|  | 

كوز قاراس

شابدارباەۆتىڭ ۇقك-ءنى مەن باسقارعاندا ءبارى تاماشا بولسا الگى جيھادشىلار مەن داعۋاتشىلاردىڭ ءبارى اسپاننان ءتۇستى مە؟

ارىپتەسىم ماناس قايىرتايۇلىنا امانگەلدى شابدارباەۆ قىسقا سۇقبات بەرىپتى. كوپ نارسە ايتىپتى،
كوڭىلىمە دىق ەتكەن تۇسىن جازايىن.
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن مەن باسقارعاندا (2005-2010 ج) كوشەدە ساقالدىلار، اناۋ-مىناۋ يسلاميستەر اشىق جۇرگەن جوق، ءبارىن قاداعالاپ وتىردىق دەپتى.
2013 جىلدىڭ كۇزى ەدى. تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلسەك، شامامەن وننىڭ كەزىندە، قارۋ اسىنعان 30-عا جۋىق ساقالدى جىگىتتىڭ سيريادان قازاقستانعا ۇندەۋ جولداپ تۇرعانىن كوردىك. قىرامىز-جويامىز دەگەن اڭگىمە.
بۇلار كىم دەپ دەرەۋ الەۋجەلىدەن ىزدەپ، جەزقازعان مەن ساتباەۆتان سيرياعا “جيھادشىلاپ” كەتكەندەر ەكەنىن جوبالادىق.
- باراسىڭ با،- دەدى رەداكتسيا. ءومىرى كورمەگەن، ەشكىمدى تانىمايتىن جەرىم.
-بارامىن،-دەدىم. سول كۇنى تۇستەن كەيىن جەزقازعانعا ۇشىپ كەتتىم. ەرتەڭىنە جەزقازعان بازارىنا بارىپ، بىرەۋدى كوكە، بارەۋدى جاكە دەپ ءجۇرىپ، ءجىپتىڭ ۇشىعىن تاپتىم. ءبىراز تارقاتتىم.
سوندا بايقاعانىم، جەزقازعاندا جالعىز مەشىت بار ەكەن. جۇما كۇنى قالاداعى ء“سالافيتى” بار، باسقاسى بار، سوندا جينالادى.
قالادا اپتا ءجۇرىپ كادىمگىدەي كوزگە ءتۇسىپ قالدىم. اكىمدىك “كەلگەنىڭىزدى ءبىلىپ وتىرمىز” دەدى. ءۇش ءارىپتى ايتقانى. ساقالدىلاردىڭ رەاكتسياسى بايقالا باستادى.
جۇما كۇنى مەشىتكە باردىم. قولىمدا شولاق كامەرا. مەشىت الدىنان ساقالى بەلىنە تۇسكەن ەڭگەزەردەي 7-8 جىگىت شىعىپ، ورتاعا الدى. تۇرلەرى سۇستى. ساقالدىڭ دا سەس بەرەتىنى بار دەگەندەي. ءبىراز تەرگەپ، دوق كورسەتۋگە اينالعاندا ءبىر جاس جىگىت ورتاعا كىرىپ كەلدى دە:
- بۇل كىسىدە شارۋالارىڭ بولماسىن، وزدەرىڭ اداسىپ جۇرە بەرىڭدەر،-دەپ ۇرسىپ تاستادى. الگىلەر ءسال تارتىنىپ قالدى.
بىلاي شىققان سوڭ، بۇلارىڭ كىم دەدىم.
- اكەم عوي،-دەپ ماڭدايىن تىرجيتتى.
بۇل جاس جىگىتپەن الدىندا تانىسقانمىن. مەشىتكە جاڭادان كەلىپ جاتقان يمامنىڭ اينالاسىندا جۇرەدى ەكەن. ءوزى قۇرالپى تاعى بەس-التى بالا بار. جاڭا يمامدى ءمۇفتيات جىبەردى، سالافيتتەرمەن كۇرەسەدى، ءبىز سونى قولدايمىز دەيدى. اكەسى “سالافيت”، ءوزى ءداستۇرلى جولداعى ءمۇمىن.
-اعا، قازاقستاندا جەزقازعان دەگەن جەر بار ەكەنىن، وندا دا مەشىت بار ەكەنىن، وعان دا ءجونى ءتۇزۋ يمام كەرەك ەكەنىن وكىمەت ۇمىتقالى ون شاقتى جىل بولدى. جالعىز مەشىتىمىز “سالافيتتەردىڭ” ورتالىعىنا اينالىپ كەتكەن،-دەدى.
سوندا ءبىر اپتا ءجۇرىپ، كوپ “سالافيت” كوردىم. كادىمگى جۇيەلى جولعا تۇسكەن جاميعاتقا اينالىپتى. بىرنەشە كۇن قيىلىپ ءجۇرىپ، باسشىسىمەن كەزدەستىم. اقىرى ءتۇن ىشىندە، قاي جەردە ەكەنىمدى تۇسىنبەيتىندەي جاعدايدا رەستوراننىڭ پودۆالىندا، وڭاشا جەردە جولىقتىردى. تاريحتى، مادەنيەتتى جاقسى بىلەتىن، كەزىندە ءتاۋىر قىزمەتتە ىستەگەن ورتا جاستاعى ادام ەكەن. ونشا جاقتىرمادى، سىزدەردىڭ دە سوزدەرىڭىزدى جازامىن دەگەن سوڭ ەپتەپ اشىلدى.
- جاستاردى سيرياعا جىبەرىپ جاتقاندارىڭىز قالاي؟
- بارامىن دەگەندەرگە كومەكتەسەمىز، بىراق زورلىق جوق.
- سىزدەرگە نە كەرەك؟
- وكىمەت بىزگە جەكە ءمۇفتيات اشىپ بەرسىن، تيىسپەسىن، بار بولعانى سول،- دەدى. ءبىراز ۋاجدەستىك.
بۇل كەزدە ء“سالافيزمدى” قازاقستاننان شىققان تانىمال داعۋاتشىلار كۇندىز-ءتۇنى ناسيحاتتاپ، اتتارى جەر جارىپ تۇرعان ەدى. كىمدەر ەكەنىن كوپشىلىك ءوزى دە بىلسە كەرەك.
سول كەتكەن جاستاردىڭ دەنى ءولىپ قالدى. جۇزدەگەن شيەتتەي بالا-شاعاسى سوندا تەنتىرەپ كەتتى. قالعان-قۇتقانىن اقش-تىڭ ايتۋىمەن وكىمەتىمىز “جۋسان” دەگەن وپەراتسيا جاساپ اكەلگەن بولدى.
سىدىرتىپ ايتا سالعان وڭاي، باسىڭنان وتكىزبەگەن سوڭ سەزبەيسىڭ. جۇزدەگەن ۇيەلمەن ويران بولىپ، شاڭىراعى ورتاسىنا ءتۇستى.
سيرياعا كەتكەن جالعىز ۇلىن كىمنەن سۇرارىن بىلمەي، جەزقازعان مەشىتىنە اپتا سايىن كەلىپ، ساداقا بەرىپ، دۇعا وقىتاتىن ايەلدىڭ جالعىز اياق جولمەن جالعىز ءوزى بوتاداي بوزداپ، جاۋلىعى سۇيرەتىلىپ، ەڭىرەپ بارا جاتقانى ەسىمنەن كەتپەيدى.
ونى ەشكىم جۇباتا المايتىن، جۇباتۋعا تىرىسپايتىن دا. ء“ار كەلگەن سايىن ەڭىرەپ كەتەدى، بالاسى ءولىپ قالعان، سەنبەي ءجۇر” دەيتىن يمام.
امانگەلدى شابدارباەۆتىڭ ۇقك-ءنى مەن باسقارعاندا ءبارى تاماشا بولدى دەگەن سوزىنەن كەيىن ەسىمە تۇسكەنى. تاماشا بولسا الگى جيھادشىلار مەن داعۋاتشىلاردىڭ ءبارى اسپاننان ءتۇستى مە؟

Related Articles

  • ءۇش انىق

    ءۇش انىق: ءبىرىنشى، الەۋمەتتىك جەلىدە پوست جازۋ بىرەۋ ءۇشىن ەرمەك نەمەسە ۋاقىت وتكىزۋ قۇرالى بولۋى مۇمكىن. ولاردىڭ ورتاسى، شاقىراتىن قوناعى، اڭگىمەسى دە بولەك دەگەندەي. ادامدار الەۋمەتتىك جەلىنى مادەني ورتاعا اينالدىرۋى مىندەتتى ەمەس. كەيبىر ازاماتتار ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلى پىكىر الماسۋ ورتاسى، ءبىلىم وشاعى، اقپارات الۋ الماسۋ ورىنى. الەۋمەتتىك جەلىدە ساپالى كونتەنت ۇسىنۋ، مادەني ورتا قالىپتاستىرۋ، ادەپتى پىكىر-تالاس وتكىزۋ تۇلعالىق دامۋىڭا قوسىمشا اسەر ەتەدى. كەيدە ءتۇرلى ورتانىڭ ادامدارى ساپىرىلىسىپ ارالاسىپ جاتادى. سەنىڭ ۇلتقا، مەملەكەتكە دەگەن شىنايى كۇيىنىشىڭنەن تۋعان دۇنيەڭدى ەرمەككە اينالدىرعىسى كەلەدى. ولارعا دا ەشكىم قوي دەمەيدى، سونداي ەركىن. ءبىر قاراساڭ جاقسى، ءبىر قاراساڭ شىنىمەن ىڭعايسىز. ءوز باسىم كوبىنىڭ ءوز ويىن ايتۋىنا ەرىك بەرۋگە تىرىسامىن، اۋزىن قاقپايمىن. ويتكەنى ول دا وسى ەلدىڭ

  • الماتىدا ءزىلزالا بولسا، ەڭ الدىمەن قانداي ۇيلەر قيراۋى مۇمكىن؟ ساۋلەتشى ايدار ەرعاليمەن سۇحبات

    پيوتر تروتسەنكو الماتىنىڭ جوعارعى جاعىنداعى كوپقاباتتى عيماراتتار. 18 شىلدە، 2022 جىل قازاقستاندىق ساۋلەتشى ايدار ەرعالي ەگەر كۇشتى جەر سىلكىنىسى بولسا، سەيسميكالىق قاۋىپتى ايماقتا ورنالاسقان الماتى قالاسى قانداي قيىندىقپەن بەتپە-بەت كەلەتىنىن، سوۆەت كەزىندە سالىنعان ۇيلەر قازىرگى زامانعى كوپقاباتتى عيماراتتارمەن سالىستىرعاندا جەر سىلكىنىسىنە توتەپ بەرۋگە نەلىكتەن ءالسىز ەكەنىن ايتتى. 23 قاڭتار كۇنى الماتىدا جەر ادەتتەگىدەن قاتتىراق سىلكىنىپ، ەلدى دۇرلىكتىردى. بۇل وقيعا كەڭ اۋقىمداعى تابيعي اپاتقا قالا بيلىگى مەن تۇرعىندار قانشالىقتى دايىن دەگەن اڭگىمەنى قايتا قوزدىردى. جۇرت اسىرەسە توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنتتىڭ ەرتە حابارلاۋ جۇيەسى دۇرىس جۇمىس ىستەمەگەنىن، سمس-حابارلامالار دەر كەزىندە تۇسپەگەنىن دە سىنعا الدى. جەر ءبىرىنشى رەت سىلكىنگەن ساتتە الماتى تۇرعىندارى جاپا-تارماعاي ۇيدەن سىرتقا قاراي جۇگىردى، كەيبىرى ءتىپتى سىرت كيىمىن دە كيمەگەن

  • شاعىن ساراپتاما:شىڭجاڭ ولكەلىك ۇكىمەتى، شەتەلگە وقۋشى جىبەرۋ جۇمىسى

    شاعىن ساراپتاما 1934-35 جىلى جاڭا شىڭجاڭ ولكەلىك ۇكىمەتى قۇرىلعان سوڭ شەتەلدەن وقۋ، شەتەلگە وقۋشى جىبەرۋ جۇمىسى كەشەندى جۇزەگە استى. سونىڭ نەگىزىندە ولكەلىك ۇكىمەت سوۆەت وداعىنان وقيتىن جاس تالاپكەرلەرگە كونكۋرس جاريالاپ ارنايى ۇكىمەتتىڭ وقۋ ستيپەندياسىن ءبولدى، ناتيجەسىندە 1935-39 جىلدارى ۇزىن سانى 300-گە تارتا ستۋدەنت سوۆەت وداعىندا ءبىلىم الدى. 1935 جىلدارى شىعىس تۇركىستاندىق ستۋدەنتتەردىڭ ەڭ كوپ وقۋعا تۇسكەن ءبىلىم ورداسى- تاشكەندەگى ساگۋ ەدى، اتاپ ايتقاندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى. تاشكەننەن وقىعان شىڭجاڭدىق ستۋدەنتتەر شىعىس تۇركىستاننىڭ بارلىق ايماقتارىندا ءتۇرلى قىزمەتتە جۇمىس ىستەدى، ولاردى كەيىن “تاشكەنتشىلدەر” دەپ تە اتادى. 1939 جىلدان كەيىن ماسكەۋ مەن شىڭجاڭ ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ اراسى ديپلوماتيالىق داعدارىسقا ۇشىرادى، سونىڭ كەسىرىنەن رەسمي ءۇرىمجى سوۆەت وداعى قۇرامىنداعى ستۋدەنت ازاماتتاردى ەلگە شاقىرتىپ الدى. ءبىلىم

  • جەر سىلكىندى، ال سانامىز سىلكىنە مە؟

    ءبىرىنشى، الماتى جەر سىلكىنىس بەلدەۋى ايماعىنا جاتادى، ول عىلىمدا الدەقاشان دالەلدەنگەن، وعان قۇمالاق اشىپ جاڭالىق ايتۋدىڭ كەرەگى جوق. ورتالىق ازيانىڭ قاۋىپتى سىلكىنىس بەلدەۋىنىڭ ءبىر جولاعى قازاقستاننىڭ ءبىراز ايماعىن قامتىپ جاتىر. جەر كەشە سىلكىنگەن، بۇگىن سىلكىندى، ءتۇپتىڭ تۇبىندە ەرتەڭ دە سىلكىنەدى جانە سىلكىنە بەرەدى. جەر- كۇنانىڭ كوپتىگى ءۇشىن سىلكىندى دەپ اڭىراعان جۇرتقا قۇرعاق اقىل ايتاتىن قايمانا ۋاعىز قاي قوعامدا بولسىن تابىلادى، جەر- اتەيست پەن تاڭىرشىلگە “اللاھتى ەسكە سالدى” دەيتىن مىسكىن وي، اسىعىس تۇسپال قاي جاماعاتتا بولسىن تابىلادى، بىراق تابىلماي تۇرعانى عىلىم، ءمان بەرىلمەي تۇرعانى دا وسى. ەكىنشى، جەردى كىم سىلكىسە دە مەيلى، ماڭىزدىسى ول ەمەس، ونسىز دا سىلكىنىس بەلدەۋىندە تۇرىپ جاتىرمىز، “ۇيقىداعى” سىلكىنىس پەن جانار تاۋ بىزدە ونسىز دا بارشىلىق. ماسەلە

  • “ساياساتكەرلەر پافوسپەن سويلەگەندى جاقسى كورەدى”. تۇركى مەملەكەتتەرى ىنتىماقتاستىعىنىڭ بولاشاعى بار ما؟

    ەلنۇر ءالىموۆا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە جانە باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە ەلدەردىڭ باسشىلارىنىڭ سامارقاندا (وزبەكستان) بىرىگىپ تۇسكەن سۋرەتى. 11 قاراشا، 2022 جىل استانادا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (تمۇ) ونىنشى ءسامميتى ءوتىپ جاتىر. بۇل كەزدەسۋ نە بەرەدى؟ تۇركيا رەسەيدىڭ ۋكراينامەن سوعىستان باس كوتەرە الماي جاتقانىن پايدالانىپ، ايماققا ىقپالىن كۇشەيتۋگە تىرىسا ما؟ تۇركى مەملەكەتتەرى ىنتىماقتاستىعىنىڭ، اسىرەسە اسكەري سالادا بولاشاعى بار ما؟ ازاتتىق وسى جونىندە سولتۇستىك كيپردەگى تاياۋ شىعىس ۋنيۆەرسيتەتى ساياساتتانۋ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى اسەل تۋتۋملۋمەن اڭگىمەلەستى. تۇركيانىڭ مۇددەسى مەن ىقپالى قانداي؟ – استانادا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (تمۇ) ونىنشى ءسامميتى ءوتىپ جاتىر. ۇيىم ازاماتتىق قورعانىستىڭ بىرلەسكەن مەحانيزمىن نىعايتۋعا مۇددەلى. سونداي-اق كۇن تارتىبىندە ايماقتاعى جانە سىرتتاعى ساياسي-ەكونوميكالىق وقيعالاردى تالقىلاۋ ماسەلەسى تۇر. ءسامميتتىڭ ۋاقىتى مەن گەوساياسي كونتەكسى جونىندە

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: