: رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (ورتادا) قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ (وڭ جاقتا) مەن باس شتاب جەتەكشىسى ۆالەري گەراسيموۆتىڭ ورتاسىندا تۇر. ۇلىبريتانيا تاريحشىسى لوۋرەنس فريدمان حالىقارالىق قاتىناستار، سىرتقى ساياسات پەن ستراتەگيا تاقىرىبىن زەرتتەيدى. ول قىرعيقاباق سوعىس، يادرولىق تەكەتىرەس، ۋكرايناداعى سوعىستىڭ شىعۋ تاريحى مەن بارىسى تۋرالى اكادەميالىق ەڭبەكتەر جازعان. ازاتتىقتىڭ گرۋزين قىزمەتى تاريحشىمەن سويلەسىپ، تاراپتاردىڭ جەڭىسكە جەتۋ جانە ءپۋتيننىڭ يادرولىق قارۋ قولدانۋ ىقتيمالدىعى تۋرالى سويلەستى.  سەر لوۋرەنس فريدمان بۇكىل ءومىرىن سوعىس پەن ديپلوماتيانى زەرتتەۋگە ارناعان. بريتان تاريحشىسى حالىقارالىق قاتىناستار، سىرتقى ساياسات جانە ستراتەگيا باعىتىندا زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. قىرعيقاباق سوعىس، يادرولىق تەكەتىرەس، اسكەري وپەراتسيا جۇرگىزۋ ساياساتى تۋرالى

  • حايۋاناتتار قاعاناتى. 1. پوليتسەي

    ءدىندارلار دا، ادام جانىنىڭ قاراڭعى تۇكپىرلەرىنە شىراقپەن ۇڭىلمەكشى جازۋشىلار دا، كىسىنىڭ بويىنداعى زۇلىمدىق پەن مەيىرىم تەپە تەڭ دەيدى. سودان، ءومىر دەگەنىمىز ءبىر ءبۇتىن وسى ەكى جارتىنىڭ يتجىعىسى-مىس. ەلگە مەيىرىم جاعى باسىم بولعانى كەرەك. قۇدىققا قۇلاعاندا كومىپ كەتپەسىن دەگەن پيعىل سول. شولدەگەندە سۋ بەرسە، شاۋ تارتقاندا سۇيەۋ بولسا دەگەن دامە سول. كەيدە بار عوي، مەيىرىمنىڭ ءوزى دە سوندا – قۋلىقتان تۋعان با دەپ، كوڭىلىم ءتۇسىپ كەتەدى. بىلايعى ادامنىڭ ءوزى دە سەزەدى، مەيىرىم جاعى كوپتەۋ بولۋ كەرەگىن. ەڭ بولماسا، اكە-شەشەسى ءوزىنىڭ جەمى ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى شاپقىلاعانىن كوزى كوردى عوي. ەر جەتكەنشە، بىزدە ادەتتە – ون ءبىرىنشى سىنىپقا دەيىن مەيىرىمگە دەگەن ىقىلاستىڭ قايماعى بۇزىلمايدى ەكەن. سوسىن باستالادى ەكەن قيامپۇرىس تاڭداۋ. باسقا جۇرتتى بىلمەيمىن، مەن

  • “نام گوركو-2″

    سونىمەن، قاڭتار وقيعاسىنىڭ جىلدىعىنداعى “ارنايى پارلامەنتتىك تىڭداۋ” اياقتالدى. بۇل – البەتتە، ەلەۋلى وقيعا. جىلناماعا جازىلاتىن، ەرتەڭ تاڭبالانىپ قالاتىن، سەن ولگەن سوڭ دا ىزدەنگىش ۇرپاعىڭ اشاتىن جايت. ياعني، بۇگىن – قاڭتاردىڭ بىرجىلدىعىندا پارلامەنتتە قانداي مالىمدەمە جاساعانىڭ تۇگەل ساقتالدى، قۇجاتتالىپ قاتتالدى دەگەن ءسوز. 1986 جىلى جەلتوقسان وقيعاسىنان سوڭ ءبىراز قازاق زيالىسى “نام گوركو” دەگەن ماقالاعا قول قويىپ، جەلتوقسانشىلاردى “ۇلتشىل، ناركومان” دەپ قارالاعان. بەكحوجين، قايىربەكوۆ، سەركەباەۆ، اسانالىلەر قول قويعان ول حاتقا. مىناۋ دا سونىڭ ءبىر ءتۇرى. باسپروكۋراتۋرا مەن ىشكىسىميننىڭ بايانداماسى تۇسىنىكتى – ادەتتەگىدەي ايىپتاۋ سارىنىندا. “بۇلىكشىلەر مەن ارانداتۋشىلار ءبارىن قيراتتى” دەگەن سىڭايدا. بىراق، پروكۋرورلاردىڭ الدىنا ءتۇسىپ ەمپەڭدەپ، بيلىكتى اقتاپ، “ارانداتۋشىلار مەن بۇلىكشىلەر” تۋرالى سايراپ كەتكەن دەپۋتاتتارعا نە جورىق؟ دەپۋتات ج.ءاشىمجان: “قاڭتاردا سينتەتيكالىق ەسىرتكى

  • ۋكراينا سوعىسى ايقىنداعان فاكتتەر:

    1) سوعىستا ادام فاكتورى، اسىرەسە اسكەريلەردىڭ جاۋىنگەرلىك رۋحى، باسشىلىقتىڭ ۇيىسۋ-ۇيىستىرۋ قابىلەتى مەن تۇراقتىلىعى، مەملەكەتكە ادالدىعى دەگەندەر شەشۋشى ءرول وينايدى. 2) بەيبىت كەزدە قويمانى قارۋ-جاراققا تولدىرىپ قويۋ كەرەك، ۇساق قارۋلاردان باستاپ، ءىرى جويقىن قارۋلارعا دەيىن بەيبىت كەزدە قور قۇرۋ كاجەت. اسكەريلەر دە جاتتىعىپ، سەرگەك وتىرۋى كەرەك. 3) اۋە شابۋىلى مەن اۋە قورعانىسىنا تالاپ بارىنشا كۇشەيدى. شابۋىل درونى عانا ەمەس، ماڭىزدى نىسانداردى سەرگەك اۋە قورعانىس جۇيەسىمەن قاۋىپسىز ەتۋدىڭ ءمانى ەرەكشە زور. 4) گيبريدتى سوعىس جۇرگىزۋگە تۋرا كەلەدى، كيبەرشابۋىل دا، اقپارات شابۋىلى دا، ساياسي كەلىسسوز تاكتيكاسى دا، ءتىپتى فەيكنيۋز دا ءرول وينايدى. 5) ينتەللەكتۋالدى دالدىكتىڭ ءمانى ارتتى. اتقىلاي بەرۋ، زور كۇشپەن باسىپ كىرۋ ەشتەڭەنى شەشپەيدى، ەگەر ينتەللەكتۋالدى دالدىك بولماسا ءبارى ۋاقىتتىق القىنۋ مەن

  • ديكتاتورلىق رەجيمدەردىڭ وتىرىك رەفەرەندۋمدارى مەن سايلاۋلارىنا جاندى مىسال

    ديكتاتورلىق رەجيمدەردىڭ وتىرىك رەفەرەندۋمدارى مەن سايلاۋلارىنا ءبىر جاندى مىسال: ىرگەلەس اۋىلدارىمەن قوسا ەسەپتەگەندە، حەرسوندا شامامەن 600 مىڭداي ادام رەسەيگە قوسىلۋ بويىنشا رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ، ولاردىڭ 500 مىڭى رەسەيگە قوسىلۋدى تاڭداعان. بۇل 87%! ال، تاياۋدا جاعداي كۇرت ناشارلاپ، رەسەيشىلدەردىڭ رەسەيگە قاراي قاشۋى باستالعاندا، تەك 100 مىڭداي ادام عانا رەسەي جاققا قاشقان. قالعان 400 مىڭ ادام قايدا كەتتى؟ ولار نەگە رەسەيگە قاشپادى؟ ءيا، بۇل جەردە قورقىپ، امال جوق، قاراعا ىلەسىپ داۋىس بەرگەندەر بولعانى انىق. بىراق ءبارىبىر 87% ەمەس، 50 پايىز قولداۋ دەگەن دە ساندىراق بولىپ شىعادى. دەمەك، ارى بولعاندا رەسەيگە قوسىلۋدى قولداعان حەرسوندىقتار كوپ بولعاندا 20 پايىز عانا، بالكىم ءتىپتى وعان دا جەتپەۋى مۇمكىن. بۇل دەگەنىڭىز، باسقا وڭىردەگى رەفەرەندۋمدار دا وتىرىك دەگەن ءسوز!

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: