|  | 

Köz qaras

Şäkerim qajınıñ atına qatıstı

1186704_1382431812026650_1733285244_n

Şäkerimdi “Şäkärim” dep atau qalıptasıp ketti. Özim de osılay aytıp jürgem. Mwhtar Mağauin aqsaqaldıñ eki uäjinen soñ pikirimdi özgerttim. Aqsaqaldıñ sözinşe, birinşiden, Şıñğıstau, Baqanas pen Şwbartaudağı ağayını közi tirisinde häm keyin şayırdı “Şäkerim” dep atağan. Ekinşiden, tipti zamandastarınıñ közin körip, sözin estigenderge senbegen jağdayda, mınaday qisınğa toqtauğa boladı: qazaq tilinde “äkä” degen buın müldem joq, söz işinde kezdespeydi, fonetikalıq zañdılıqqa qayşı. “Äke”, “däke” (marlya), “Säke” degen siyaqtı ataular sonıñ ayğağı. Aqsaqaldıñ osı birinşi uäji-aq öz basıma jetkilikti edi, ekinşisi mwnıñ dwrıstığın äbden wğındırıp twr.

Ğalım BOQAŞtıñ facebook paraqşasınan alındı

BAS TÄUELSİZDİGİ

Adamnıñ şın minezi, oy-pikiri häm qabileti jeke bası üşin sayasi-ekonomikalıq täuelsizdik tuğanda ğana bilinedi (salıstırmalı türde aytıp otırmın, absolyut täuelsizdik bolmaydı, ärine). YAğni şama-şarqına qaray jaylı baspanası, twraqtı jwmısı häm tabıs közi, zeynet pen mwqtajdıq järdemaqısı bar; jılına kem degende bir märte şetke şığıp kele alatın erkindigi bar; aptasına az degende birneşe märte janı jaqın adamdarmen oyın-sauıq ortalıqtarına, ya sayasi-äleumettik klubtarğa barıp twratın jağdayı bar; mädeniet pen sport salasındağı hobbiin damıtatın, ğılım salasındağı talabın wştaytın äri läzzat alatın mümkindigi bar; boydaq bolsa, basına jetetin, otbasılı bolsa, bala-şağasına jetetin, zeynetker bolsa, kütimine jetetin qorı bar adam ğana tuğan-tuıs häm dos-jarmen qarım-qatınasta da, bilikpen qarım-qatınasta da oyın bükpey aytatın şınşıl, anıq azamatqa aynaladı. Örkenietti rejimder zañnıñ üstemdigin ornatu arqılı halqına osınday sayasi-ekonomikalıq azattıq äperedi. Al qudalauşı rejimder zañnan üstemdigin ornatu arqılı halqına bas kötertpey, kişigin – wlığına, adalın – aramına, ädilin – äkkisine, mamanın – mansapqorğa, kärisin – jasına kiriptar etip qoyadı. Kiriptar adamnıñ şın söyleui, şın is qıluı, ärbirden soñ şın ömir sürui qiınnıñ qiını. “Kisiniñ qolına qarağannıñ küni qwrısın” deydi qazaqtıñ bir maqalı. Ras söz.

Ğalım BOQAŞtıñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qıtay “qazaq qaupi” mäselesinen äli de alañdauı ma?

    Eldeç Orda Atqa minip qılışın oñdı soldı jalañdatıp “şa şa şalap” kep (qıtayşa öltiriñder degen söz) Qazaq auılın qanğa böktirip ketetin qilı oqiğalardı bala künimizden beri kitaptan oqıp ösip edik. Künşığıs Cinhay, Gansuğa auıp Tibet asıp Kaşmir, Pakistanğa at basın tiregen Altay men Wlıq Erenqabırğa qazaqtarınıñ qasiretti tağdırı turalı büginge şekim (deyin) az aytılmadı. Qanşama kitap, maqala jazıldı… Oqığan sayın say süyegiñ sırqıraydı… Äsirese, Äbetay Mwqarapwlı qwrastırıp jinaqtağan “Kieli Köş”ti oqısañızdar (alda kirilicsiyağa audarılıp jatsa) onda qasiretti oqiğalar birşama anıq jazılğan, oqıp jatqanda köz aldıñızğa beyne kinoday elestep otıradı. Ana jolı osı paraqşamda “Qıtaydağı Mwsılman Elitasınıñ Qilı Tarihı jäne Onıñ Şığıs Türkistanğa Iqpalı” attı post jazğamın, sondağı Üştik Ma äuletiniñ

  • Qonaev pen Nazarbaevtıñ Äruaq turalı közqarastarı

    Älqissa… Bwl künde dini uağızşılarımız är jerde «Äruaqqa qwrmet etu,  oğan siınu – Allağa serik qosqandıq»  deytin,  tipti  «Qabir twrğızbau,  ölikti jerlegen soñ jerdi tegistep tastau»,  «Jeti,  qırqı,  jıldığı degender şariğatta joq», «qwran bağıştamau», t.b pätualar köbeye bastadı. Men dindär adam bolmasam da,  Ilam dinine senetin, özime tän közqarasım, äri şamalı bilimim bar adam bolğandıqtan mwnday mäselege  öz oyımdı bildirgim keledi. Öytkeni,  mağan talanttı jaratuşı sıylasa,  bilimdi ata-anam men osı halqım, ösken dalam, ortam berdi. Sondıqtan joğarıdağı mäsele jöninde azdap tolğanıp köreyin,  artıq ketsem ğapu etersizder. Äruaq bar ma? « …Tañğalasıñ,  olardıñ ‹biz topıraq bolğan kezde, jañadan jaratılamız ba?» degen sözderine tañırqau kerek,  mine, bwlar rabbılarına qarsı bolğandar äri bwlardıñ

  • Aynuddin Muradi: “Auğan qazağı atamekenge qaytqısı keledi”

    Nwrtay LAHANWLI Auğanstannan Qarağandığa kelip oqıp jürgen etnikalıq qazaq Aynuddin Muradi. (Suret Aynuddinniñ jeke mwrağatınan alındı.) Auğanstannıñ Qwndız uälayatı Imam-Sahib audanında tuıp-ösken Aynuddin Muradi bıltır küzde Qarağandı politehnikalıq universitetiniñ dayındıq kursına tüsken. Aynuddin Azattıqqa bergen swhbatında Auğanstandağı qazaqtardıñ atamekenge oralğısı keletinin ayttı. Azattıq: – Soñğı jıldarı Auğanstannan Qazaqstanğa bilim aluğa keletin qazaq jastarınıñ sanı köbeyip keledi. Ol jaqta qazaq otbası köp pe? Aynuddin Muradi: – Otbasında bes balamız. Qazir ata-anam, bauırlarım twrıp jatqan aymaqta 20 üy qazaq bar. Basqa jerde qazaq bar ma, joq pa, bilmeymin. Bizdiñ atalarımız ötken ğasırdıñ basında Oñtüstik Qazaqstan oblısı Türkistan aumağınan köşken eken. Ötken ğasırdıñ toqsanınşı jıldarı keybir tuıstarımız Qazaqstanğa köşip kelgen, qazir osında twrıp jatır.

  • Qazaq tili- qayta jañğırğan, belsendi tilderdiñ tobına kirdi

    Dünie jüzinde jeti mıñnan astam til bar. Onıñ şamamen toqsan bes payızında älem halqınıñ bar bolğanı tört-aq payızı söyleydi. Eki jarım mıñday tilge joyılıp ketu qaupi tönip twr. Onıñ işinde türki tilderi de bar. Al qazaq tili soñğı şirek ğasırda söyleuşi sanı boyınşa da, instituttıq qoldau boyınşa da tizim basındağı qayta jañğırğan, belsendi tilderdiñ tobına kirdi. Tek mädeni-otbasılıq qatınas qwralı emes, twtınuşı tiline aynala bastadı. Birtindep negizgi qoldanu keñistigi – Qazaqstanda ekonomika, sauda men biznes salalarında da poziciyası küşeye bermek. Mwnı qasaqana qasarısıp bayqağısı kelmeytin adamdar mädeni-lingvistikalıq plyuralizmdi moyındamasa, twtınuşınıñ konstituciyada bekitilgen öz tilinde qızmet talap etu haqın sıylamasa, bäsekege qabiletsiz top retinde qoğamnıñ da, narıqtıñ da şetine şığıp qaladı.

  • QITAYMEN ARADAĞINI ŞEŞU JOLI MEN ŞEŞE ALMAU JOLI

    Ötken jılı osında “Qıtayda Qazaq Qaupi Bar Ma? ” attı postımdı jazıp bolğan soñ ile-şala artınan siyamdı qwrğatpay “Qazaqstan qıtaydıñ strategiyalıq twzağına tüse me” attı saraptamalıq maqalamdı jazıp dayındap qoyıp edim, biraq jwrtqa jariya etpedim. Onıñ sebebi köp edi… Bügin jariyalanbağan däl sol taqırıbım bolmasa da kökeyde jürgen birer oyımdı talqığa salmaqşımın. Şını kerek, qıtay äli künge deyin “qazaq qaupi” üreyinen seyilgen joq. Qıtaydıñ soñğı on, onbes jıldan bergi ortalıq aziya men şıñjañ mäselesi turalı jazğan ğılmi saraptamalıq maqalalarınıñ qortındısı- Qazaqstandağı wlttıq ruhani jañğıru qıtaydağı qazaq pen wyğırğa jan jaqtılı ıqpal jasaydı jäne odan qalay saqtanamız, mine osı. Äsirese qıtay qazağı özin wlt retinde ne Qazaqstandı tañdauı kerek, ne qıtaydı

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: