|  | 

Ädebi älem

TÜYSİKTER TÖTEMİ

 

Orken SalubaiulyÖrken Salubaywlı  1984jılı QHR-dağı Altay aymağı Qaba audanında düniege kelgen. 2011jılı QHR – Jiyañsu provinciyasındağı Nankin universitetin tamamdağan. jılan jılğı Qıran özeniniñ jağalauında ötken ataqtı süleyler jiılğan <<Altın qanat aqiıqtar>> müşäyrasında 2orın iegeri bolıptı. Örkenniñ <<Tas boyau>> degen poeziyalıq kitabi bar. aqın bwl künderi Altay aymağınıñ halıq radiosında qızmette. älemdik tolğanıstardıñ bunağı men buınınıñ arasında erbeñdegen adamzattıq näzik, küñgirt ağınnıñ töñireginde jwrtınıñ külli etnografiyası men dünie tanımın äläulaylatqan tım sirek kezigetin az aqınnıñ şoqtıqtısı osı Örken Salubay mırza!

Aqınnıñ bağı aşılsın!

 

TÜYSİKTER TÖTEMİ

 

Tınştıqta wrdaldı uaqıt,

sağat şeñberleri işindegi şäşildi sifırlar,

Közimdi kölegeileidi, mezgil qaldıqtarınan wşqan qisapsız qiqımdar.

Jım-jılas tirşiliktiñ janarına ürei wyalap,

Jasağan oğanda bolmıs sanasındağı bir oy qyanat.

Mennen de bügin iesiz qalıp qañğırğan tekti ruh,

Jasımdı twrmın köşpendiler aspannan jauğan jañbırğa keptirip.

Bosattım sosın alaqanım sızıqtarına baylanğan şeksizdik arqauın,

Ğasırdıñ kürsinisinen bilindi teksizdik şarşauı.

Bostandıq berdim demimmen ürlep keñstiktegi qılmıstı tozañğa,

Aqiqattan aytılmay qalğan bar edi bilem söz onda.

Sol tozañ meniñ tarihım betine tamğan keñstik nüktesi,

Tilsim tabiğattıñ kiesimen körsetken mağan nwh sesi.

Ol-dağı bir qasırettı qwrlığım edi aspanğa asılğan nwr jippen,

Mäñgilik pärellel jatqan tabanımdağı qwrlıqpen,

Aytadı dätin kimderge barıp sol qañğıbas qwrlığım,

Meniñde ayaqsız ayaqtalğan mandımas tirligim.

Şarşağan olda jan ayğay dauıstar işinde sendelip,

Şarşatqan menide adamızat nietindegi pendelik.

Qaraydı mağan mezgil tüsindegi reñder oñıp,

Wrğaşılar qwşağındağı gülderde tünergen toñıp,

Aynalğan olar ana qwrsağındağıday körkem bir pşinge,

Sarqılğan büginderinde, jwtılğan ğwmırlar erteñniñ işinde.

Joğaldı bäri ğasırlar mimırtındağı nışanğa siñip,

Men, sen, ol üşeumizdiñ aramızda tws, arman, küdik.

Örmekşiler jatadı közimnen aqqan tor qwrıp jasıma,

Sorıma bola qonğam men sor qwdıq basına.

Demime jılınğan tınıştıqtardı oy künäsi ürkitip,

Ölara düniesiniñ işnde jürem, Tötemge aynalğan tüysikterimdi pir twtıp. 

 

AMALNAMADAN

 

Men tuılmay twrğanda,

keñistigim edi anamnıñ qwrsağı,

Äkemniñ sipağan alaqanınıñ jüzime tüsken nwr tabı.

Onıñ alaqanı kün ispetti edi sol keñstigimdi aynalğan,

Ğajayıp jılılğın ötkizgen mağan mañdaydan.

Sezdim men onıñ tamırındağı qannıñ ağısın,

Estildi odan öz boyımdağı tanıs ün.

Auamen nwrdıñ köleñkesinde,

topıraqtıñ isın iiskedim es kirdi mağan,

Aldımda twrdı jwmbaq dwniegeaynalğan şeksiz bir ğalam,

Estidim sosın tilsim tabiğattıñ dwğa tilegin,

Men onı anamnıñ qwrsağında jatqanda wğatın edim.

Kieli qwstar qauırsındarın örtep jasadı aspan ırımın,

Tıñdadım tağı şaytan men perştelerdiñ kübirin.

Najağaydıñ jarığınan jasalğan ilezdik kündizim,

Körsetti mağan tünekte jatqan dünieniñ mwñ jwzın.

Jürdım men sodan sol tünekterdi demimmen quıp,

Jürdım men sodan sol tünekterdi jäsimmen juıp.

Jarıqtı küttim tuğan topırağıma şwğılasın şäşqan,

Halımdı meniñ jetimdik tartqan wğınatın aspan.

Ayıqtru üşin işimde jatqan osı qwsamdı,

Tamızdıq tastar baqsınıñ qızıl tilmen twtandı,

Qasiretimdı meniñ ün-twnsız janğan tas bildi,

Jüregimdegi jaraqatımda asqındı.

 

—————————————————

kerey.kz

Related Articles

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

  • «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ Mädeniet komitetine qarastı Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığınıñ tapsırısımen «JBF company» kompaniyası Semey qalasında, Şıñğıstau öñirinde, Almatı oblısınıñ Jambıl audanında  «Alğaşqı kitap» attı derekti beynefil'm tüsirude. Derekti fil'm Abaydıñ 1909 jılı Sankt Peterburgtegi Il'ya Boraganskiy baspasında basılğan alğaşqı şığarmalar jinağınıñ jarıq köruine arnaladı. Wlı Abay mwrasınıñ qağaz betine tañbalanu tarihın bayandaydı. Qazirgi adamdar bwrınğı uaqıttıñ, Abay zamanınıñ naqtı, derekti beynesin, sol kezdegi adamdardıñ älpetin, kiim ülgisin köz aldarına elestetui qiın. Köpşiliktiñ ol uaqıt turalı tüsinigi teatr men kinofil'mderdegi butaforlıq kiimder men zattar arqılı qalıptasqan. Alayda Abay uaqıtındağı qazaq tirşiligi, qazaqtardıñ bet-älpeti, kiim kiisi, üy – jayı, bwyımdarı tañbalanğan mıñdağan fotosuretter saqtalğan. Bwlar Resey, Türkiya, Wlıbritaniya

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: