|  |  | 

مادەنيەت شوۋ-بيزنيس

ايتايىن دەگەنىم…

0101-300x220

كۇرشىم اۋدانى جۇرتشىلىعى ءۇشىن بۇگىندە ۇلكەن مەرەكەگە  اينالعان  ايتۋلى شارا –ومىردەن ەرتە وزعان دارىندى سازگەر جەرلەسىمىز ورالحان كوشەروۆتىڭ تۆورچەستۆوسىنا ارنالعان، ەكى جىلدا ءبىر ءوتىپ كەلە جاتقان «ورالحان كوكتەمى» اتتى ءان كونكۋرسى. باستابىندا اۋداندىق دەڭگەيدە وتكەنىمەن، كەلە-كەلە ۇيىمداستىرۋشىلار  مەن مەتسەناتتاردىڭ ۇلكەن ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا  الدىمەن وبلىستىق، سوڭىنان رەسپۋبليكالىق ماسشتابتاعى ءان بايقاۋلارىنىڭ بىرىنە اينالا باستاعان «ورالحان كوكتەمىنە» بيىل «فەستيۆال» مارتەبەسى بەرىلىپ، ءوز ەلىمىزدىڭ انشىلەرىنەن باسقا، قىتاي، رەسەي، موڭعوليا ۇمىتكەرلەرى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان سىڭايلى.ارتىنا ەلۋ شاقتى ءان قالدىرعان، بەرگەنىنەن بەرەرى كوپ شاعىندا باقيلىق بولعان ورالحان مارقۇمنىڭ  ان-عۇمىرى وسىلاي جالعاسىپ كەلە جاتقانى-ونىڭ تىڭدارماندارى ءۇشىن كوڭىلگە مەدەۋ،قۋانىش اكەلسە، ەكىنشى جاعىنان تالاي ءانشىنىڭ باعىن اشقان ءدۇبىرلى دودا بولعانى كۇرشىمدىكتەردىڭ كوڭىلىندە ورىندى ماقتانىش تۋعىزادى.ءبىزدىڭ كوپ رەتتە وسىنداي يگىلىكتى ءىس قالاي دۇنيەگە كەلدى، ونىڭ باستاۋىنا ىقپال ەتكەن كىم، ونى كىمدەر جۇزەگە اسىردى دەگەن سۇراقتارعا ەنجار قارايتىنىمىز بار. ال، شىندىعىندا، كەشەگى شارۋا-ءبۇ گىنگى تاريح. سوناندا، ەرەن ەڭبەكتەرىمەن ەل ەسىندە قالاتىن ءبىرتۋار ازاماتتار جايلى كەيىنگى بۋىنعا جەتكىزىپ وتىرۋ-ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ءبىر پاراسى بولار. وسى ماقساتتا «ورالحان كوكتەمىنە» قاتىستى ءوزىم كۋا بولعان ءبىر ءجايتتى اڭگىمەلەپ بەرۋدى ءجون كوردىم.

2003 جىلى ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا مەنى سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ق.تولەۋبەكوۆ قابىلداۋىنا شاقىرتىپتى. ول كەزدە كۇرشىم وندىرىستىك-جول بولىمشەسىن باسقارىپ جۇرگەنمىن.كوكتەمگى سۋ تاسقىنى قاۋپى كۇشەيىپ تۇرعان مەزگىل، جولداردىڭ جايى دا قاي كەزدەگىدەي، ءماز ەمەس.ارينە، باسشى شاقىرتۋىنا قۋانا قويماعانىم راس-تى. كۇتكەنىمدەي، قونىسباي قويشىبايۇلى اڭگىمەنى جۇمىستان باستاپ،مەنى ءبىراز تىعىرىققا تىرەپ تەرلەتىپ العان سوڭ:

-ماقالاڭىزدى وقىدىم، ماعان ۇنادى،وتە قاجەتتى ماسەلەنى ۋاقىتىندا كوتەرگەنسىز.مەنى بۇرىننان  وسى سۇراق مازالاپ جۇرگەن-ءدى، ەندى ءبىر شەشىمگە  كەلگەندەيمىن.-دەدى.

مەن، شىنى كەرەك،ابدىراپ قالدىم. اۋداندىق گازەتپەن تىعىز بايلانىستا ەكەنىم راس، جازعاندارىمنىڭ رەداكتسيادا جاتقاندارى دا بارشىلىق،ونىڭ قايسىسى قاجەتتى بولعانىن قايدان بىلەيىن؟.. اكىم بەتىمە باجايلاپ قاراپ، مەنىڭ ەشتەڭە ۇقپاعانىمدى بايقادى-اۋ دەيمىن، ءسوزىن ءارى جالعادى:

-مەن اباي اۋدانىندا اكىم بوپ تۇرعانىمدا، مارقۇم جانىبەك كارمەنوۆتى ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا، «جانىبەكتىڭ كوكتەمى..، جازى..، كۇزى..،قىسى…»-دەپ جىلدىڭ ءتورت كەزەڭىندە جاكەڭ ورىنداعان ارقا اندەرىنىڭ بايقاۋىن وتكىزىپ تۇردىم. جۇرتشىلىقتىڭ دا،انشىلەردىڭ دە ىنتاسى كەرەمەت بولدى، وكىنىشكە وراي، مەنەن كەيىن بۇل ءۇردىس جالعاسىن تاپپادى-ءبىراز  ۋاقىت ستولعا تەسىلىپ وتىردى دا كەنەت ورنىنان اتىپ تۇردى-مەن ورالحانعا دا سونداي بايقاۋ جاسايمىن. ءالى شەشكەم  جوق قالاي اتالاتىنىن، بىراق، كورىڭىز دە تۇرىڭىز، وسى جوبا جۇزەگە اسادى. ال، سىزگە مەنىڭ ويىمدى ءدوپ باسقان ماقالاڭىز ءۇشىن كوپ راحمەت!-جىلدام باسىپ كەپ ماعان قولىن بەردى…

مەن كابينەتتەن شىققان سوڭ بارىپ، وتكەن جىلدىڭ اياعىنا تامان ءوزىمنىڭ ورالحان كوشەروۆ تۋرالى ماقالا جازعانىمدى، ونىڭ الدەبىر سەبەپتەرمەن جارتى جىلداي ۋاقىت جاريالانباعانىن، ال، قونىسباي قويشىبايۇلىنىڭ جاڭاعى ايتىپ وتىرعانى، ءوزىم ءالى كورمەگەن سول ماقالا ەكەنىن ۇققانداي بولدىم. شىنىندا، ونى جازۋعا سەبەپ بولعانى-سول كەزدە  وشان جارىقتىقتىڭ اتى ۇمىتىلا باستاعان سىڭايلى ەدى، بىرەر رەت ونى ەسكە الۋ كەشتەرى وتكىزىلگەنىمەن، ودان ارىگە تەرەڭدەي قويماعان  شاق بولاتىن. مەن ءوز ورەمدە وقۋشىلار مەن كوركەمونەرپازداردىڭ  اۋداندىق بايقاۋلارىندا و. كوشەروۆتىڭ اندەرى ايتىلسا، مەكتەپتەردە ونىڭ تۆورچەستۆوسىنا ارنالعان فاكۋلتاتيۆتەر وتكىزىلسە..، ت.س.س. ۇساق ۇسىنىستار ايتقانمىن-دى. جانە مەنىڭ ويىم-مەنىڭ جازعانىمدى كەيبىر وقىرماندار قولداپ ءوز ۇسىنىستارىن جاريالاسا، ءسويتىپ كوپشىلىك اراسىندا رەزونانس تۋسا، ول جوعارعى بيلىككە جەتسە، سودان الدەبىر شارالار جۇزەگە اسسا دەگەن شامادا ەدى…  ال، ماقالاعا ەلدىڭ الدىمەن اۋدان اكىمى ءۇن قاتادى، ول مىنانداي ۇلكەن شارانى جوبالايدى دەگەن وي مەندە بولعان ەمەس. شىنىن ايتقاندا، ونشا سەنىڭكىرەمەگەنىم دە راس.

…كەيىننەن بىلسەم، بۇل ماقالانى «راۋاننىڭ» جاۋاپتى حاتشىسى كادىربەك ايدارحانۇلى  ورالحاننىڭ تۋعان كۇنىنە ورايلاپ وتكەن جىلدان بيىلعى ءساۋىر ايىنا دەيىن ۇستاپ كەلگەن ەكەن. ال، گازەتتى ءبىرىنشى بولىپ قونىسباي قويشىبايۇلى وقيدى ەكەن. مەنى قايران قالدىرعانى-بۇل ادامنىڭ وتە شاپشاڭ شەشىم قابىلدايتىندىعى بولدى. ونى ايتىپ وتىرعانىم-بۇل اڭگىمە تاڭەرتەڭگىلىك جۇمىس باستالعاننان كەيىن بولعان-دى. سول كۇنى تۇستەن كەيىنگى اكىمدىكتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا الداعى مامىردىڭ ورتاسىندا «ورالحان كوكتەمى» اتتى ءان بايقاۋى وتەتىنى، سوعان ءار اۋىلدىق وكرۋگتەن  ەكى انشىدەن سازگەردىڭ اندەرىن دايىنداۋىن باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى…

بۇرىنعىدان جەتكەن «جۇيرىكتە دە جۇيرىك بار-قازاناتى ءبىر باسقا، جىگىتتە دە جىگىت بار-ازاماتى ءبىر باسقا»-اتتى اتالى ءسوز كەزىندە  ماقانشى،اباي، كۇرشىم اۋداندارىنىڭ اكىمى، وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسى مەن اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولعان قونىسباي قويشىبايۇلى تولەۋبەكوۆ سىندى،  بىرەگەي جاندارعا ارنالعان سياقتى.ونىڭ تەك قانا جانىبەك كارمەنوۆ، ورالحان كوشەروۆ سياقتى تالانتتاردىڭ رۋحىن حالىق كوڭىلىندە جاڭعىرتىپ، ولاردىڭ  ايشىقتى ونەرىن عۇمىرلى ەتكەن وسى ەڭبەگىنىڭ ءوزى عانا قاي ماقتاۋعا لايىق-اۋ…

 

قۇماربەك  قاليەۆ

كۇرشىم اۋىلى

kerey.kz

Related Articles

  • ەتنو تۋريزم. بالحاشتا ەتنو ءتۋريزىمدى قالادي دامىتۋعا بولادى؟

    بەيسەن احمەتۇلى  الەمدە ءبىز ەستىمەنگەن ەلدى مەكەندەر، عاجايىپ سالت-سانالار مەن عۇرىپ-ادەتتەر، ويلاپ كورمەنگەن تىرشىلىك تاسىلدەرى بار. سوناي عاجاپ ءوڭىردىڭ ءبىرى بالقاش. قارنى تويىپ، قالتاسى قالىڭداعان ءار پەندە ومىردەن ءلاززات العىسى كەلەدى. ءوزى اڭساعان جەردى كورىپ، قىزىققان ءومىردى قىزىقتايدى. دەم الادى جانە ءومىردىڭ ءمانىن سالىستاردى. ءومىر تەڭىز بويىندا جاساعان ادام سۋسىز جاپان دالانى ەلەستەتە المايدى. بىراق ەستىسە بارىپ كورۋدى اڭسايدى. قازقاستان دا سول عاجايىپ الەمنىڭ ءبىر بۇرىشى. وندا ەلدى تاڭ قالدىرار عاجايىپتار وتە كوپ. ەندەشە سول مۇمكىندىكتى قالاي اشۋعا بولادى؟ ءبىز ءسوزدى بالحاش كولى ماڭىنان باستايىق. بالقاشتىڭ قانداي كەرەمەتتەرى بار؟ • بالقاش الەمدەگى ەڭ ۇلكەن تۇيىق كولدەردىڭ ءبىرى. اۋماعى 19 مىڭ شارشى شاقىرىمعا جەتەدى. سۋ تۇنىق تازا جانە تۇزدىلىعى تومەن. قىسى

  • تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى «تاسباقاعا» ارنالعان با؟

    رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىنىڭ  313,5 شاقىرىمى  الماتى وبلىسىنا تيەسىلى. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» وبلىستىق فيليالى باسشىلىعى جول ۇستىندە جىلدامدىقتى ساعاتىنا 40 كيلومەتردەن اسىرماۋ كەرەك دەپ وتىر. تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى شىعىستا الاكولمەن شەكتەسەدى. وسى باعىتتا  «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ تاپسىرىسىمەن  ۋاقىتشا جول سالىنعان. ۋاقىتشا دەگەن اتى بولماسا، ويدىم-ويدىم جولمەن جولاۋشىلار بەس جىل جۇرە تۇرۋى ءتيىس. بىلتىر توسەلگەن جاڭا جول ارقىلى كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن 3 جارىم مىڭ كولىك وتەدى ەكەن. ساپارعا شىققاندار دىتتەگەن جەرىنە دىڭكەسى قۇرىپ ارەڭ جەتەدى. كوپشىلىگى الاكولدىڭ شيپالى سۋىنا شومىلۋعا اسىققان تۋريستەر. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى جاناباي قوبىلانديننىڭ سوزىنە سەنسەك، كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جول بويىنا قويىلعان بەلگىلەردى ەسكەرۋى ءتيىس. «سىزدەر بىرىنشىدەن جۋرناليست بولساڭىز ءوزىڭىزدىڭ ماشيناڭىزعا وتىرىڭىز

  • وسپان باتىردىڭ ەرتوقىمى ەلگە جەتپەي جاتىر

    وسىدان 63 جىل بۇرىن، وسپان باتىردى سوڭعى وعى تاۋسىلعانشا  وسى ەرتوقىمعا جاستانىپ ءوز قىزى قورعادى، باتىر اپامىزدان مۇرا بوپ قالعان ەرتوقىمدى ۇرپاقتارى ەلگە ورالتۋدى ويلايدى.     ەرلىك رۋحتىڭ ، باتىرلىقتىڭ كۋاسى بولعان مۇرانى ورتالىق مۇراجايعا امان جەتۋىنە تىلەكتەس الاش جۇرتى وسى ىسكە قول ءۇشىن بەرۋدى سۇرايدى! kerey.kz

  • جاناشىر ازامات مولديار نۇرباەۆ مامانيا مەكتەبىن قايتا جاڭالادى

      ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنداعى اۋىلداردا توزىعى جەتىپ قاڭىراپ قالعان نىساندار جەتەرلىك. سودان با كەزىندە تىرشىلىكتىڭ قىز-قىز قايناعان ورداسىنا اينالعان ولكەلەر بۇل كۇندە سۇرقاي تارتىپ، سۋىقتانىپ بارا جاتىر. ارينە، ونى قايتا ءتىرىلتۋ، ءوڭى قاشقان ولكەنىڭ شىرايىن كىرگىزۋ – ءبىز بەن ءسىزدىڭ، ەل ازاماتتارىنىڭ مىندەتى. «ەلىم ماعان نە بەرەدى ەمەس، مەن ەلىمە نە بەرەمىن» دە­­گەن ۇستانىم، وسى جولى دا ال­دان شىعادى. مەملەكەت قام­­قورلىعى جەتپەي جاتقان شال­عاي اۋىلدارعا سول جەردەن شىق­قان، بۇگىندە كاسىبى مەن ءناسىبى تاسىعان ازاماتتار كو­مەك قولىن سوزىپ جاتسا، بۇل ءال­بەتتە، قۇپتارلىق ءىس. ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا «قازاق «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەپ بەكەر ايتپاعان. پات­ريو­تيزم كىندىك قانىڭ تامعان جەرىڭە، وسكەن اۋىلىڭا، قالاڭ مەن وڭىرىڭە، ياعني تۋعان جەرىڭە دەگەن

  • قازاقتىڭ ادامتانۋ ءىلىمى

    ءاربىر حالىقتىڭ تابيعي جاراتىلىسىندا ءوزىن باسقالاردان ەرەكشەلەپ تۇراتىن كەمەل قاسيەتى بولادى. ايتالىق، اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين 1879 جىلى ورىنبوردا جارىق كورگەن «قازاق حرەستوماتياسى» اتتى ەڭبەگىندە، قازاق جاراتىلىسى وتە تازا حالىق، ونىڭ سانا-سەزىمى مەن سۇڭعىلالىعى بىرەۋ سالىپ بەرگەن تار شەڭبەرگە سىيمايدى دەسە، ءحىح عاسىردا ءومىر سۇرگەن پولياك زەرتتەۋشىسى ا.يانۋشكەەۆيچ كۇندەلىگىندە، «قازاقتاردىڭ اقىل-وي قابىلەتى مەن سۇڭعىلالىعىنا ەرىكسىز تاڭىرقاي، تاڭدانباسقا باسقا امال جوق» دەپ حالقىمىزدىڭ باسقالاردان ارتىق كەمەل قاسيەتى جايلى تامسانا جازادى. دەمەك، حالىقتىڭ باسقا جۇرتتان ەرەكشەلىگى – ونىڭ سۇڭعىلالىعى ەكەن. بىردە اتاقتى قاز داۋىستى قازىبەك بي تاڭ بوزىمەن جىلقى ءۇيىرىن شولىپ كەلە جاتىپ، بەتكەيدە ەرىن جاستانىپ ۇيىقتاپ جاتقان جيەنى جانىبەك باتىردى كورىپ: «ەلىڭدى ەل ەتەرسىڭ، ەجەلگى جەرگە جەتەرسىڭ، ەكى ءبورىڭ تۇرعاندا، ەكەلەنبەي نە

1 پىكىر

  1. كوزكورگەن

    كۇرشىم اۋىلىنىڭ شەتىندە جول بويىندا جايقالىپ تۇرعان تال-تەرەكتى يۋبيلەينىي مولتەك اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى “قونىسباي توعاي”-دەپ اتايدى.ونى وسىدان ون بەس جىلداي بۇرىن سول كەزدەگى اۋدان اكىمى قونىسباي قويشىبايۇلى تولەۋبەكوۆ سەنبىلىك جاساپ ەكتىرگەن. ءىسى تۇلعاسىنا ساي كەسەك ادام عوي ول، قايدا جۇرسە دە!

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: