|  | 

Саясат

Биліктегі бизнесмен Әділбек Жақсыбеков


Әділбек Жақсыбековтің қорғаныс министрі кезінде ЕҚЫҰ форумында сөйлеп отырған сәті. Вена, 7 қыркүйек 2011 жыл.

Әділбек Жақсыбековтің қорғаныс министрі кезінде ЕҚЫҰ форумында сөйлеп отырған сәті. Вена, 7 қыркүйек 2011 жыл.

Әділбек Жақсыбековті «президенттің көлеңкесі» деп сынаушылар да, «жемқорлықпен танылмаған, саяси жүйеге ішкі наразылығы бар, қазіргі саяси ойынға бейімделген адам» деп мақтаушылар да бар.

Қазақстан президенті әкімшілігінің жетекшісі Әділбек Жақсыбеков бүгін – шілденің 26-сы күні зейнет жасына жетіп, 63-ке толды. Бұдан бір апта бұрын президент Нұрсұлтан Назарбаев оған тағы да бес жыл мемлекеттік қызмет атқаруға рұқсат беріп, өкілетін 2022 жылдың 26 шілдесіне дейін ұзартқан.

«ЕСКІ ГВАРДИЯ ӨКІЛІ»

Бұрынғы кинематограф әрі бизнесмен Жақсыбековтің Назарбаевтың айналасында жүргеніне 20 жылдан асты. Саяси сарапшылар оны президент айналасындағы «ескі гвардия» қатарына қосады.

1995 жылы Әбіш Кекілбаев жетекшілік ететін Жоғарғы кеңес тарап, жаңа супер президенттік басқару жүйесін енгізген жаңа конституция қабылдағаннан кейін парламент депутаттығын иеленген Әділбек Жақсыбеков көп ұзамай-ақ жоғары билікке тез жетуін Ақмола қаласының Астана қаласына айналуымен байланыстырған. Мемлекеттік басқару орындарына бизнес өкілдері жаппай келе бастаған кезде Ақмола өңірінің өкілі, бизнесмен Әдібек Жақсыбековтің Астанаға әкім болуы таңданыс туғызбаған.

Бірер жыл сауда және индустрия министрі болған ол 2004 жылы қазір атқарып отырған қызметі – президент әкімшілігінің жетекшілігіне тағайындалып, Қазақстандағы саяси қызметтің бір биігіне шықты. Барша саяси оқиғаларды ұйымдастырушы ретінде оппозицияның ұдайы сынына ұшырайтын президент әкімшілігінің жетекшісі қызметінде жүріп Жақсыбеков те бірнеше сайлау науқанын өткізген. Қазақстан оппозициясы Жақсыбеков кезіндегі сайлауларды да «әділетсіз өтті» деп бағалаған.

Оның «Нұр Отан» партиясы төрағасының орынбасары, Қазақстанның Ресейдегі елшісі, қорғаныс министрі қызметін атқарып, 2016 жылы қазіргі қызметіне оралуын саясаттанушылар «Назарбаевтың сенімді кадрларының азая бастағаны» деп жорамалдаған. Сонымен қатар саясаттанушылар «постназарбаев кезеңі жақындағанда президент әкімшілігінің басшылығына өз бетімен саяси ойын ұйымдастыра алмайтын адам қажет болды» деп сипаттаған.

БИЛІК ПЕН БИЗНЕС

Жоғары билікте ұзақ жүрсе де, Әділбек Жақсыбековтің көпшілік алдында көзге түсіп, қоғамдық-саяси оқиғаларға өз бетінше жария баға беретін белсенділігі байқалған жоқ. Бірақ ол «өнер мен бизнес саласын қатар алып жүретін» тұлға ретінде танылған.

Жақсыбеков 2008 жылы Ресейде елші болып жүріп бір топ архитекторлармен бірге әдебиет пен өнер саласына берілетін мемлекеттік сыйлықты иеленді. Ол 2009 жылы қорғаныс министрі қызметін атқарып жүріп детектив жанрындағы фильм сценарийінің авторы болды.

Президент әкімшілігінің басшысы Әділбек Жақсыбековтің Солтүстік Қазақстан облысының жаңа әкімі Құмар Ақсақаловты қызметкерлерге таныстырған сәті. Оның оң жағында бұрынғы әкім Ерік Сұлтанов отыр. Петропавл, 14 мамыр 2017 жыл.

Президент әкімшілігінің басшысы Әділбек Жақсыбековтің Солтүстік Қазақстан облысының жаңа әкімі Құмар Ақсақаловты қызметкерлерге таныстырған сәті. Оның оң жағында бұрынғы әкім Ерік Сұлтанов отыр. Петропавл, 14 мамыр 2017 жыл.

Әділбек Жақсыбеков мемлекеттік қызметке ауысқаннан кейін «Цесна» компаниясы ірі корпорациялардың біріне айналды. Қазақстандық Forbes журналы оны мемлекеттік қызметте жүргеніне қарамастан ең ықпалды 50 бизнесменнің ішінде 11-орынға қойған. Оның ұлы, 38 жастағы Дәурен Жақсыбек 2017 жылы Қазақстандағы ең бай 50 адамның ішінде 498 миллион доллар қаржысымен 8-орынды иеленген.

Қазақстандағы Жақсыбековтерге тиесілі саналатын ірі банктердің бірі «Цесна банк» былтыр Ресейдің ірі банктерінің бірі – омбылық «Плюс банктің» 83 пайыз акциясын сатып алғаны жарияланған.

Оқи отырыңыз: Жақсыбеков отбасының банк саласындағы бизнесі

 

Қазақстан заңы бойынша мемлекеттік қызмет атқаратын адамның бизнеспен шұғылдануға құқығы жоқ. Егер ол бұрын бизнеспен айналысса, мемлекеттік қызметке барарда өзге біреуге тапсыруына болады. Алайда Азаттық тілшісімен сөйлескен сарапшылар «бұл ереже сөз жүзінде ғана» деп санайды.

Қазақстан парламентінің бұрынғы депутаттары Серікбай Әлібаев пен Уәлихан Қайсар «Әділбек Жақсыбековтің өнер мен бизнестегі қазіргі табыстары жоғары қызметіне байланысты» деп тұспалдайды.

«Президент әкімшілігінің жетекшісі – бейресми түрде Қазақстан президенті лауазымынан кейінгі қызмет» деп санайтын Серікбай Әлібаев «оның бизнесін тексеруге дәті жететін орган жоқ» екенін айтады.

Премьер-министрдің өзі әкімшілік басшысының нұсқауына алаңдайды. Сондықтан Әділбек Жақсыбековті қазір президенттің оң қолы деуге болады.

- Президент әкімшілігінің жетекшісі президенттің атымен жұмыс істейді, президенттің атынан телефон соғады. Оны билік тармақтарының басшыларының бәрі тыңдайды. Премьер-министрдің өзі әкімшілік басшысының нұсқауына алаңдайды. Сондықтан Әділбек Жақсыбековті қазір президенттің оң қолы деуге болады, – дейді ол.

Серікбай Әлібаев интернетте бірнеше жылдан бері тарап жүрген, Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы Рахат Әлиев жариялады деп есептелетін «Қазақстанның жоғарғы лауазымды адамдарының диалогы» тексерілмей қалғанын айтады. Оның айтуынша, «Әділбек Жақсыбековтің дауысы» деп көрсетілген диалогтарға қарағанда жоғары билікте күмән тудыратын жайттар көп».

Әділбек Жақсыбековтің қорғаныс министрі кезінде Ұлттық қауіпсіздік төрағасы Нұртай Әбіқаевпен сөйлесіп отырған суреті. Астана, 1 желтоқсан 2010 жыл.

Әділбек Жақсыбековтің қорғаныс министрі кезінде Ұлттық қауіпсіздік төрағасы Нұртай Әбіқаевпен сөйлесіп отырған суреті. Астана, 1 желтоқсан 2010 жыл.

Парламент сенатының депутаты болған Уәлихан Қайсар да бұл диалогтарды тыңдағанын айтады. Оның сөзіне қарағанда, «Әділбек Жақсыбеков – қандай да бір жемқорлық дауына қалмаған адам».

- «Әділбек Жақсыбековке пара бердім» дегенді ешкімнен естімедім. «Біреудің бизнесіне қысым жасады» дегенді естімедім. Қазіргі саяси жүйеде жүргендіктен соған бейімделуге тырысады. Бірақ жеке ойы бар екенін, қазіргі саяси жүйеге көңілі толмайтынын байқағанмын, – дейді ол.

Уәлихан Қайсар Әділбек Жақсыбековті «өнер саласын оқығанымен, саяси өмірде режиссерлік ете алмайтын тұлға» деп санайды.

- Нұртай Әбіқаев, Иманғали Тасмағамбетов, Марат Тәжиндер секілді саяси ойындар жасай алмайды. Ол тек тапсырманы тап-тұйнақтай орындай алады. Сөзге де шешендігі жоқ. Мүмкін, көзге түскісі келмейтін шығар. Өйткені қазіргідей кезеңде тек тапсырманы орындап, тыныш жүрген адам ғана билікте ұзақ жүре алады, – деп сипаттайды Уәлихан Қайсар.

Әділбек Жақсыбековтің Астана әкімі болған кезінде (сол жақта) Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев (ортада) және қорғаныс министрі болған Иманғали Тасмағамбетовпен түскен суреті. Астана, 22 қазан 2014 жыл.

Әділбек Жақсыбековтің Астана әкімі болған кезінде (сол жақта) Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев (ортада) және қорғаныс министрі болған Иманғали Тасмағамбетовпен түскен суреті. Астана, 22 қазан 2014 жыл.

АЙСҰЛТАННЫҢ «СЫНЫ»

Ұзақ жылдар Нұрсұлтан Назарбаевтың серігі болып жүрген Әділбек Жақсыбековті ашық сынаушылар көп емес. Бірақ 2016 жылы күзде Нұрсұлтан Назарбаевтың жиені Айсұлтан Назарбаевтың әлеуметтік желідегі парақшасындағы сыны көпшілікті таңдандырған.

Қазақстан футбол федерациясының басшылығын бірнеше рет сынаған Айсұлтан Назарбаев футбол федерациясындағы кемшіліктерге президент айналасында жүрген, арасында Әділбек Жақсыбеков те бар бірнеше жоғары лауазымды тұлғаны айыптап, оларға «ойлау жүйесі орта ғасырда қалған адамдар» деп баға берген. «Президент айналасында осындай адамдардың жүргені және олардың елді жаппай бақылауға алғысы келетіні жиіркенішті. Шексіз билігі бар мұндайлар елдің болашағына қауіпті» деп жазған Айсұлтан Назарбаев.

Президент жиенінің бұл сыны әлеуметтік желіде жиі талқыланғанымен, жоғары билікте реакция байқалған жоқ. Нұрсұлтан Назарбаевтың ұзақ жылдардағы кадрлық саясатын бақылап жүрген саясаттанушылар бұл сынды «жоғары билікке талаптанушы президент туыстарының кезекті ойыны», «Жақсыбековті зейнетке шығармай тағы да жанында қалдыруы – ескі команда мүшелерін шетке қақпайтындығының белгісі» деп бағалаған.                                                                                                                                                                  Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Қазақстанның Сыртқы істер министрі Мемлекеттік хатшы Майкл Помпеоны Қазақстанға шақырды.

    Қайрат Әбдірахманов және Майкл Помпео Қазақстан Президентінің Вашингтонға жасаған сапарының нәтижелерін жүзеге асыруды талқылады-деп хабарлайды СІМ баспа сөз қызметі. 2018 жылғы 28 маусымда Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахманов Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік хатшысы Майкл Помпеомен телефон арқылы сөйлесті. Екі елдің сыртқы істер ведомстволарының басшылары Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2018 жылдың қаңтарында АҚШ-қа ресми сапары барысында қол жеткізілген уағдаластықтардың дәйекті түрде жүзеге асырылуын қанағаттанушылықпен атап өтті. Майкл Помпео Қазақстан көшбасшысы сапарының маңыздылығын айрықша атап өтіп, АҚШ Президенті Дональд Трамп Вашингтонда қол жеткізілген уағдаластықтарды және Қазақстанмен екіжақты әріптестікті дамытуды жоғары бағалайтынын атап өтті. Сұхбаттастар Қазақстан мен АҚШ арасындағы кеңейтілген стратегиялық әріптестікті дамыту мәселелерінің кең ауқымын, атап айтқанда, сауда-экономикалық және инвестициялық, энергетика,

  • Тоқаевтың “саяси бомбасының” астарында не жатыр?

    Анна КЛЕВЦОВА Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан сыртқы істер министрі болған кезде Семей ядролық сынақ полигоны құрбандарына орнатылған ескерткіш алдында сөйлеп тұр. Семей, 8 қыркүйек 2006 жыл. Батыс баспасөзінде Қазақстан сенатының басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың президент сайлауы қазіргі мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевсыз өтуі мүмкін деп мәлімдеген сұхбатына қатысты комментарийлер берілген. Бұған қоса, коррупциялық қылмыс жасады деген күдікке ілінген Малайзияның бұрынғы премьер-министрі Наджиб Разакқа ішінде қазақстандық күйеубаласы да тарту еткен қымбат “сыйлықтар” туралы жазған. “САЯСИ БОМБА” Ағылшын тілінде шығатын Eurasianet.org жаңалықтар сайты “Қазақстан: сенат спикері 2020 жылғы сайлауға Назарбаевтың түспейтінінен белгі берді” деген мақаласында парламент сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұлыбританиялық ВВС медиакорпорациясына 2020 жылғы президент сайлауына Нұрсұлтан Назарбаев кандидат ретінде түспеуі мүмкін деген “жеке пікірін” айтқан

  • Қазақстан Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының ашылуына қатысты

    Қазақстан Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының ашылуына қатысты-ДЕП ХАБАРЛАЙДЫ СІМ 11-12 маусымда Ұлан-Батырда Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаев Теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдердің халықаралық аналитикалық орталығының (International Think Tank for Landlocked Developing Countries) ашылуына орай өткен инаугурациялық конференцияға қатысты. Іс-шараның ашылуы барысында дипломат Қазақстан үшін теңізге шығар жолы жоқ дамушы елдер мәселелері сыртқы саясаттың маңызды бағыты болып табылатыныдығын мәлімдей отырып, 2003 жылы Алматыда өткен LLDC Министрлік конференциясы барысында тарихи 2004-2014 жж. арналған Алматы бағдарламасы қабылданғанын ерекше атап өтті. Е.Ашықбаев қатысушылардың назарын LLDC елдерінің 2014-2024 жж. арналған Вена бағдарламасы және 2030 жылға дейінгі тұрақты даму бағдарламасы аясында аталған елдер алдында тұрған мәселелердің шешімін табуында

  • “Назарбаев 2020 жылы сайлауға түседі деп ойламаймын”

    Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев ұлыбританиялық ВВС телеарнасының Hard Talk бағдарламасына сұхбат беріп, Назарбаевтың билігі және елдегі жемқорлықпен күрес туралы айтты. Сұхбат 20 маусымда ВВС News телеарнасына және BBC радиосына шықты. “Назарбаевтың билікте ұзақ отыруы – тұрақтылықтың белгісі. 2020 жылға дейін билікте болады. Кейін сайлауға түсем десе өзіне байланысты” деді Тоқаев сұхбатында. Осы сәтте хабар жүргізушісі Стивен Сакур “Егер менің математикалық есебім дұрыс болса, 2020 жылы Назарбаев 80 жасқа толады ғой?” деп сұрады. Бұл сұраққа Тоқаев “Иә, Иә. Малайзияда 92 жасқа толған Махатхир Мохамад премьер-министр болды ғой. Ашығын айтқанда, 2020 жылы Назарбаев президент сайлауына түседі деп ойламаймын. Ол өте ақылды адам. Мүмкін 2020 жылғы сайлау басқа кандидаттармен өтер. Сайлауға

  • Профессор Коллинс: “Шыңжаң – Тибет емес”

    Өркен ЖОЯМЕРГЕН Пекинде жүрген ер адамдар. Көрнекі сурет. Қытайдың Шыңжаң қазақтарын саяси тәрбиелеу орталықтарына қамау науқаны мен осы аймақтан Қазақстанға көшкен этникалық қазақтардың зейнетақы мәселесі соңғы айларда әлеуметтік желілерде жиі талқыланып жатыр. Азаттық Астанадағы Назарбаев университетінің саясаттанушысы, Қытайдың саясатын зерттеп жүрген профессор Нил Коллинспен синофобияның себебі және Шыңжаңдағы мәселені шешу жолдары туралы сұхбаттасты. Азаттық: Қазақстанда синофобияның күшейгені байқалады. Шыңжаңдағы этникалық қазақтарды саяси тәрбие орталықтарына жаппай қамау мен Астананың қытайлық азаматтарға 72 сағаттық визасыз кіру рұқсатын беруі әлеуметтік желілерде қызу талқыланып жатыр. Қытайдың “экономикалық және саяси экспансиясы” туралы алаңдауға қаншалықты негіз бар? Нил Коллинс: Бұқаралық деңгеймен салыстырғанда жоғарғы деңгейде алаңдау мен синофобия аз. Бұқаралық деңгейде бұған Қытайдың инвестициясы, зауыттары мен инфрақұрылым жобаларымен ұшырасқан

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: