|  |  | 

مادەنيەت شوۋ-بيزنيس

ايتايىن دەگەنىم…

0101-300x220

كۇرشىم اۋدانى جۇرتشىلىعى ءۇشىن بۇگىندە ۇلكەن مەرەكەگە  اينالعان  ايتۋلى شارا –ومىردەن ەرتە وزعان دارىندى سازگەر جەرلەسىمىز ورالحان كوشەروۆتىڭ تۆورچەستۆوسىنا ارنالعان، ەكى جىلدا ءبىر ءوتىپ كەلە جاتقان «ورالحان كوكتەمى» اتتى ءان كونكۋرسى. باستابىندا اۋداندىق دەڭگەيدە وتكەنىمەن، كەلە-كەلە ۇيىمداستىرۋشىلار  مەن مەتسەناتتاردىڭ ۇلكەن ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا  الدىمەن وبلىستىق، سوڭىنان رەسپۋبليكالىق ماسشتابتاعى ءان بايقاۋلارىنىڭ بىرىنە اينالا باستاعان «ورالحان كوكتەمىنە» بيىل «فەستيۆال» مارتەبەسى بەرىلىپ، ءوز ەلىمىزدىڭ انشىلەرىنەن باسقا، قىتاي، رەسەي، موڭعوليا ۇمىتكەرلەرى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان سىڭايلى.ارتىنا ەلۋ شاقتى ءان قالدىرعان، بەرگەنىنەن بەرەرى كوپ شاعىندا باقيلىق بولعان ورالحان مارقۇمنىڭ  ان-عۇمىرى وسىلاي جالعاسىپ كەلە جاتقانى-ونىڭ تىڭدارماندارى ءۇشىن كوڭىلگە مەدەۋ،قۋانىش اكەلسە، ەكىنشى جاعىنان تالاي ءانشىنىڭ باعىن اشقان ءدۇبىرلى دودا بولعانى كۇرشىمدىكتەردىڭ كوڭىلىندە ورىندى ماقتانىش تۋعىزادى.ءبىزدىڭ كوپ رەتتە وسىنداي يگىلىكتى ءىس قالاي دۇنيەگە كەلدى، ونىڭ باستاۋىنا ىقپال ەتكەن كىم، ونى كىمدەر جۇزەگە اسىردى دەگەن سۇراقتارعا ەنجار قارايتىنىمىز بار. ال، شىندىعىندا، كەشەگى شارۋا-ءبۇ گىنگى تاريح. سوناندا، ەرەن ەڭبەكتەرىمەن ەل ەسىندە قالاتىن ءبىرتۋار ازاماتتار جايلى كەيىنگى بۋىنعا جەتكىزىپ وتىرۋ-ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ءبىر پاراسى بولار. وسى ماقساتتا «ورالحان كوكتەمىنە» قاتىستى ءوزىم كۋا بولعان ءبىر ءجايتتى اڭگىمەلەپ بەرۋدى ءجون كوردىم.

2003 جىلى ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا مەنى سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ق.تولەۋبەكوۆ قابىلداۋىنا شاقىرتىپتى. ول كەزدە كۇرشىم وندىرىستىك-جول بولىمشەسىن باسقارىپ جۇرگەنمىن.كوكتەمگى سۋ تاسقىنى قاۋپى كۇشەيىپ تۇرعان مەزگىل، جولداردىڭ جايى دا قاي كەزدەگىدەي، ءماز ەمەس.ارينە، باسشى شاقىرتۋىنا قۋانا قويماعانىم راس-تى. كۇتكەنىمدەي، قونىسباي قويشىبايۇلى اڭگىمەنى جۇمىستان باستاپ،مەنى ءبىراز تىعىرىققا تىرەپ تەرلەتىپ العان سوڭ:

-ماقالاڭىزدى وقىدىم، ماعان ۇنادى،وتە قاجەتتى ماسەلەنى ۋاقىتىندا كوتەرگەنسىز.مەنى بۇرىننان  وسى سۇراق مازالاپ جۇرگەن-ءدى، ەندى ءبىر شەشىمگە  كەلگەندەيمىن.-دەدى.

مەن، شىنى كەرەك،ابدىراپ قالدىم. اۋداندىق گازەتپەن تىعىز بايلانىستا ەكەنىم راس، جازعاندارىمنىڭ رەداكتسيادا جاتقاندارى دا بارشىلىق،ونىڭ قايسىسى قاجەتتى بولعانىن قايدان بىلەيىن؟.. اكىم بەتىمە باجايلاپ قاراپ، مەنىڭ ەشتەڭە ۇقپاعانىمدى بايقادى-اۋ دەيمىن، ءسوزىن ءارى جالعادى:

-مەن اباي اۋدانىندا اكىم بوپ تۇرعانىمدا، مارقۇم جانىبەك كارمەنوۆتى ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا، «جانىبەكتىڭ كوكتەمى..، جازى..، كۇزى..،قىسى…»-دەپ جىلدىڭ ءتورت كەزەڭىندە جاكەڭ ورىنداعان ارقا اندەرىنىڭ بايقاۋىن وتكىزىپ تۇردىم. جۇرتشىلىقتىڭ دا،انشىلەردىڭ دە ىنتاسى كەرەمەت بولدى، وكىنىشكە وراي، مەنەن كەيىن بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاپپادى-ءبىراز  ۋاقىت ستولعا تەسىلىپ وتىردى دا كەنەت ورنىنان اتىپ تۇردى-مەن ورالحانعا دا سونداي بايقاۋ جاسايمىن. ءالى شەشكەم  جوق قالاي اتالاتىنىن، بىراق، كورىڭىز دە تۇرىڭىز، وسى جوبا جۇزەگە اسادى. ال، سىزگە مەنىڭ ويىمدى ءدوپ باسقان ماقالاڭىز ءۇشىن كوپ راحمەت!-جىلدام باسىپ كەپ ماعان قولىن بەردى…

مەن كابينەتتەن شىققان سوڭ بارىپ، وتكەن جىلدىڭ اياعىنا تامان ءوزىمنىڭ ورالحان كوشەروۆ تۋرالى ماقالا جازعانىمدى، ونىڭ الدەبىر سەبەپتەرمەن جارتى جىلداي ۋاقىت جاريالانباعانىن، ال، قونىسباي قويشىبايۇلىنىڭ جاڭاعى ايتىپ وتىرعانى، ءوزىم ءالى كورمەگەن سول ماقالا ەكەنىن ۇققانداي بولدىم. شىنىندا، ونى جازۋعا سەبەپ بولعانى-سول كەزدە  وشان جارىقتىقتىڭ اتى ۇمىتىلا باستاعان سىڭايلى ەدى، بىرەر رەت ونى ەسكە الۋ كەشتەرى وتكىزىلگەنىمەن، ودان ارىگە تەرەڭدەي قويماعان  شاق بولاتىن. مەن ءوز ورەمدە وقۋشىلار مەن كوركەمونەرپازداردىڭ  اۋداندىق بايقاۋلارىندا و. كوشەروۆتىڭ اندەرى ايتىلسا، مەكتەپتەردە ونىڭ تۆورچەستۆوسىنا ارنالعان فاكۋلتاتيۆتەر وتكىزىلسە..، ت.س.س. ۇساق ۇسىنىستار ايتقانمىن-دى. جانە مەنىڭ ويىم-مەنىڭ جازعانىمدى كەيبىر وقىرماندار قولداپ ءوز ۇسىنىستارىن جاريالاسا، ءسويتىپ كوپشىلىك اراسىندا رەزونانس تۋسا، ول جوعارعى بيلىككە جەتسە، سودان الدەبىر شارالار جۇزەگە اسسا دەگەن شامادا ەدى…  ال، ماقالاعا ەلدىڭ الدىمەن اۋدان اكىمى ءۇن قاتادى، ول مىنانداي ۇلكەن شارانى جوبالايدى دەگەن وي مەندە بولعان ەمەس. شىنىن ايتقاندا، ونشا سەنىڭكىرەمەگەنىم دە راس.

…كەيىننەن بىلسەم، بۇل ماقالانى «راۋاننىڭ» جاۋاپتى حاتشىسى كادىربەك ايدارحانۇلى  ورالحاننىڭ تۋعان كۇنىنە ورايلاپ وتكەن جىلدان بيىلعى ءساۋىر ايىنا دەيىن ۇستاپ كەلگەن ەكەن. ال، گازەتتى ءبىرىنشى بولىپ قونىسباي قويشىبايۇلى وقيدى ەكەن. مەنى قايران قالدىرعانى-بۇل ادامنىڭ وتە شاپشاڭ شەشىم قابىلدايتىندىعى بولدى. ونى ايتىپ وتىرعانىم-بۇل اڭگىمە تاڭەرتەڭگىلىك جۇمىس باستالعاننان كەيىن بولعان-دى. سول كۇنى تۇستەن كەيىنگى اكىمدىكتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا الداعى مامىردىڭ ورتاسىندا «ورالحان كوكتەمى» اتتى ءان بايقاۋى وتەتىنى، سوعان ءار اۋىلدىق وكرۋگتەن  ەكى انشىدەن سازگەردىڭ اندەرىن دايىنداۋىن باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى…

بۇرىنعىدان جەتكەن «جۇيرىكتە دە جۇيرىك بار-قازاناتى ءبىر باسقا، جىگىتتە دە جىگىت بار-ازاماتى ءبىر باسقا»-اتتى اتالى ءسوز كەزىندە  ماقانشى،اباي، كۇرشىم اۋداندارىنىڭ اكىمى، وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسى مەن اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولعان قونىسباي قويشىبايۇلى تولەۋبەكوۆ سىندى،  بىرەگەي جاندارعا ارنالعان سياقتى.ونىڭ تەك قانا جانىبەك كارمەنوۆ، ورالحان كوشەروۆ سياقتى تالانتتاردىڭ رۋحىن حالىق كوڭىلىندە جاڭعىرتىپ، ولاردىڭ  ايشىقتى ونەرىن عۇمىرلى ەتكەن وسى ەڭبەگىنىڭ ءوزى عانا قاي ماقتاۋعا لايىق-اۋ…

 

قۇماربەك  قاليەۆ

كۇرشىم اۋىلى

kerey.kz

Related Articles

  • قوناەۆ پەن نازارباەۆتىڭ ارۋاق تۋرالى كوزقاراستارى

    القيسسا… بۇل كۇندە ءدىني ۋاعىزشىلارىمىز ءار جەردە «ارۋاققا قۇرمەت ەتۋ،  وعان سيىنۋ – اللاعا سەرىك قوسقاندىق»  دەيتىن،  ءتىپتى  «قابىر تۇرعىزباۋ،  ولىكتى جەرلەگەن سوڭ جەردى تەگىستەپ تاستاۋ»،  «جەتى،  قىرقى،  جىلدىعى دەگەندەر شاريعاتتا جوق»، «قۇران باعىشتاماۋ»، ت.ب ءپاتۋالار كوبەيە باستادى. مەن ءدىندار ادام بولماسام دا،  يلام دىنىنە سەنەتىن، وزىمە ءتان كوزقاراسىم، ءارى شامالى ءبىلىمىم بار ادام بولعاندىقتان مۇنداي ماسەلەگە  وز ويىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ويتكەنى،  ماعان تالانتتى جاراتۋشى سىيلاسا،  ءبىلىمدى اتا-انام مەن وسى حالقىم، وسكەن دالام، ورتام بەردى. سوندىقتان جوعارىداعى ماسەلە جونىندە ازداپ تولعانىپ كورەيىن،  ارتىق كەتسەم عاپۋ ەتەرسىزدەر. ارۋاق بار ما؟ « …تاڭعالاسىڭ،  ولاردىڭ ء‹بىز توپىراق بولعان كەزدە، جاڭادان جاراتىلامىز با؟» دەگەن سوزدەرىنە تاڭىرقاۋ كەرەك،  مىنە، بۇلار راببىلارىنا قارسى بولعاندار ءارى بۇلاردىڭ

  • قازاق مەديتسيناسى قۇندى زەرتتەۋ ەڭبەگىمەن تولىقتى

    نۇرگۇل جامبىلقىزى الماتى قالاسى وكج-ءنىڭ №4 كىتاپحاناسىندا استاناداعى «شيپالى» ەمدەۋ ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ۇزدىگى، م.ع.ك. قايرات ايدارحانۇلىنىڭ ءتورت بىردەي كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. كەش بارىسىندا قايرات ايدارحانۇلىنىڭ جەكە ءوزىنىڭ «قازاق ەمشىلىگى»، «ارقا تورىندە»، «سىر مەن ساۋىر اراسى» جانە جازۋشى ءجادي شاكەنۇلىمەن بىرلەسكەن «التاي الىپتارى» اتتى كىتاپتارى كوپشىلىككە تانىستىرىلىپ، كەش قوناقتارىنا دا تاراتىلدى. دارىگەردىڭ كىتاپتارى ءتۇرلى تاقىرىپقا باعىتتالعان. ماسەلەن، «قازاق ەمشىلىگى» كىتابىنا قايرات ايدارحانۇلىنىڭ ۇزاق جىلدارعى ەڭبەكتەرى مەن زەرتتەۋلەرى ەنگىزىلگەن. ودان بولەك، اتالعان كىتاپتا قازاق ەمشىلىگىندە ۇدايى قولدانىلاتىن دارىلەر، تابيعي ەمدەۋ جولدارى توپتاستىرىلعان.  كەشكە مايتالمان اقىن-جازۋشىلار، ەلىمىزگە بەلگىلى باسپاگەرلەر، باق وكىلدەرى مەن قالالىق كىتاپحانا مەڭگەرۋشىلەرى قاتىستى. سونىڭ ىشىندە، بەلگىلى عالىم، مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، اكادەميك ماقسۇت تەمىرباەۆ، مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى،

  • تورەعالي باتىرحانۇلى:جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايتۋ پارىز

    ارمىسىز تورەعالي اعا! ءسىزدى ەلگە بەلگىلى پسيحولوگ مامان رەتىندە جاقسى بىلەمىز.سوڭعى كەزدەرى ءان شىعارۋمەن دە اينالىسىپ ءجۇر ەكەنسىز. -ءيا شابىتىم اشىلىپ ونشاقتى ءان جازدىم.سونىڭ ىشىندە “بۋمىن قاعان” “كوكجال ” “داريعا” اندەرى ءساتتى شىقتى. -اندەرىڭىزدىڭ ءسوزى مەن تاريحىن ايتىپ وتسەڭىز -بۋمىن قاعان ەڭ العاش تۇركىلەردىڭ باسىن قوسىپ مەمىلەكەت قۇرعان تۇلعا.ال “كوكجالعا” كەلسەك قاسقىرلارعا ارنالعان.سوڭعى كەزدەرى قاسقىر اتۋدى سانگە اينالدىرعان اڭشى بايلار كوبەيدى.كوكجال ءبورى ەجەلگى تۇركىلەردىڭ توتەمى.قاسقىرلاردى قىرۋعا تيىم سالۋ كەرەك.بۇل ءان گۋممانيستىك وي سانانى كوزدەيدى.ءۇشىنشى ءساتتى شىققان ءان بەلگىلى قوعام قايراتكەرى،ءانشى،ساياساتكەر داريعا نۇرسۇلتانقىزىنا ارنالدى.داريعانىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا كۇردەلى تالاي ماسەلە شەشىمىن تاپتى.مەديتسينا،قورعانىس سالاسى،الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ باسى قاسىندا داريعا نۇرسۇلتانقىزى جۇرەدى.7 ءشى مامىر داريعا نۇرسۇلتانقىزىنىڭ تۋعان كۇنى.ول كىسىگە مىقتى دەنساۋلىق،باياندى باقىت،تاۋسىلماس قۋانىش تىلەيىك.بۇل

  • كەلەسى ايدى «كوكەك» دەيىك

    قازاقشا اي اتتارىندا «اپرەل» ايىن «كوكەك» دەيدى. ال «ءساۋىر» قايدان پايدا بولدى؟ ونىڭ تاريحى مىنانداي: 1990 جىلى 24 «اپرەلدە» ارنايى زاڭمەن قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك بيلىك ەنگىزىلدى. تۋرا سول كۇنگە قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ورگانى «حالىق كەڭەسى» گازەتىنىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. بۇرىن «اپرەل» ءسوزى قولدانىلا بەرەتىن. كومپارتيانىڭ قىلىشىنان قام تامىپ تۇرسا دا جاڭا باسىلىمدا اي اتتارىنىڭ قازاقشا بەرىلگەنىن كوڭىلىمىز قالاپ تۇر. الايدا ءبىر اپتاداي عانا بۇرىن ورتالىق كوميتەتتىڭ اپرەل پلەنۋمى وتكەن. ونى قالاي جازامىز؟ «كپسس ورتالىق كوميتەتىنىڭ كوكەك پلەنۋمى» دەسەڭ باس كەتەدى. سودان گازەتتىڭ باس رەداكتورى سارباساقتاەۆ جول تاپتى: «ءساۋىر پلەنۋمى» دەيىك دەپ. وسى تىركەستەگى «ءساۋىر» ءسوزى بىرتىندەپ بارشا باسىلىمدارعا اۋىستى. ودان كەيىن «ورتالىق كوميتەت» تە، «پلەنۋم» دا جويىلدى. بىراق قازاقشا

  • ۆەنگريا – قازاقستان 2:3

    عالىم بوقاش بۋداپەشتە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ ەڭ جاقسى ويىندارىنىڭ ءبىرىن كوردىك. ەركەبۇلان (سەيداحمەت) مەن باقتيور كوماندانىڭ بويىنا ون شاقتى جىل بويى كورىنبەي كەتكەن باتىلدىق پەن شەبەرلىك ءبىتىردى. بولاشاعى زور جاس فۋتبولشىلار. ستويلوۆ “استانانى” جاتتىقتىرىپ ءجۇرىپ، جەرگىلىكتى ويىنشىلاردى ابدەن زەرتتەگەنىن، وزدەرىنە شاق تەحنيكاسى مەن قۋاتىن سارقا جۇمساتۋدى ۇيرەنگەنىن كورسەتتى. قازاقستاندىقتار دوپتى ۇزاق ۇستاۋدى، ءدال ءارى الىسقا پاس بەرۋدى مەڭگەرىپتى. نەناد تاجىريبەسىن تانىتتى. رومان جەڭىس ءۇشىن كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. باۋىرجان ناعىز ديسپەتچەر رەتىندە كورىندى. دميتري مەن ەۆگەني بىرنەشە مارتە جوق جەردەن دوپتان ايىرىلىپ جاتتى. سوڭعى جيىرما شاقتى جىل ىشىندە ەۋروپادا ورتادان تومەن قۇراماعا اينالعان ۆەنگريالىقتار كوپ قاتەلەستى، وتە ساپاسىز، سىلبىر وينادى. “گرۋپاما ارەناعا” جينالعان از ساندى جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر ىزاعا بۋلىعىپ، ىسقىرىپ جاتتى.

1 پىكىر

  1. كوزكورگەن

    كۇرشىم اۋىلىنىڭ شەتىندە جول بويىندا جايقالىپ تۇرعان تال-تەرەكتى يۋبيلەينىي مولتەك اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى “قونىسباي توعاي”-دەپ اتايدى.ونى وسىدان ون بەس جىلداي بۇرىن سول كەزدەگى اۋدان اكىمى قونىسباي قويشىبايۇلى تولەۋبەكوۆ سەنبىلىك جاساپ ەكتىرگەن. ءىسى تۇلعاسىنا ساي كەسەك ادام عوي ول، قايدا جۇرسە دە!

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: